Gia Lai đưa cồng chiêng xuống phố mỗi cuối tuần

Theo kế hoạch, chương trình diễn ra từ 19h đến 21h các tối thứ Bảy hằng tuần và vào những ngày lễ, sự kiện liên quan, tại Quảng trường Đại Đoàn Kết, Quảng trường Nguyễn Tất Thành và luân phiên ở một số xã, phường trên địa bàn tỉnh. Hoạt động mang tầm cấp tỉnh với sự tham gia của các đoàn nghệ nhân người Bahnar, Jrai, Chăm Hroi, H’rê.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Với Gia Lai, cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ mà còn gắn với nghi lễ, lễ hội, vòng đời mỗi con người và sinh hoạt cộng đồng của các dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại hóa, việc đưa cồng chiêng trở lại đúng không gian cộng đồng, tạo điều kiện để nghệ nhân được trình diễn thường xuyên trước công chúng là yêu cầu cấp thiết.

Bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, cho biết chương trình được xây dựng trên cơ sở triển khai Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản Không gian văn hóa cồng chiêng tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026–2030 và kế hoạch thực hiện năm 2026 của UBND tỉnh. “Chúng tôi xác định đây không phải hoạt động mang tính phong trào, mà là một sản phẩm văn hóa định kỳ, lâu dài. Thông qua đó, cồng chiêng được trở về với môi trường vốn có, nghệ nhân có thêm động lực gắn bó với di sản, đồng thời tạo ra sản phẩm phục vụ nhân dân và du khách”, bà Hạnh nhấn mạnh.

Điểm đáng chú ý của chương trình không dừng ở phần trình diễn. Mỗi đêm diễn sẽ giới thiệu khái quát về đời sống văn hóa của từng cộng đồng tham gia; tái hiện không gian sinh hoạt truyền thống; biểu diễn cồng chiêng, nhạc cụ dân tộc, hát dân ca, múa dân gian; đồng thời tổ chức giao lưu, hướng dẫn để du khách trực tiếp tìm hiểu, trải nghiệm cách đánh chiêng, nhận biết các loại nhạc cụ, tìm hiểu nghi lễ, lễ hội có sử dụng cồng chiêng.

Theo bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, yếu tố “trải nghiệm” được đặt ngang với “thưởng thức”. “Nếu chỉ dừng lại ở xem biểu diễn, giá trị lan tỏa sẽ hạn chế. Khi du khách được nghe giới thiệu, được chạm vào nhạc cụ, được nghệ nhân hướng dẫn những nhịp chiêng cơ bản, họ sẽ hiểu hơn về chiều sâu văn hóa của đồng bào. Đó cũng là cách quảng bá hiệu quả nhất hình ảnh vùng đất và con người Gia Lai”, bà nói.

Công tác tổ chức được phân công cụ thể. Phòng Quản lý Văn hóa – Gia đình là bộ phận thường trực, tham mưu triển khai kế hoạch, phối hợp với chính quyền cơ sở lập danh sách các đoàn nghệ nhân, xây dựng nội dung từng đêm diễn và tổng hợp kết quả thực hiện. Văn phòng Sở thẩm định dự toán, bảo đảm cơ sở vật chất, hướng dẫn thanh quyết toán theo quy định. Phòng Quản lý và Phát triển Du lịch thông tin tới các đơn vị lữ hành, cơ sở lưu trú trong và ngoài tỉnh để xây dựng tour, tuyến gắn với chương trình. Phòng Thông tin – Báo chí – Xuất bản chủ trì tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông và nền tảng số.

Tại khu vực Quảng trường Đại Đoàn Kết, Bảo tàng Pleiku bố trí địa điểm, bảo đảm nguồn điện, nước, lực lượng bảo vệ, vệ sinh môi trường trong suốt thời gian diễn ra sự kiện. Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường chỉ đạo các đội cồng chiêng đăng ký tham gia, tổ chức tập luyện, chuẩn bị nội dung giới thiệu về văn hóa truyền thống và các điểm du lịch tiêu biểu của địa phương, đồng thời hỗ trợ kinh phí cho đoàn nghệ nhân khi tham gia biểu diễn.

Kinh phí thực hiện được bố trí từ nguồn sự nghiệp văn hóa thông tin năm 2026 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia; cùng nguồn xã hội hóa và các nguồn huy động hợp pháp khác. Việc quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí tuân thủ các quy định hiện hành.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho rằng, khi chương trình được duy trì đều đặn, cồng chiêng sẽ không còn xuất hiện chủ yếu trong các dịp lễ hội lớn mà trở thành sinh hoạt văn hóa quen thuộc vào mỗi cuối tuần. Sự gặp gỡ, giao lưu giữa các thế hệ nghệ nhân và cộng đồng cũng góp phần củng cố khối đại đoàn kết, tạo môi trường để lớp trẻ tiếp cận, học hỏi và tiếp nối di sản.

“Chúng tôi kỳ vọng “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức và Trải nghiệm” sẽ trở thành điểm nhấn văn hóa của tỉnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, phát triển du lịch sẽ có nền tảng bền vững hơn”, bà Đỗ Thị Diệu Hạnh chia sẻ.

Trong dòng chảy phát triển của vùng đất cao nguyên, tiếng chiêng vang lên mỗi cuối tuần không chỉ gợi nhắc quá khứ mà còn mở ra hướng đi mới cho việc gắn kết bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội. Với cách làm bài bản, có kế hoạch và sự tham gia đồng bộ của các cấp, ngành, Gia Lai đang từng bước đưa di sản sống cùng nhịp sống hôm nay, để âm vang cồng chiêng tiếp tục ngân xa giữa đại ngàn.