Cơ sở nghề mây tre đan tại TP. Hồ Chí Minh, nơi gìn giữ kỹ thuật thủ công truyền thống và tạo ra những sản phẩm mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên.
Phát huy giá trị nghề truyền thống, tạo sinh kế bền vững
Ngày 22/10, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tổ chức hội thảo góp ý Đề án “Bảo tồn và phát triển ngành nghề nông thôn trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026 - 2030”, với sự tham dự của đại diện các sở, ngành và một số xã, phường.
Theo điều tra của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, toàn Thành phố hiện có gần 12.000 cơ sở ngành nghề nông thôn, thu hút trên 36.300 lao động, với giá trị sản lượng gần 9.500 tỷ đồng. Các ngành nghề chủ lực khá đa dạng, từ chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản đến sản xuất đồ gỗ, mây tre đan, gốm sứ, thủy tinh, dệt may, sợi, thêu ren, đan lát, cơ khí nhỏ và sản xuất, kinh doanh sinh vật cảnh.
Đây không chỉ là những hoạt động sản xuất góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn lưu giữ các giá trị văn hóa, kinh nghiệm và kỹ thuật được truyền qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, để các ngành nghề nông thôn phát triển ổn định trong bối cảnh mới, việc bảo tồn cần đi đôi với đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.
Theo định hướng của Đề án giai đoạn 2026-2030, TP.HCM sẽ chú trọng đào tạo nghề, truyền nghề, tôn vinh nghệ nhân, xây dựng đội ngũ kế cận và thu hút lao động trẻ tham gia các ngành nghề truyền thống. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục nguy cơ thiếu hụt nhân lực, bảo đảm tính kế thừa và tạo nền tảng phát triển lâu dài cho các làng nghề, nghề truyền thống trên địa bàn.
Cùng với phát triển nguồn nhân lực, Thành phố tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ ngành nghề nông thôn; đồng thời huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế để đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất và tạo thêm cơ hội phát triển cho các cơ sở nghề truyền thống.
Gắn bảo tồn làng nghề với du lịch và phát triển thị trường
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng, để ngành nghề nông thôn phát triển bền vững, cần mở rộng cách tiếp cận theo hướng kết hợp bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, du lịch và thương mại.
TS Lê Đức Minh, đại diện Sở Du lịch TP.HCM, đề xuất bổ sung các giải pháp quảng bá thương hiệu, điểm đến du lịch làng nghề vào chương trình xúc tiến du lịch trong nước và quốc tế. Thành phố cần khuyến khích, hướng dẫn các địa phương xây dựng mô hình “Mỗi làng nghề một sản phẩm du lịch đặc trưng”, qua đó tạo dấu ấn riêng cho từng địa phương, tăng sức hấp dẫn đối với du khách và mở rộng nguồn thu cho người dân.
Thực tế, những nghề truyền thống như đúc bánh tráng tại xã Phú Hòa Đông hay đan lát tại xã Thái Mỹ không chỉ có giá trị về sản xuất mà còn chứa đựng nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng dân cư. Nếu được đầu tư, tổ chức khai thác phù hợp, các làng nghề có thể trở thành điểm đến trải nghiệm, giúp du khách tìm hiểu quy trình sản xuất, khám phá đời sống địa phương và trực tiếp sử dụng các sản phẩm thủ công.
Ở góc độ thương mại, đại diện Sở Công Thương TP.HCM đề xuất tăng cường truyền thông đa phương tiện nhằm nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của phát triển ngành nghề nông thôn. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ chủ lực, sản phẩm làng nghề có tiềm năng xuất khẩu.
Việc kết hợp quảng bá, xây dựng thương hiệu với mở rộng kênh phân phối sẽ giúp sản phẩm làng nghề tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn, từng bước nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Bên cạnh việc giữ gìn kỹ thuật truyền thống, các cơ sở cũng cần quan tâm đến thiết kế, chất lượng, mẫu mã và khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện đại.
Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là nguồn lực triển khai Đề án. Nhiều ý kiến kiến nghị UBND TP.HCM bố trí vốn theo lộ trình hằng năm, cho phép lồng ghép các nguồn vốn để nâng cao hiệu quả đầu tư. Trong đó, cần ưu tiên những dự án bảo tồn nghề có nguy cơ mai một, xử lý các vấn đề môi trường và cải thiện hạ tầng làng nghề gắn với phát triển du lịch.
Những đề xuất tại hội thảo là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện Đề án, hướng đến xây dựng các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương và nhu cầu phát triển của các cơ sở sản xuất.
Với định hướng kết hợp bảo tồn nghề truyền thống, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ đầu tư và mở rộng thị trường, TP.HCM kỳ vọng tạo thêm động lực cho ngành nghề nông thôn phát triển theo hướng bền vững. Qua đó, không chỉ gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc mà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, thúc đẩy kinh tế địa phương và khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch làng nghề.
Việt Hùng - Bạch Dương