Tăng gần gấp đôi năng lực xử lý trái cây xuất khẩu
Cơ quan Kiểm dịch Động thực vật Mỹ (APHIS) vừa chính thức phê duyệt bổ sung công nghệ chiếu xạ X-ray cho Nhà máy chiếu xạ Toàn Phát (TPI), đặt tại Khu công nghiệp Phú An Thạnh, tỉnh Tây Ninh, trong chương trình xử lý kiểm dịch đối với trái cây tươi xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
Ảnh minh họa
Trước đó, nhà máy đã được APHIS công nhận đủ điều kiện xử lý kiểm dịch bằng công nghệ chiếu xạ Gamma sử dụng nguồn Cobalt-60. Việc được phép vận hành đồng thời cả hai công nghệ giúp doanh nghiệp mở rộng năng lực xử lý, tăng tính chủ động trong bố trí công suất và đáp ứng tốt hơn nhu cầu xuất khẩu, đặc biệt vào mùa cao điểm.
Theo TPI, năm 2025, nhà máy đã xử lý gần 5.670 tấn trái cây xuất khẩu sang Mỹ bằng công nghệ Gamma. Khi hệ thống X-ray đi vào hoạt động, năng lực xử lý dự kiến tăng gần gấp đôi, tạo điều kiện tiếp nhận khối lượng hàng hóa lớn hơn trong cùng khoảng thời gian.
Đối với nhiều loại trái cây tươi của Việt Nam như bưởi, xoài, thanh long, nhãn, vải, chôm chôm hay vú sữa, chiếu xạ là yêu cầu kiểm dịch bắt buộc trước khi được phép nhập khẩu vào Mỹ.
Quá trình chiếu xạ giúp xử lý các đối tượng kiểm dịch như côn trùng gây hại mà vẫn giữ được chất lượng và giá trị thương mại của sản phẩm. Chỉ những lô hàng được xử lý tại cơ sở được APHIS công nhận và tuân thủ đầy đủ quy trình kiểm dịch mới đủ điều kiện xuất khẩu. Do đó, năng lực của các nhà máy chiếu xạ có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng, khả năng đáp ứng đơn hàng và chi phí logistics của doanh nghiệp xuất khẩu.
Hoàn thiện hạ tầng sau thu hoạch
Theo các chuyên gia trong ngành, ý nghĩa của việc được bổ sung công nghệ X-ray không chỉ nằm ở việc tăng công suất.
Việc sở hữu đồng thời hai công nghệ chiếu xạ giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong lựa chọn phương án xử lý phù hợp với từng loại sản phẩm và kế hoạch sản xuất. Đồng thời, việc phân bổ công suất giữa hai dây chuyền cũng góp phần hạn chế tình trạng quá tải trong mùa thu hoạch, giảm thời gian lưu kho lạnh và duy trì chất lượng trái cây trước khi xuất khẩu. Tuy nhiên, việc được phê duyệt thêm công nghệ X-ray không có nghĩa mọi sản phẩm hoặc quy cách đóng gói đều có thể chuyển đổi linh hoạt giữa hai công nghệ.
Theo quy định của APHIS, từng loại hàng hóa vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về liều chiếu, quy trình kiểm soát và cấu hình xử lý đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt hơn 8,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng thị trường Mỹ đạt khoảng 547 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm trước.
Mặc dù vậy, theo số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC), hàng rau, hoa quả và sản phẩm chế biến của Việt Nam mới chiếm khoảng 1,49% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ trong nhóm hàng này.
Con số trên cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn nếu doanh nghiệp tiếp tục nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm dịch của thị trường.
Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và chất lượng sau thu hoạch, hạ tầng xử lý sau thu hoạch đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành rau quả.
Việc Mỹ phê duyệt bổ sung công nghệ X-ray cho Nhà máy chiếu xạ Toàn Phát không chỉ giúp mở rộng năng lực xử lý trái cây xuất khẩu mà còn góp phần hoàn thiện chuỗi giá trị sau thu hoạch, giảm áp lực logistics và nâng cao khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn.
Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng hạ tầng xuất khẩu hiện đại, tạo nền tảng để trái cây Việt Nam mở rộng thị phần tại các thị trường cao cấp, nơi chất lượng và tốc độ giao hàng ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh.