Sớm có giải pháp phục hồi doanh nghiệp tại Gia Lai sau bão lũ

Tại Khu kinh tế Nhơn Hội, Công ty TNHH sản xuất thức ăn chăn nuôi FAGO là một trong những doanh nghiệp chịu tác động nặng nề sau bão số 13. Nhà máy vừa vận hành chưa đầy một năm đã buộc phải tạm dừng hoạt động, khi thiệt hại lớn khiến dòng tiền gián đoạn và kế hoạch phát triển bị đảo lộn.

Được thành lập với định hướng gắn bó lâu dài cùng nông nghiệp miền Trung – Tây Nguyên, FAGO quyết định đầu tư nhà máy tại Bình Định cũ (nay là Gia Lai) từ năm 2021, thời điểm dịch COVID-19 còn nhiều phức tạp, kéo theo áp lực về nhân lực, logistics và chi phí. Tháng 6/2024, nhà máy chính thức đi vào vận hành với công suất thiết kế khoảng 200.000 tấn/năm, đang trong giai đoạn hoàn thiện bộ máy và mở rộng thị trường thì bão lũ ập đến.

Theo bà Nguyễn Thị Ánh, Giám đốc Công ty FAGO, mưa bão kéo dài đã gây hư hỏng nghiêm trọng hệ thống nhà xưởng, nhiều hạng mục kỹ thuật phải thay thế, thiệt hại ước khoảng 10 tỷ đồng. Đáng lo ngại hơn, toàn bộ nguyên liệu và hàng hóa tồn kho bị ảnh hưởng, buộc phải xử lý loại bỏ, với giá trị thiệt hại ước từ 50–70 tỷ đồng.

Nhà máy phải tạm ngừng hoạt động gần một tháng để khắc phục hậu quả. Quá trình sửa chữa kéo dài do thời tiết bất lợi, phát sinh thêm chi phí và áp lực tiến độ, trong khi công tác xử lý môi trường gặp nhiều khó khăn bởi khối lượng nguyên liệu hư hỏng lớn.

Không riêng FAGO, tại Khu công nghiệp Phú Tài, mưa lũ đã gây ngập sâu nhiều nhà máy, làm hư hỏng máy móc, thiết bị và hàng hóa của hàng chục doanh nghiệp. Công ty TNHH Năng lượng Sinh học Tín Nhân (phường Quy Nhơn Bắc, Gia Lai), doanh nghiệp chuyên sản xuất và xuất khẩu viên nén gỗ, ghi nhận mức thiệt hại được đánh giá là “chưa từng có”. Gần như toàn bộ các lô hàng chuẩn bị bàn giao cho đối tác trong các ngày 19 và 21/11 đều bị ngập nước, không thể sử dụng.

Theo bà Võ Thị Tố Nữ, Kế toán trưởng Công ty TNHH Năng lượng Sinh học Tín Nhân, ngay khi nước rút, doanh nghiệp đã huy động nhân viên dọn dẹp nhà xưởng và kho bãi. Tuy nhiên, thiệt hại sơ bộ ước tính khoảng 50 tỷ đồng, toàn bộ hàng hóa coi như phải bỏ, trong khi doanh nghiệp chỉ mong sớm khôi phục sản xuất để kịp hoàn thành các đơn hàng đã ký kết.

Cùng cảnh ngộ, Công ty TNHH Đức Toàn tại Khu công nghiệp Phú Tài cũng chịu thiệt hại nặng nề. Doanh nghiệp phải huy động hàng trăm công nhân để khắc phục hậu quả, song sau nhiều ngày, lớp bùn non vẫn phủ dày trong khuôn viên nhà máy. Máy móc, thiết bị, nguyên liệu vải, nệm, bao bì đều bị ngâm nước, hư hỏng nghiêm trọng.

Bà Nguyễn Thị Thúy, đại diện Công ty TNHH Đức Toàn, cho biết nhà xưởng bị ngập sâu khiến nguyên liệu và máy móc gần như hư hỏng toàn bộ, nguy cơ làm chậm tiến độ các đơn hàng đã ký. Doanh nghiệp buộc phải làm việc với khách hàng để xin lùi lịch giao hàng; sớm nhất đến cuối tháng 11, nhà máy mới có thể vận hành trở lại.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Gia Lai, mưa lũ đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Nhơn Hội và các khu công nghiệp trên địa bàn. Khu công nghiệp Phú Tài là nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất với 33 nhà máy bị ngập sâu. Nhiều doanh nghiệp vừa khắc phục hậu quả bão số 13 thì tiếp tục hứng chịu mưa lũ lớn, dẫn đến tình trạng thiệt hại “kép”. Tổng thiệt hại của các doanh nghiệp trong các khu này ước tính khoảng 500 tỷ đồng.

