Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước công bố, đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Đây là mức tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 vào khoảng 15%, thấp hơn mức thực tế 19,1% của năm 2025 nhằm kiểm soát rủi ro và ổn định kinh tế vĩ mô.
Đáng chú ý, dòng vốn tín dụng đang chảy mạnh vào khu vực sản xuất, kinh doanh thực chất. Dư nợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tăng nhanh hơn mức tăng chung của toàn hệ thống, đạt hơn 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% so với cuối năm 2025 và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ nền kinh tế. Hơn 100 tổ chức tín dụng hiện có dư nợ với nhóm khách hàng này, phản ánh nỗ lực mở rộng kênh tiếp cận vốn cho khu vực kinh tế tư nhân.
Tín dụng tăng tốc, ngân hàng tái khởi động cuộc đua hút vốn
Về cơ chế điều hành, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục áp dụng công cụ phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng (room) cho khối ngân hàng thương mại trong nước, trong khi đã gỡ bỏ chỉ tiêu này đối với nhóm ngân hàng nước ngoài, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức tín dụng phi ngân hàng, một bước trong lộ trình tiến tới điều hành tăng trưởng tín dụng theo cơ chế thị trường. Mức trần tăng trưởng của từng ngân hàng năm nay được tính theo công thức gắn với điểm xếp hạng năm 2024 nhân hệ số 2,6% (thấp hơn hệ số 3,5% của năm trước), đồng thời gắn thêm cơ chế giảm trừ room đối với tổ chức tín dụng để tín dụng bất động sản tăng vượt mức kiểm soát.
Ngân hàng đồng loạt tăng lãi suất, tái khởi động cuộc đua hút tiền gửi
Song song với đà tăng của tín dụng, mặt bằng lãi suất huy động trong nước tiếp tục duy trì ở vùng cao và khó hạ nhiệt. Khảo sát biểu lãi suất niêm yết ngày 17/9/2026 cho thấy nhóm Big4 (Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank) áp dụng mức 6,60%/năm cho kỳ hạn 6-9 tháng và 6,80%/năm cho kỳ hạn 12-18 tháng, trong khi nhiều ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết cao hơn đáng kể ACB lên tới 7,60-7,80%/năm ở các kỳ hạn tương ứng.
Bên cạnh lãi suất niêm yết công khai, nhiều ngân hàng còn tung thêm các chương trình cộng lãi suất để cạnh tranh hút tiền gửi. Đơn cử, PVcomBank niêm yết lãi suất 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng với khách gửi từ 2.000 tỷ đồng trở lên; MSB áp dụng 9%/năm cho khách có số dư tối thiểu 500 tỷ đồng. Ở phân khúc khách hàng cá nhân phổ thông, Cake by VPBank cộng thêm tới 2%/năm cho người gửi tiết kiệm lần đầu trong tháng 9, đưa lãi suất thực nhận kỳ hạn 6-9 tháng lên tới 9,2%/năm; VPBank triển khai chương trình cộng thêm đến 2,5%/năm cho khoản tiền gửi nhỏ, áp dụng đến hết năm 2026.
Theo ghi nhận, dù biểu lãi suất công khai của nhóm Big4 cao nhất khoảng 6,8%/năm, lãi suất thực trả cho khách gửi từ 10 tỷ đồng trở lên tại kỳ hạn 6 tháng có thể lên đến 8%/năm.
Ảnh minh họa: Nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh tăng biểu lãi suất huy động trong tháng 9/2026.
Nhờ mặt bằng lãi suất hấp dẫn, dòng tiền gửi dân cư tiếp tục đổ mạnh vào hệ thống ngân hàng. Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng trong tháng 7/2026 tăng thêm khoảng 152.000 tỷ đồng so với tháng trước, đưa tổng số dư lên 11,22 triệu tỷ đồng — mức cao nhất từ trước đến nay và là tháng thứ 9 liên tiếp ghi nhận tăng trưởng. So với cuối năm 2025, tiền gửi cá nhân đã tăng 8,56%, tương đương khoảng 885.000 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, tiền gửi của khối tổ chức kinh tế lại giảm khoảng 131.000 tỷ đồng trong tháng 7, chỉ tăng 0,98% so với cuối năm trước.
