Phương tiện vận chuyển hàng hóa qua Cửa khẩu quốc tế Cha Lo, tỉnh Quảng Trị. (Ảnh: CTV)
Hàng hóa qua cửa khẩu tăng
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Trị hiện có ba cửa khẩu quốc tế đường bộ gồm Lao Bảo, La Lay và Cha Lo. Hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh qua các cửa khẩu tiếp tục tạo nhu cầu đối với năng lực thông quan, vận tải và dịch vụ logistics.
Tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt 462,2 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, số thu đạt 378,86 tỷ đồng, tăng 68,22% so với cùng kỳ năm trước. Cùng thời gian, cửa khẩu ghi nhận 158.125 lượt phương tiện xuất nhập cảnh, tăng 20,7%; số người xuất nhập cảnh đạt 448.160 lượt, tăng 22,8%.
Tại Cửa khẩu quốc tế La Lay, thu ngân sách năm 2025 đạt 525,25 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, cửa khẩu thực hiện thủ tục 1.248 tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu, kim ngạch đạt 137,69 triệu USD, khối lượng hàng hóa đạt khoảng 1,503 triệu tấn.
Cửa khẩu quốc tế Cha Lo cũng ghi nhận mức tăng trong hoạt động hàng hóa. Trong 6 tháng đầu năm 2026, trị giá hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Hàng hóa quá cảnh tăng 106% về số lượng tờ khai, 34% về khối lượng và 53% về trị giá; lượng phương tiện xuất nhập cảnh tăng 30%.
Tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh, trong 6 tháng đầu năm 2026 có 412 doanh nghiệp làm thủ tục, tăng 22,25%; 106.816 lượt phương tiện xuất nhập cảnh, tăng 7,9%. Số tờ khai xuất nhập khẩu đạt 7.207 tờ, tăng 10,43%; tờ khai quá cảnh đạt 4.092 tờ, tăng 39,48%.
Tại Cửa khẩu quốc tế Nam Giang, năm 2025 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 234,73 triệu USD, tăng 105,7% so với năm 2024. Các nhóm hàng chủ yếu gồm gỗ, sắn lát, tinh bột sắn, bia, vật liệu xây dựng và máy móc phục vụ các công trình thủy điện khu vực biên giới.
Các số liệu cho thấy hoạt động thương mại và lưu chuyển phương tiện tại nhiều cửa khẩu đang gia tăng. Cùng với đó, nhu cầu về vận tải, thông quan, kho bãi và dịch vụ logistics cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực kết nối khu vực biên giới với các trung tâm kinh tế và cảng biển.
Nhiều dự án giao thông được triển khai
Tại Quảng Trị, Dự án đường bộ cao tốc Cam Lộ – Lao Bảo được đề xuất đầu tư theo phương thức PPP. Tuyến dài khoảng 56 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư 13.939 tỷ đồng; vốn nhà nước dự kiến 9.479 tỷ đồng, vốn nhà đầu tư khoảng 4.460 tỷ đồng.
Quảng Trị đã hoàn thiện hồ sơ đề xuất và đề nghị cấp có thẩm quyền bố trí nguồn vốn nhà nước để hỗ trợ thực hiện dự án. Đến thời điểm hiện tại, dự án chưa khởi công.
Hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh
Cùng với cao tốc Cam Lộ – Lao Bảo, Dự án Quốc lộ 15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn đã được triển khai. Tuyến dài khoảng 21,05 km, tổng mức đầu tư 1.940 tỷ đồng, gồm 4 dự án thành phần.
Đến cuối tháng 5/2026, các địa phương đã bàn giao khoảng 17,36 km mặt bằng, đạt hơn 82,5% chiều dài toàn tuyến; các nhà thầu đã triển khai nhiều mũi thi công.
Tại Nghệ An, Dự án đường bộ cao tốc Vinh – Thanh Thủy được khởi công ngày 18/5/2026. Tuyến dài hơn 60 km, được đầu tư quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, giải phóng mặt bằng theo quy mô 6 làn xe, tổng mức đầu tư hơn 23.940 tỷ đồng. Dự án kết nối với khu vực cửa khẩu Thanh Thủy, tạo thêm hướng giao thông từ Nghệ An tới biên giới Việt Nam – Lào.