Thực tế bão lũ đã bộc lộ rõ những điểm yếu về khả năng phòng ngừa rủi ro và nguồn lực dự phòng của khu vực kinh tế tư nhân, nhất là các doanh nghiệp mới đi vào hoạt động. Phần lớn doanh nghiệp chưa kịp tích lũy, phụ thuộc nhiều vào vốn vay và dòng tiền ngắn hạn; khi sản xuất bị gián đoạn, áp lực tài chính lập tức gia tăng.

Theo ông Dương Minh Đức, Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai, thực hiện chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 11, hệ thống ngân hàng trên địa bàn đã rà soát, đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh và khả năng trả nợ của các khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi bão, mưa lũ. Trên cơ sở đó, nhiều giải pháp hỗ trợ đã được triển khai, gồm cơ cấu lại thời hạn trả nợ, gia hạn nợ, miễn, giảm lãi suất và phí theo quy định.

Cùng với các gói tín dụng có lãi suất thấp nhằm hỗ trợ phục hồi sản xuất, các tổ chức tín dụng xem xét giảm lãi suất cho vay từ 0,5 đến 2% mỗi năm trong thời gian từ ba đến sáu tháng đối với dư nợ hiện hữu của doanh nghiệp bị thiệt hại. Các khoản vay theo Nghị định số 55/2015/NĐ-CP về tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn cũng đang được rà soát để áp dụng biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Bên cạnh đó, ngành Thuế tỉnh tiếp tục hướng dẫn doanh nghiệp điều kiện, thủ tục để đề nghị miễn tiền chậm nộp và gia hạn thời gian nộp thuế theo quy định. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp, toàn bộ chi phí khắc phục hậu quả hiện nay vẫn phải tự cân đối. Hoạt động sản xuất bị ngưng trệ khiến doanh thu gần như bằng không, trong khi các khoản chi cố định vẫn phát sinh.

Một số doanh nghiệp như FAGO đã làm việc với đơn vị bảo hiểm, song đến nay chưa nhận được hỗ trợ cụ thể. Việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ sau thiên tai còn gặp nhiều lúng túng, nhất là đối với doanh nghiệp mới. Thủ tục để tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, các gói tín dụng phục hồi hoặc chính sách giãn, khoanh nợ vẫn cần thời gian, trong khi áp lực tài chính ngày một gia tăng.

Theo bà Nguyễn Thị Ánh, kế hoạch ban đầu của FAGO là sau khoảng ba năm sẽ đạt điểm hòa vốn, từ năm thứ tư bắt đầu có lãi. Tuy nhiên, cơn bão đã làm xáo trộn toàn bộ lộ trình này. Hiện nay, nhà máy mới chỉ khởi động lại sản xuất ở mức thử nghiệm, chưa thể mở rộng quy mô.

Trong những ngày khó khăn, doanh nghiệp ghi nhận sự quan tâm của Chính phủ và chính quyền địa phương. Ngay sau bão, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp đến thăm, động viên các doanh nghiệp bị ảnh hưởng tại Gia Lai. Lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành cũng thường xuyên nắm tình hình, chia sẻ và hỗ trợ kịp thời.

Từ thực tế phục hồi đầy thách thức, các doanh nghiệp kiến nghị sớm có hướng dẫn thống nhất về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp bị thiệt hại do thiên tai; tạo điều kiện để tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi, chính sách giãn, khoanh nợ và các quỹ hỗ trợ phục hồi sản xuất, phù hợp với đặc thù doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Câu chuyện của FAGO, Tín Nhân hay Đức Toàn phản ánh bức tranh chung về những khó khăn mà nhiều doanh nghiệp tại Gia Lai đang phải đối mặt sau bão lũ. Thiên tai cuốn đi tài sản tích lũy trong nhiều năm, đồng thời đặt ra bài toán lớn về sức bền của khu vực kinh tế tư nhân. Quá trình phục hồi không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực tự thân của doanh nghiệp mà còn cần sự đồng hành kịp thời, thực chất từ các cấp, các ngành để sản xuất sớm ổn định trở lại, tiếp tục đóng góp cho sự phát triển bền vững của địa phương./.