Ngày 31/10, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thông báo giảm giá bán lẻ điện bình quân, áp dụng từ ngày 1/11/2026, xuống còn 2.159,9 đồng/kWh chưa gồm thuế giá trị gia tăng; mức giá cụ thể tùy nhóm khách hàng theo biểu giá của Bộ Công Thương. Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 2892/QĐ-BCT ngày 31/10/2026 quy định giá bán điện cho các nhóm khách hàng và các đơn vị bán lẻ điện, áp dụng từ 1/11/2026. Theo quyết định của EVN, mức giảm có hiệu lực đến hết ngày 31/3/2027.
Giảm 2% giá điện, người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi ra sao?
Việc giảm giá được triển khai theo kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng tại cuộc họp về các kịch bản điều hành giá xăng dầu và điện ngày 27/10. Cùng thời điểm, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng được điều chỉnh về 0%, thay cho mức 10% với xăng khoáng và 7–8% với xăng sinh học. Như vậy, hai khoản chi phí đầu vào quan trọng cùng được điều chỉnh trong cùng một đợt.
Bối cảnh của quyết định này đáng chú ý. Giá điện bình quân đã tăng hơn 18% qua 4 lần điều chỉnh kể từ tháng 5/2023. Theo các chuyên gia, đây là lần đầu tiên giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh giảm sau khoảng 20 năm, nếu không tính các đợt giảm tiền điện, giá điện nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Từ mức giá bình quân mới, có thể tính ngược mức giá trước điều chỉnh vào khoảng 2.204 đồng/kWh, tương ứng mức giảm khoảng 44 đồng cho mỗi kWh. Theo ước tính của chuyên gia, một hộ gia đình sử dụng khoảng 400 kWh mỗi tháng có thể tiết kiệm gần 20.000 đồng tiền điện.
Mức giảm 2% tuy không lớn nhưng có ý nghĩa thiết thực đối với đời sống người dân, nhất là trong bối cảnh giá cả còn chịu nhiều sức ép. Đồng thời, mức giảm 2% của giá bán lẻ điện bình quân không đồng nghĩa hóa đơn của mọi hộ gia đình đều giảm tương ứng, vì số tiền thực trả còn phụ thuộc biểu giá áp dụng và lượng điện tiêu thụ trong tháng. Nói cách khác, 2% là con số bình quân của toàn hệ thống, còn hóa đơn của từng hộ phụ thuộc vào bậc thang tiêu thụ cụ thể.
Với khu vực sản xuất, kinh doanh, lợi ích được kỳ vọng rõ hơn ở nhóm ngành tiêu thụ nhiều điện. Theo ước tính được công bố, giá thành sản xuất thép có thể giảm khoảng 0,12%, xi măng khoảng 0,3% và dệt may khoảng 0,23%. Các con số này cho thấy mức giảm giá điện 2% khi đi vào giá thành sản phẩm sẽ nhỏ hơn đáng kể.
Lý do nằm ở cơ cấu chi phí. Theo Diễn đàn Doanh nghiệp, điện chỉ là một trong nhiều yếu tố cấu thành chi phí sản xuất, bên cạnh nguyên vật liệu, nhân công, vận chuyển, lãi vay và các khoản chi phí quản lý, nên giá điện giảm 2% không đồng nghĩa giá thành sản phẩm giảm tương ứng. Một nhận định khác cũng chỉ ra rằng mức độ hưởng lợi của từng doanh nghiệp phụ thuộc vào nhóm khách hàng, biểu giá điện áp dụng, sản lượng tiêu thụ và đặc điểm hoạt động sản xuất.
Về việc giá hàng hóa có giảm theo hay không, chuyên gia cho rằng tác động đến giá hàng hóa cần có sự chủ động từ phía doanh nghiệp: bên cạnh hưởng lợi từ chính sách giảm giá đầu vào, doanh nghiệp phải tự rà soát hoạt động, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ở cấp độ vĩ mô, tác động trực tiếp lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được lượng hóa. Theo đánh giá của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), việc giảm giá bán lẻ điện 2% từ tháng 11/2026 sẽ làm giảm CPI khoảng 0,08 điểm phần trăm. Theo tính toán mức giảm CPI khoảng 0,0662% ở vòng tác động trực tiếp và có thể đạt 0,1324% ở vòng hai.
Cần lưu ý rằng đây là những ước tính với giả định khác nhau, và sự khác biệt giữa các con số phản ánh cách tính tác động trực tiếp, gián tiếp. Dù vậy, các ước tính đều cùng chiều: mức giảm CPI ở quy mô vài phần trăm của một điểm phần trăm, mang tính hỗ trợ hơn là tạo chuyển biến lớn trong mặt bằng giá.
Khi giá bán giảm, câu hỏi tất yếu là ngành điện bù đắp bằng cách nào. Phía EVN cho biết đã khẩn trương rà soát, tính toán, tiết kiệm tối đa chi phí trên cơ sở các quy định hiện hành để thực hiện giảm giá bán lẻ điện. Về mặt số liệu, giá thành sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 của EVN đạt gần 2.093 đồng/kWh, thấp hơn khoảng 5,3% so với giá bán lẻ điện bình quân áp dụng từ tháng 5/2025. So với mức bình quân mới 2.159,9 đồng/kWh, khoảng cách giữa giá bán và giá thành năm 2025 thu hẹp lại đáng kể.
Theo các chuyên gia, giá bán giảm có thể ảnh hưởng đến phần vốn dành cho đầu tư phát triển nguồn và lưới điện từ lợi nhuận kinh doanh, vì vậy tiết kiệm chi phí là giải pháp quan trọng để bù đắp một phần nguồn lực. Ông Thỏa cho rằng phần chi phí tiết kiệm được có thể bù đắp một phần nguồn vốn đầu tư bị hụt do giảm giá điện. Đây là điểm cần theo dõi, bởi nhu cầu đầu tư nguồn và lưới điện là khoản chi dài hạn, trong khi mức giảm giá có hiệu lực đến 31/3/2027.
Tiến Hoàng