Vì sao ngân hàng vẫn phải chạy đua hút vốn dù tiền gửi lập kỷ lục?
Nghịch lý nằm ở chỗ, dù tiền gửi dân cư tăng kỷ lục, tốc độ tăng trưởng huy động vốn toàn hệ thống (khoảng 8,77% tính đến giữa tháng 9) vẫn thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng tín dụng (10,24%). Chênh lệch cung - cầu vốn này đẩy tỷ lệ cho vay trên huy động của toàn ngành lên mức cao, khiến các ngân hàng - đặc biệt nhóm quy mô vừa và nhỏ có nền tảng tiền gửi mỏng hơn buộc phải tiếp tục điều chỉnh tăng lãi suất để giữ chân và thu hút thêm dòng vốn mới.
Áp lực còn đến từ bên ngoài. Sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất điều hành lên 3,75-4%/năm, dư địa để lãi suất huy động trong nước giảm thêm bị thu hẹp, do nhà điều hành cần cân đối giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng tín dụng với ổn định tỷ giá USD/VND. Giới phân tích nhận định lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động khó có thể hạ nhiệt rõ nét trong ngắn hạn, ít nhất cho tới khi tăng trưởng huy động bắt kịp tăng trưởng tín dụng.
Theo đánh giá của giới chuyên gia tài chính, dòng tiền dân cư chuyển mạnh vào kênh tiết kiệm còn xuất phát từ việc các kênh đầu tư khác kém hấp dẫn hơn trong giai đoạn hiện tại: thanh khoản bất động sản còn hạn chế và giá một số phân khúc có xu hướng giảm, thị trường chứng khoán đi ngang với nhiều mã giảm giá khiến tâm lý nhà đầu tư thận trọng, còn vàng sau nhịp giảm sâu giữa năm cũng không còn sức hút như giai đoạn trước. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm ngân hàng trở thành lựa chọn tương đối an toàn và ổn định với phần đông người dân.
Dòng vốn ưu tiên cho khu vực sản xuất, đơn giản hóa thủ tục vay
Không chỉ chạy đua về lãi suất huy động, các ngân hàng còn đang đẩy mạnh chương trình tín dụng ưu đãi hướng đến khu vực sản xuất, kinh doanh theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước. Trong tháng 8/2026, cơ quan quản lý đã yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai chương trình tín dụng dành cho DNNVV và các lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng như nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến chế tạo và các dự án xanh.
Chỉ sau hơn một tháng triển khai, số ngân hàng tham gia đã tăng từ 4 ngân hàng thương mại Nhà nước ban đầu (quy mô đăng ký 220.000 tỷ đồng) lên 19 ngân hàng thương mại, với tổng quy mô chương trình vượt 407.000 tỷ đồng. Lãi suất cho vay theo các chương trình này thấp hơn khoảng 1-2 điểm phần trăm mỗi năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, đi kèm với việc đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng dữ liệu trong thẩm định hồ sơ vay vốn.
Giới phân tích cho rằng cuộc đua hút vốn của các ngân hàng nhiều khả năng còn tiếp diễn từ nay đến cuối năm, khi nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số vẫn ở mức cao, trong khi thị trường vốn (trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán) chưa thể thay thế hoàn toàn vai trò cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng cho nền kinh tế. Tuy vậy, nếu đà tăng tiền gửi dân cư tiếp tục được duy trì như hiện nay, áp lực thanh khoản của hệ thống có thể dần được giải tỏa, tạo dư địa để mặt bằng lãi suất huy động ổn định hoặc giảm nhẹ trở lại vào cuối năm, thay vì tiếp tục leo thang như giai đoạn vừa qua.
Với người gửi tiền, mặt bằng lãi suất huy động cao hiện nay là cơ hội để tối ưu hóa lợi suất tiền nhàn rỗi, nhưng cũng cần cân nhắc kỳ hạn phù hợp trong bối cảnh chính sách lãi suất còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến bên ngoài. Với doanh nghiệp, đặc biệt nhóm DNNVV, các chương trình tín dụng ưu đãi đang mở ra thêm dư địa tiếp cận vốn giá rẻ hơn, song hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tốc độ giải ngân và khả năng đáp ứng điều kiện vay của từng chương trình.
Hoàng Nguyễn