Hình thành thói quen sử dụng phương tiện công cộng

UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch phát động phong trào thi đua “Tăng cường sử dụng phương tiện giao thông công cộng trên địa bàn TP.HCM” giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng xe buýt, metro và các phương tiện công cộng khác trong hoạt động đi lại hằng ngày.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, giao thông công cộng phấn đấu đáp ứng 15–20% nhu cầu đi lại đô thị. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thành phố yêu cầu 100% cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập triển khai phong trào thi đua; trên 80% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động cam kết, thực hiện sử dụng phương tiện giao thông công cộng tối thiểu hai lần mỗi tuần.

Việc phát động phong trào trong khu vực công được xem là giải pháp tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động, phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Thông qua việc sử dụng phương tiện công cộng thường xuyên hơn, mỗi cá nhân có thể góp phần giảm lượng phương tiện cá nhân lưu thông, hạn chế ùn tắc và giảm phát thải từ hoạt động giao thông.

Thành phố sẽ đẩy mạnh tuyên truyền trên báo chí, phát thanh, truyền hình, mạng xã hội và hệ thống thông tin cơ sở. Nhiều hoạt động trải nghiệm metro, xe buýt điện, ngày hội giao thông xanh và chiến dịch vận động cộng đồng sẽ được tổ chức nhằm giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn với các loại hình vận tải công cộng, từng bước thay đổi thói quen đi lại.

Các cơ quan, đơn vị được khuyến khích đưa kết quả thực hiện phong trào vào đánh giá định kỳ hằng năm, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với hiệu quả triển khai. Những mô hình và sáng kiến thiết thực cũng được khuyến khích nhân rộng để thu hút thêm cán bộ, người lao động và người dân tham gia.

Song song với vận động thay đổi hành vi, TP.HCM xác định nâng cao chất lượng mạng lưới và khả năng tiếp cận là điều kiện quan trọng để giao thông công cộng trở thành lựa chọn thường xuyên. Thành phố sẽ tái cấu trúc mạng lưới xe buýt, tăng cường kết nối với tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên và các tuyến đường sắt đô thị tiếp theo.

Các tuyến xe buýt gom theo nhu cầu (DRT), buýt đường thủy và xe đạp công cộng cũng được định hướng kết nối với hệ thống vận tải công cộng. Mục tiêu là giúp người dân tiếp cận các điểm dừng, nhà ga thuận tiện hơn, với phạm vi đi bộ khoảng 300–500 m.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường tại các trạm dừng, nhà chờ; cải thiện lối đi bộ, bổ sung mái che và bố trí điểm giữ xe cá nhân tại các đầu mối giao thông. Những giải pháp này nhằm khắc phục các trở ngại trong hành trình kết nối, tạo điều kiện để người dân chuyển từ phương tiện cá nhân sang phương tiện công cộng.

Đẩy mạnh chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ số

Cùng với việc mở rộng mạng lưới, TP.HCM đặt mục tiêu thúc đẩy chuyển đổi xanh trong hoạt động vận tải. Đến năm 2027, Thành phố phấn đấu 100% phương tiện xe buýt nội thành sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, thân thiện với môi trường. Trước năm 2030, toàn bộ xe buýt và taxi được định hướng chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.

Quá trình chuyển đổi phương tiện cần đi đôi với nâng cao chất lượng phục vụ. Các doanh nghiệp vận tải được yêu cầu chú trọng đạo đức nghề nghiệp của lái xe, nhân viên phục vụ; bảo đảm an toàn, đúng giờ, văn minh và thân thiện với hành khách. Đồng thời, doanh nghiệp từng bước chuyển đổi phương tiện xanh, trang bị hệ thống camera, định vị GPS và thiết bị đọc vé điện tử để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành.

Theo kế hoạch, Thành phố hướng đến tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong giao thông công cộng đạt trên 95%; 100% lượt đi lại được xác thực điện tử và ghi nhận trên nền tảng số MultiGo. Chỉ số hài lòng của hành khách phấn đấu đạt trên 85%, trong khi tỷ lệ xuất bến đúng giờ duy trì trên 95%.

Để thực hiện các mục tiêu này, TP.HCM sẽ hoàn thiện hệ sinh thái vé thông minh, tăng cường liên thông giữa xe buýt, metro, buýt sông và xe đạp công cộng. Ứng dụng MultiGo được định hướng nâng cấp để hỗ trợ thanh toán, xác thực lượt đi và cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý, theo dõi, đánh giá kết quả phong trào.

Thành phố cũng khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số trong tối ưu hóa lộ trình, điều hành phương tiện. Việc khai thác dữ liệu giao thông sẽ góp phần nâng cao khả năng tổ chức vận tải, cải thiện trải nghiệm của hành khách và hỗ trợ cơ quan chức năng đánh giá hiệu quả các giải pháp đã triển khai.

Ngoài ra, các chương trình liên kết với ngân hàng, ví điện tử và doanh nghiệp được khuyến khích thực hiện nhằm tạo thêm ưu đãi cho người sử dụng phương tiện công cộng, như giảm giá, tích lũy điểm thưởng và các hình thức khuyến khích phù hợp. Đây là giải pháp bổ trợ để tăng tần suất sử dụng dịch vụ, nhất là đối với người dân có nhu cầu đi lại thường xuyên.

Công tác thi đua, khen thưởng sẽ được triển khai hằng năm. Thành phố dự kiến sơ kết phong trào vào quý II/2028 và tổng kết vào quý IV/2030; các tập thể, cá nhân có sáng kiến hiệu quả, thành tích nổi bật trong vận động, tổ chức và sử dụng giao thông công cộng sẽ được xem xét khen thưởng theo quy định.

Sở Xây dựng là cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với Sở Nội vụ và các đơn vị liên quan hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc thực hiện; tổng hợp kết quả, tham mưu khen thưởng và báo cáo UBND Thành phố.

Với định hướng đồng bộ giữa phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, chuyển đổi phương tiện xanh và ứng dụng công nghệ số, phong trào thi đua giai đoạn 2026–2030 không chỉ hướng đến tăng tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng mà còn góp phần xây dựng hệ thống giao thông đô thị thuận tiện, an toàn và thân thiện với môi trường.

Việt Hùng