Với chủ đề “Khởi nghiệp từ trường học, tăng tốc đổi mới sáng tạo, vươn mình cùng đất nước”, sự kiện không chỉ là nơi hội tụ của hàng nghìn ý tưởng sáng tạo mà còn phát đi thông điệp mạnh mẽ: khởi nghiệp học đường phải bước qua “vùng an toàn” của phong trào để tiến vào không gian giá trị thực.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cùng các đại biểu thực hiện nghi thức kích hoạt hạt giống công nghệ, chính thức khai mạc ngày hội.
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh một chuyển dịch mang tính bản lề: giáo dục không còn chỉ là lĩnh vực phúc lợi xã hội mà phải trở thành hệ thống trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, lợi thế quốc gia không còn nằm ở tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà ở năng lực sáng tạo tri thức và khả năng chuyển hóa tri thức thành sản phẩm, dịch vụ cụ thể.
Từ góc nhìn này, khởi nghiệp trong nhà trường không phải là hoạt động “ngoại khóa có thưởng”, mà chính là phương thức giáo dục hiện đại, nơi người học được rèn luyện tư duy phát hiện vấn đề, thiết kế giải pháp và tổ chức thực thi. Đó cũng là con đường hình thành thế hệ công dân mới: dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm với những giá trị họ tạo ra cho xã hội.
Dù hệ sinh thái khởi nghiệp học đường đã có những bước tiến đáng kể, thực tế cho thấy không ít ý tưởng vẫn dừng lại ở mức mô hình thử nghiệm hoặc sản phẩm trưng bày. PGS.TS Bùi Hữu Toàn – Giám đốc Học viện Ngân hàng đã chỉ ra 5 “nút thắt” then chốt: Thiếu vốn mồi cho giai đoạn khởi đầu; Cơ chế thử nghiệm (sandbox) còn chậm triển khai; Hạn chế trong kết nối chuyên gia thực tiễn; Lãng phí nguồn lực phòng thí nghiệm do hoạt động khép kín; Hạ tầng dữ liệu và hệ thống tín nhiệm startup chưa đồng bộ.
Những điểm nghẽn này phản ánh một thực tế: khoảng cách giữa “ý tưởng học đường” và “doanh nghiệp thị trường” vẫn còn khá xa. Nếu không có cơ chế tháo gỡ kịp thời, khởi nghiệp sinh viên dễ rơi vào vòng lặp của phong trào – sôi nổi nhưng ngắn hạn, nhiều ý tưởng nhưng ít giá trị chuyển hóa.
Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã đặt ra yêu cầu rõ ràng: phải chuyển trọng tâm từ số lượng hoạt động sang chất lượng đầu ra. Thước đo không còn là bao nhiêu cuộc thi hay ngày hội được tổ chức, mà là bao nhiêu dự án đi được đến thị trường, bao nhiêu doanh nghiệp thực sự được hình thành và có khả năng thương mại hóa.
Theo đó, một loạt định hướng chiến lược được nhấn mạnh: Xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường theo hướng mở, liên thông với doanh nghiệp và quỹ đầu tư; Hoàn thiện cơ chế sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ; Tăng cường vai trò “cầu nối” của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc đưa tri thức ra thị trường; Gắn hoạt động khởi nghiệp với bài toán thực tiễn của ngành, địa phương; Huy động sự tham gia thực chất của doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia. Thông điệp xuyên suốt là: khởi nghiệp học sinh, sinh viên không thể “đứng một mình”, mà phải trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Sau gần 8 năm triển khai Đề án hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, Việt Nam đã ghi nhận những kết quả tích cực với khoảng 300 doanh nghiệp khởi nguồn từ môi trường học đường. Nhiều dự án đã gọi vốn thành công, từng bước thâm nhập thị trường, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ xanh, sinh học, vật liệu mới và y tế số.
Tuy nhiên, những con số này cũng đặt ra một yêu cầu cao hơn: không chỉ “ươm mầm”, mà phải “nuôi lớn”. Điều đó đòi hỏi sự kiên trì đồng hành của cả hệ thống từ chính sách, nhà trường đến doanh nghiệp để các startup trẻ có thể vượt qua giai đoạn “chết yểu” và phát triển bền vững.
Khép lại bài phát biểu, Phó Thủ tướng gửi gắm một thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: khởi nghiệp không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ khả năng quan sát thực tiễn, tinh thần học hỏi, dám thử nghiệm và kiên trì theo đuổi đến cùng.
Một số hình ảnh ấn tượng tại chương trình:
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chụp ảnh cùng các em học sinh, sinh viên tham gia ngày hội.
Trong một thế giới mà công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa giá trị, lợi thế lớn nhất của Việt Nam chính là thế hệ trẻ những học sinh, sinh viên giàu khát vọng và khả năng thích ứng nhanh. Nhưng để tiềm năng ấy trở thành động lực phát triển quốc gia, khởi nghiệp học đường buộc phải đi qua một “cuộc lột xác”: từ phong trào sang thực chất, từ ý tưởng sang thị trường, từ khát vọng sang giá trị.
Và hành trình ấy, như lời nhắn nhủ, bắt đầu từ hôm nay từ những ý tưởng nhỏ nhất, nhưng được nuôi dưỡng bằng sự kiên định lớn nhất.
Trần Phong