Ảnh minh họa
Sở GD&ĐT TPHCM vừa yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông tiếp tục rà soát, cắt giảm hồ sơ, sổ sách, hội họp, báo cáo trung gian; đồng thời thu gọn hệ thống kỳ thi, cuộc thi, hội thi được tổ chức ở cấp thành phố.
Đây được xem là bước cụ thể hóa chủ trương giảm tính hình thức trong hoạt động giáo dục, dành nhiều thời gian và nguồn lực hơn cho nhiệm vụ cốt lõi là dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và phát triển chuyên môn đội ngũ.
Chỉ tổ chức những cuộc thi thực sự cần thiết
Theo yêu cầu của Sở GD&ĐT TPHCM, các trường không tổ chức kỳ thi học sinh giỏi cấp trường. Ngoại lệ là những trường hợp cần phát hiện, tuyển chọn học sinh để thành lập đội tuyển tham dự kỳ thi do cấp thành phố hoặc cấp quốc gia tổ chức.
Đối với những kỳ thi, cuộc thi, hội thi do Sở GD&ĐT tổ chức hoặc phối hợp với các tổ chức chính trị, xã hội, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan, ngành giáo dục thành phố yêu cầu rà soát kỹ trước khi triển khai.
Chỉ những hoạt động thật sự cần thiết, phù hợp với chương trình giáo dục, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và điều kiện thực tế mới được lựa chọn tổ chức. Việc tổ chức không được trở thành gánh nặng đối với nhà trường, giáo viên, học sinh hay cha mẹ học sinh.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là các hoạt động dành cho học sinh không được huy động kinh phí, đồng thời không tạo áp lực phải tham gia.
Đối với các sân chơi tiếng Anh, STEM/STEAM, hoạt động trải nghiệm, văn nghệ, nghệ thuật, thể dục thể thao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI)..., tinh thần chủ đạo là giao lưu, trải nghiệm và phát triển năng lực thay vì cạnh tranh thành tích.
Sở GD&ĐT yêu cầu không biến những sân chơi này thành các kỳ thi dưới hình thức khác. Đặc biệt, kết quả tham gia, số lượng giải thưởng hay thành tích đạt được không được sử dụng làm căn cứ đánh giá chất lượng giáo dục, kết quả dạy học hoặc tiêu chí thi đua.
Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng một hoạt động vốn mang tính trải nghiệm, giao lưu nhưng dần trở thành cuộc đua thành tích, kéo theo áp lực luyện tập, hồ sơ, kinh phí và thời gian của cả học sinh lẫn giáo viên.
Danh mục cuộc thi cấp thành phố được thu gọn
Trong năm học 2026-2027, TPHCM dự kiến duy trì 5 cuộc thi, hội thi cấp thành phố dành cho học sinh.
Cụ thể gồm: Cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh THCS, THPT; kỳ thi chọn học sinh, học viên giỏi lớp 9 và lớp 12; Olympic TPHCM dành cho học sinh lớp 11; hội thi các môn ngoại ngữ và hội thi Khéo tay kỹ thuật.
So với trước đây, danh mục các sân chơi cấp thành phố đã được thu gọn đáng kể. Một số hoạt động từng được tổ chức như Olympic TPHCM dành cho học sinh lớp 10, Văn hay - chữ tốt, Lớn lên cùng sách không còn nằm trong danh mục các cuộc thi, hội thi được nêu cho năm học 2026-2027.
Bên cạnh các cuộc thi được duy trì, thành phố vẫn thực hiện một số hoạt động khảo sát năng lực học sinh. Trong đó có khảo sát năng lực học sinh lớp 3, lớp 7 và khảo sát năng lực ngoại ngữ đối với học sinh lớp 9, lớp 11.
Việc phân định rõ giữa khảo sát năng lực, kỳ thi tuyển chọn và các sân chơi trải nghiệm được kỳ vọng giúp hoạt động đánh giá học sinh đi đúng mục tiêu, tránh tình trạng tổ chức quá nhiều cuộc thi nhưng hiệu quả giáo dục không tương xứng.
