Tạo sinh kế để người dân gắn bó với quê hương
Chị Đặng Thị Nguyệt vợ anh Lô văn Thủy ở ban Xiềng, xã Môn Sơn cho biết, từ một ngôi nhà truyền thống của gia đình, vợ chồng chị đã mạnh dạn cải tạo thành điểm homestay, vẫn giữ kiến trúc nhà sàn người Thái và không gian sinh hoạt đặc trưng của đồng bào địa phương, vừa bổ sung các hạng mục phục vụ du khách như phòng nghỉ, khu vệ sinh, khu sinh hoạt chung, không gian thưởng thức ẩm thực và khu vực đón khách.
“Làm homestay không chỉ để có thêm thu nhập mà còn để giới thiệu với du khách về cuộc sống, văn hóa và cảnh đẹp quê mình”, chị Đặng Thị Nguyệt chia sẻ.
Còn chị Lương Mai, cán bộ Văn hóa xã dẫn đoàn hôm đó giải thích, mỗi vị khách đến đây không chỉ được nghỉ trong không gian nhà sàn giữa núi rừng mà còn có cơ hội thưởng thức những món ăn truyền thống, tìm hiểu phong tục, tập quán, trải nghiệm đời sống người dân bản địa và khám phá cảnh quan sông Giăng, Pha Lài trên những du thuyền. Từ mô hình nhỏ của các hộ gia đình như chị Nguyệt đây, du lịch đang dần trở thành sinh kế mới, tạo thêm việc làm cho người dân và quan trọng hơn là giúp cộng đồng nhận ra giá trị của chính những gì mình đang có.
Đến Môn Sơn, du khách được trải nghiệm đời sống người dân bản địa và khám phá cảnh quan sông Giăng, Pha Lài trên những du thuyền.
Chị Lương Mai, cán bộ Văn hóa xã dẫn đoàn thăm các mô hình Homestay bản Xiềng
Trong năm 2026 này, Môn Sơn đã giải quyết việc làm mới cho 860 lao động; trong đó 50 người đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng, 810 người làm việc tại các khu công nghiệp trong và ngoài tỉnh. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 47%. Cùng với đó, địa phương còn khôi phục nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Thái ở bản Xiềng. Đặc biệt, du lịch cộng đồng đang mở ra một hướng phát triển mới với nhiều homestay từng bước hình thành. Với Môn Sơn, phát triển du lịch không đơn thuần là câu chuyện kinh tế, đó còn là cách để hiện thực hóa quyền được phát triển, quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa và quyền được sống trong môi trường trong lành của người dân các dân tộc biên giới.
Mỗi người dân là một “cột mốc sống”
Môn Sơn có diện tích tự nhiên hơn 529 km², dân số 18.836 người, hiện còn 638 hộ nghèo, chiếm 15,35%. Những năm qua, Môn Sơn thường xuyên phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Người dân các bản vùng biên tham gia giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ đường biên, cột mốc và cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng.
Cùng với đó, tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào tiếp tục được vun đắp bằng những hoạt động thiết thực. Các bản làng hai bên biên giới duy trì kết nghĩa bản - bản, hỗ trợ nhau trong cuộc sống; lực lượng Biên phòng hai nước còn tăng cường giao lưu, phối hợp, trao đổi kinh nghiệm và tuần tra song phương, góp phần xây dựng đường biên hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Những Homesay vẫn giữ nguyên kết cấu ngôi nhà sàn Thái truyền thống, đã đón hàng ngàn lượt khách đến nghỉ dưỡng trải nghiệm thiên nhiên hùng vĩ Môn Sơn thời gian qua
Bí thư Đảng ủy xã Môn Sơn Lương Đình Việt nhấn mạnh, địa phương xác định bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân là nhiệm vụ xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với thực hiện các chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Môn Sơn tập trung nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, giáo dục, y tế, việc làm và phát triển sinh kế. Theo Bí thư Đảng ủy xã, phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy vai trò chủ thể của người dân, người dân cùng tham gia. Khi đời sống được nâng lên, niềm tin được củng cố, “thế trận lòng dân” nơi biên giới càng thêm vững chắc. Mỗi người dân sẽ trở thành một nhân tố tích cực trong giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ đường biên, cột mốc.
Quyền con người đồng nghĩa với biên cương vững chắc
Chiều 11/8, tại buổi làm việc của lãnh đạo địa phương với Đoàn cán bộ, phóng viên báo chí các cơ quan Trung ương và địa phương đến khảo sát, tìm hiểu thực tế về công tác tuyên truyền, đấu tranh và bảo vệ nhân quyền; được biết, Môn Sơn hiện đang triển khai nhiều chương trình, dự án hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hạ tầng, giảm nghèo bền vững và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số, với tổng nguồn kinh phí được phân bổ hơn 31,6 tỷ đồng; đến ngày 30/6/2026 đã giải ngân hơn 19 tỷ đồng.
Buổi làm việc của đoàn công tác phóng viên nhà báo với lãnh đạo xã Môn Sơn
Ông Nguyễn Bá Hảo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Nghệ An cho rằng: Từ Môn Sơn có thể thấy, bảo đảm quyền con người ở vùng biên không phải là những khái niệm xa xôi, mà là thực tế chính sách của Đảng và Nhà nước sát dân một cách trọn vẹn
Với Môn Sơn, người dân có việc làm, sinh kế được mở rộng, giá trị văn hóa được gìn giữ, môi trường được bảo vệ và những bản làng ngày càng bình yên. Điều các nhà báo nhận ra là: Khi người dân có cuộc sống tốt hơn, có niềm tin và có tương lai ngay trên quê hương mình, họ sẽ trở thành những người bảo vệ quê hương tích cực nhất. Và ở Môn Sơn, mỗi bản làng bình yên, mỗi người dân gắn bó với quê hương chính là một “cột mốc sống” - góp phần làm nên một vùng biên giới hòa bình, hữu nghị, phát triển và vững chắc, người dân không còn chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà là chủ thể của quá trình phát triển.
Quốc Khánh, Nguyệt Hằng (VP Bắc Trung Bộ)