Ảnh minh họa
Chủ động phòng ngừa từ bếp ăn
Theo hướng dẫn, các trường phải kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm, nguyên liệu sử dụng trong bếp ăn và dịch vụ ăn uống. Thực phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn; không để xảy ra tình trạng nhiễm chéo giữa thực phẩm chưa qua chế biến và thực phẩm đã chế biến.
Khu vực chế biến phải bảo đảm đủ nước sạch, có dụng cụ thu gom và chứa rác hợp vệ sinh; hệ thống cống rãnh thông thoáng, không ứ đọng. Khu vực nhà ăn cần thông thoáng, đủ ánh sáng, có biện pháp phòng chống côn trùng và động vật gây hại.
Thực phẩm sau chế biến phải được bảo quản hợp vệ sinh. Các loại thức ăn bày bán phải được đặt trong tủ kính hoặc thiết bị bảo quản phù hợp nhằm tránh bụi, mưa, nắng, côn trùng và động vật gây hại.
Nhân viên trực tiếp chế biến, phục vụ ăn uống phải bảo đảm sức khỏe, được tập huấn kiến thức và thực hành đúng quy định về an toàn thực phẩm.
Thực hiện nghiêm kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn. Các trường phải thực hiện đầy đủ chế độ kiểm thực 3 bước và lưu mẫu thức ăn.
Bước 1 - Kiểm tra trước khi chế biến: kiểm tra chủng loại, giấy tờ, hóa đơn, chứng từ giao nhận, hạn sử dụng và tình trạng cảm quan của nguyên liệu, thực phẩm như màu sắc, mùi vị, bao bì.
Bước 2 - Kiểm tra trong quá trình chế biến: kiểm tra việc sơ chế, chế biến cũng như điều kiện vệ sinh của trang thiết bị, dụng cụ trước và trong khi chế biến.
Bước 3 - Kiểm tra trước khi ăn: kiểm tra cảm quan món ăn sau chế biến, việc chia suất, bảo quản thức ăn và thực hiện lưu mẫu.
Mẫu thức ăn phải được đựng trong dụng cụ có nắp kín, mỗi món để riêng. Mẫu phải được ghi rõ tên món ăn, bữa ăn, thời gian lấy mẫu và người lấy mẫu; bảo quản ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C trong ít nhất 24 giờ. Không được hủy mẫu khi có nghi ngờ ngộ độc thực phẩm hoặc khi cơ quan quản lý yêu cầu.
Tăng cường giám sát bữa ăn học sinh
Các trường cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn học sinh rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; không sử dụng thực phẩm có màu sắc, mùi vị bất thường và phải báo ngay cho giáo viên, bảo mẫu khi bản thân hoặc bạn cùng bàn có biểu hiện bất thường.
Bảo mẫu và nhân viên chăm sóc bán trú cần hướng dẫn học sinh không dùng chung thìa, đũa, cốc uống nước. Đồng thời, phải quan sát tình trạng ăn uống của học sinh và giữ lại khay thức ăn thừa của học sinh có dấu hiệu bất thường để phục vụ việc xác minh khi cần thiết.
Các trường phải công khai tên đơn vị cung ứng thực phẩm hoặc suất ăn, nguồn gốc nguyên liệu, thực đơn trong ngày và hình ảnh thực tế khay ăn phục vụ học sinh trên bảng tin, website, ứng dụng quản lý học đường hoặc các nhóm liên lạc với phụ huynh.
Nhà trường cũng phải thiết lập đường dây nóng hoặc hòm thư điện tử để tiếp nhận phản ánh của phụ huynh, học sinh về chất lượng bữa ăn và phản hồi trong vòng 24 giờ.
Phải có phương án ứng phó khi xảy ra sự cố
Mỗi trường phải ban hành bằng văn bản quy trình nội bộ về phòng ngừa, ứng phó và xử lý sự cố an toàn thực phẩm; đồng thời niêm yết công khai và tổ chức diễn tập định kỳ ít nhất một lần mỗi năm học.
Đối với kịch bản ngộ độc thực phẩm từ 30 ca mắc trở lên, nhà trường phải xây dựng phương án xử lý khẩn cấp. Phòng y tế cũng phải được trang bị thuốc, dụng cụ sơ cấp cứu ban đầu và các thiết bị cần thiết.
4 bước xử lý khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm
Bước 1: Dừng sử dụng thực phẩm và bảo toàn hiện trường.
Ban Giám hiệu yêu cầu dừng ngay việc sử dụng, phân phối toàn bộ thực phẩm, món ăn và nước uống. Tổ trưởng bếp hoặc quản lý căng tin phải niêm phong khu vực chế biến, tủ lưu mẫu, thức ăn thừa và kho nguyên liệu. Đồng thời, nhà trường phải bảo lưu dữ liệu camera tại khu vực bếp trong ngày xảy ra sự cố.
Bước 2: Sơ cứu và đưa học sinh đi cấp cứu khi cần thiết.
Nhân viên y tế phối hợp với giáo viên, bảo mẫu đưa học sinh về phòng y tế để sơ cứu và theo dõi. Trường hợp nhẹ có thể chăm sóc tại phòng y tế, thông báo phụ huynh đón về và hướng dẫn theo dõi tại nhà.
Đối với trường hợp nặng, có các biểu hiện như sốt cao, khó thở, nôn ói, tiêu chảy, mất nước nghiêm trọng hoặc khi số ca mắc tăng nhanh, nhà trường phải gọi ngay Cấp cứu 115 và liên hệ cơ sở y tế gần nhất để chuyển học sinh đi cấp cứu, tuyệt đối không trì hoãn.
Nhà trường đồng thời lưu giữ bệnh phẩm ban đầu như chất nôn, mẫu phân đầu tiên của học sinh để bàn giao cho cơ quan chức năng khi được yêu cầu.
Bước 3: Đánh giá số ca mắc và kích hoạt phương án phù hợp.
- Nếu dưới 10 ca, nhà trường chủ động xử lý tại chỗ dưới sự tư vấn chuyên môn của Trạm Y tế cấp xã.
- Nếu từ 10 đến dưới 30 ca, đề nghị Trạm Y tế cấp xã điều động nhân lực, phương tiện đến trường hỗ trợ sơ cứu và phân loại bệnh nhân.
- Nếu từ 30 ca trở lên hoặc có ca diễn biến nặng, hiệu trưởng phải kích hoạt phương án khẩn cấp và báo cáo các cơ quan chức năng để được hỗ trợ.
Bước 4: Báo cáo và thông tin cho phụ huynh.
Trong vòng một giờ kể từ khi phát hiện sự cố, nhà trường phải báo cáo Trạm Y tế, UBND cấp xã và các cơ quan chuyên môn liên quan; đồng thời thông tin đến phụ huynh, hướng dẫn phối hợp theo dõi sức khỏe học sinh và cung cấp thông tin cần thiết, tránh gây hoang mang.
Việc xây dựng quy trình cụ thể, kiểm soát chặt chẽ từ khâu nhập nguyên liệu đến khi học sinh sử dụng bữa ăn, cùng với phương án ứng phó theo từng mức độ sẽ giúp các trường chủ động hơn trong phòng ngừa và xử lý sự cố an toàn thực phẩm, bảo đảm sức khỏe và an toàn cho học sinh.
Bạch Dương