Tại Hà Tĩnh, ngày 16/7/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1811/QĐ-UBND phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án nâng cấp, cải tạo Nhà liên hợp Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo kết hợp Quốc môn và hạ tầng kỹ thuật khu vực xung quanh.
Dự án thuộc nhóm B, tổng mức đầu tư khoảng 154,8 tỷ đồng, sử dụng nguồn ngân sách tỉnh trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030 và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Tuyến cao tốc Vũng Áng – Cha Lo cũng đã được xác định trong quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ. Tuyến dài khoảng 95 km, kết nối khu vực Khu kinh tế Vũng Áng với Cửa khẩu quốc tế Cha Lo.
Đây là tuyến thuộc định hướng quy hoạch; việc đầu tư cụ thể còn phụ thuộc nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn lực. Vì vậy, tuyến này cần được phân biệt với các dự án đã được quyết định đầu tư hoặc đang thi công.
Tại Đà Nẵng, Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14D đã khởi công ngày 26/6/2026. Tuyến dài 65,37 km, tổng mức đầu tư 4.518 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2025–2027; điểm cuối tuyến giáp phạm vi Cửa khẩu quốc tế Nam Giang.
Dự án được triển khai nhằm nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa trên tuyến và cải thiện kết nối với Lào qua cửa khẩu Nam Giang.
Khu vực Cửa khẩu quốc tế Nam Giang cũng được định hướng phát triển các chức năng logistics và dịch vụ thương mại. Việc nâng cấp Quốc lộ 14D góp phần cải thiện kết nối từ cửa khẩu với mạng lưới giao thông phía Đông, hỗ trợ lưu chuyển hàng hóa giữa khu vực Nam Lào với các trung tâm kinh tế và cảng biển miền Trung.
Quốc lộ 14D kết nối khu vực cửa khẩu Nam Giang với mạng lưới giao thông phía Đông
Hoàn thiện kết nối thương mại
Hạ tầng giao thông được triển khai cùng với các cơ chế thúc đẩy thương mại biên giới.
Tại cặp cửa khẩu Lao Bảo – Densavan, Bộ Công Thương và tỉnh Quảng Trị đang phối hợp nghiên cứu, xây dựng Đề án và dự thảo Hiệp định thí điểm Khu kinh tế - thương mại qua biên giới chung.
Tại cuộc làm việc ngày 2/6/2026, các bên tiếp tục trao đổi về quá trình xây dựng Đề án, dự thảo Hiệp định và phối hợp với các cơ quan liên quan của Lào. Cơ chế này hiện vẫn trong quá trình xây dựng, chưa được thiết lập và vận hành.
Theo Bộ Công Thương, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Lào năm 2025 đạt 2,98 tỷ USD, tăng 32,7% so với năm 2024, mức cao nhất từ trước đến nay. Hai nước tiếp tục thúc đẩy thương mại song phương, tăng cường kết nối hạ tầng, logistics và tạo thuận lợi thương mại.
Từ Lao Bảo, La Lay, Cha Lo, Cầu Treo đến Nam Giang, hoạt động thương mại biên giới đang tạo thêm nhu cầu đối với hệ thống vận tải và logistics. Các dự án Vinh – Thanh Thủy, Cam Lộ – Lao Bảo, Quốc lộ 15D, Quốc lộ 14D và nâng cấp hạ tầng Cầu Treo tạo thêm các hướng kết nối khu vực biên giới với mạng lưới giao thông quốc gia và hệ thống cảng biển.
Để các tuyến kết nối phát huy hiệu quả, tiến độ đầu tư cần gắn với khả năng tổ chức khai thác tại cửa khẩu, năng lực kho bãi, trung tâm logistics và kết nối cảng biển. Cải cách thủ tục thông quan, số hóa quy trình và phối hợp giữa các lực lượng chức năng cũng có vai trò trong việc giảm thời gian chờ, chi phí vận tải và nâng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Khi lưu lượng hàng hóa và phương tiện qua nhiều cửa khẩu tiếp tục tăng, yêu cầu đặt ra là tiến độ đầu tư hạ tầng phải đi cùng năng lực thông quan, kho bãi, logistics và kết nối cảng biển. Đây là cơ sở để các tuyến kết nối Việt Nam – Lào qua miền Trung phát huy hiệu quả vận tải và thương mại.
Bùi Quốc Dũng