Giáo viên cũng được giảm áp lực thi, hồ sơ
Không chỉ học sinh, giáo viên cũng là đối tượng được đặt trọng tâm trong quá trình tinh giản hoạt động giáo dục. Sở GD&ĐT TPHCM yêu cầu các đơn vị rà soát, giảm những cuộc thi, hội thi trùng lặp, không trực tiếp phục vụ chuyên môn hoặc làm phát sinh áp lực, hồ sơ và các loại minh chứng không cần thiết. Đặc biệt, các trường không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp xã nhằm mục đích lấy thành tích.
Trong trường hợp cần tổ chức để phát hiện, lựa chọn giáo viên tham dự hội thi do cấp trên tổ chức, hoạt động phải được thực hiện đúng quy định, có mục tiêu rõ ràng, thiết thực và không làm phát sinh thêm các loại hồ sơ, minh chứng không cần thiết.
Thay vì chạy theo các cuộc thi mang tính thành tích, ngành giáo dục khuyến khích tổ chức các hoạt động giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và thực hành chuyên môn. Giáo viên được tạo điều kiện tự nguyện chia sẻ sáng kiến, thiết bị dạy học, phương pháp giảng dạy mới, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và AI vào hoạt động chuyên môn.
Các trường cũng phải rà soát những hội thi, hoạt động giao lưu, phong trào cấp trường có tính hình thức để từng bước cắt giảm. Một yêu cầu khác là cơ sở giáo dục không tự đặt thêm hồ sơ, sổ sách, biểu mẫu, báo cáo hoặc minh chứng nếu không có căn cứ pháp lý hoặc không thực sự phục vụ công việc. Theo định hướng này, thời gian và nguồn lực của nhà trường, giáo viên cần được tập trung nhiều hơn cho hoạt động dạy học, giáo dục học sinh, tự học, nghiên cứu và nâng cao năng lực chuyên môn.
Thống nhất với chủ trương của Bộ GD&ĐT
Việc TPHCM tinh giản các kỳ thi, cuộc thi, hội thi được triển khai trong bối cảnh Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các địa phương rà soát lại toàn bộ hoạt động này.
Ngày 3/9, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn 5922/BGDĐT-GDPT, yêu cầu các Sở GD&ĐT cắt giảm những cuộc thi, hội thi, giao lưu và phong trào mang tính hình thức, trùng lặp, không thực sự góp phần nâng cao chất lượng giáo dục hoặc tạo ra áp lực không cần thiết cho học sinh, giáo viên và nhà trường.
Theo Bộ GD&ĐT, việc tinh giản nhằm tạo thêm quỹ thời gian và nguồn lực cho những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường như dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và sinh hoạt chuyên môn. Qua đó, giảm áp lực, hạn chế hình thức và góp phần khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục.
Đối với học sinh, Bộ yêu cầu không tổ chức thi học sinh giỏi cấp trường, cấp xã, ngoại trừ trường hợp cần tuyển chọn đội tuyển tham dự kỳ thi cấp tỉnh hoặc cấp quốc gia. Các cuộc thi do Sở GD&ĐT tổ chức hoặc phối hợp tổ chức cũng phải được cân nhắc trên cơ sở tính cần thiết, không huy động kinh phí và không gây áp lực buộc học sinh, cha mẹ học sinh phải tham gia.
Các sân chơi tiếng Anh, STEM/STEAM, văn nghệ, thể thao, chuyển đổi số, AI... được định hướng trở về đúng bản chất là hoạt động giao lưu, trải nghiệm và khuyến khích sự tham gia tự nguyện. Bộ yêu cầu không biến những hoạt động này thành kỳ thi, đồng thời không dùng số lượng giải thưởng hay thành tích để đánh giá chất lượng dạy học hoặc làm căn cứ thi đua.
Với đội ngũ giáo viên, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp xã để lấy thành tích; đồng thời rà soát và loại bỏ các cuộc thi, hội thi trùng lặp hoặc làm phát sinh hồ sơ, minh chứng không cần thiết.
Việc TPHCM triển khai tinh giản theo hướng này không chỉ nhằm giảm số lượng cuộc thi trong năm học mà quan trọng hơn là thay đổi cách nhìn về thành tích trong giáo dục. Khi những sân chơi tự nguyện không còn bị biến thành tiêu chí đánh giá, nhà trường có thêm điều kiện để tập trung vào chất lượng dạy và học, còn học sinh được tham gia hoạt động trải nghiệm trong tâm thế nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi.
Việt Hùng - Bạch Dương