Buổi làm việc giữa lãnh đạo TP Hồ Chí Minh và lãnh đạo TP Quảng Châu
Đường sắt đô thị – trụ cột hợp tác mới
Chiều 11/9, Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh đã tiếp ông Lý Hải Châu, Tổng Thư ký Ủy ban Thường vụ Nhân đại TP.Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, cùng Đoàn đại biểu TP.Quảng Châu nhân dịp đoàn tham dự Đối thoại Hữu nghị TP.Hồ Chí Minh lần thứ 3 năm 2026.
Tại buổi làm việc, đại diện Quảng Châu giới thiệu những nét chính về quá trình phát triển của thành phố, đồng thời nhấn mạnh những tương đồng và dư địa hợp tác với TP.Hồ Chí Minh.
Là thủ phủ tỉnh Quảng Đông và một thành phố trung tâm quốc gia của Trung Quốc, Quảng Châu có diện tích khoảng 7.434 km², dân số khoảng 19 triệu người. Thành phố có lịch sử hơn 2.200 năm và từng là một địa điểm quan trọng trên Con đường Tơ lụa trên biển.
Quảng Châu hiện có hơn 70 tổng lãnh sự quán nước ngoài, quan hệ với 111 thành phố hữu nghị quốc tế, thu hút hơn 50.000 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó có 362 doanh nghiệp thuộc Fortune Global 500. Khoảng 60.000 người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại thành phố.
Những điểm tương đồng về quy mô, tốc độ đô thị hóa, vai trò trung tâm kinh tế và lịch sử giao lưu là nền tảng để hai địa phương mở rộng quan hệ. Đặc biệt, việc Chủ tịch Hồ Chí Minh từng có thời gian hoạt động tại Quảng Châu tạo nên một dấu ấn lịch sử có ý nghĩa trong quan hệ hữu nghị giữa hai thành phố.
Từ nền tảng đó, phía Quảng Châu đề xuất ba nhóm hợp tác trọng tâm. Một là tăng cường trao đổi kinh nghiệm quản trị đô thị, từ cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh đến chỉnh trang đô thị, quản trị sinh thái và nâng cao chất lượng đời sống người dân. Hai là đưa hợp tác đường sắt đô thị trở thành mô hình tiêu biểu trong quan hệ giữa hai thành phố. Ba là mở rộng hợp tác sang công nghiệp, kinh tế số, sản xuất thông minh, phát triển xanh, đô thị thông minh và giao lưu nhân văn.
Trong ba hướng này, đường sắt đô thị được đặt ở vị trí đặc biệt bởi đây là lĩnh vực hai bên đã có quá trình hợp tác cụ thể.
Tháng 11/2023, trong chuyến thăm Quảng Châu của ông Nguyễn Văn Nên, khi đó là Bí thư Thành ủy TP.Hồ Chí Minh, lãnh đạo hai bên đã chứng kiến lễ ký bản ghi nhớ hợp tác chiến lược giữa Tập đoàn Metro Quảng Châu và Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.Hồ Chí Minh.
Sau thỏa thuận, Metro Quảng Châu đã tham gia vào các dự án đường sắt đô thị của TP.Hồ Chí Minh, trong đó có Metro số 2, số 4 và số 6, với các nội dung liên quan nghiên cứu khả thi, tư vấn, thiết kế tổng thể và quản lý xây dựng.
Kinh nghiệm của Quảng Châu trong lĩnh vực này là đáng kể. Hệ thống metro của thành phố được đưa vào vận hành từ năm 1997, đến nay đạt gần 800 km đường sắt đô thị. Sản lượng hành khách khoảng 9 triệu lượt/ngày và có thời điểm đạt khoảng 14 triệu lượt/ngày.
Đây là những kinh nghiệm mà TP.Hồ Chí Minh có thể tham khảo trong quá trình xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị với quy mô lớn. Phía Quảng Châu mong muốn tiếp tục tham gia sâu hơn vào các dự án tại TP.Hồ Chí Minh, đồng thời nâng cao chất lượng hợp tác trong quy hoạch, tư vấn, thiết kế và quản lý xây dựng.
Mục tiêu được đặt ra không chỉ là triển khai từng dự án riêng lẻ, mà hướng tới hình thành những công trình hợp tác có chất lượng cao, tạo hiệu quả thực tế cho người dân và trở thành mô hình hợp tác tiêu biểu giữa hai đô thị.
Mở rộng không gian phát triển, gia tăng nhu cầu hạ tầng hiện đại
Đối với TP.Hồ Chí Minh, yêu cầu phát triển đường sắt đô thị ngày càng trở nên cấp thiết khi thành phố bước vào một giai đoạn phát triển mới sau khi hợp nhất TP.Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu từ ngày 1/7/2025.
TP.Hồ Chí Minh mới có diện tích khoảng 6.770 km², dân số khoảng 15 triệu người. Không gian phát triển được mở rộng kéo theo yêu cầu tổ chức lại hệ thống hạ tầng, đặc biệt là mạng lưới giao thông có khả năng kết nối các cực tăng trưởng trong một không gian đô thị - kinh tế lớn hơn.
Thành phố đang xây dựng Quy hoạch tổng thể với các định hướng phát triển gồm đô thị lõi và trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế; khu vực công nghiệp, công nghệ cao ở phía Bắc; khu vực kinh tế biển, du lịch xanh, năng lượng xanh và logistics gắn với hệ thống cảng ở phía Đông.
Năm 2025, quy mô kinh tế TP.Hồ Chí Minh đạt khoảng 125 tỷ USD, chiếm gần 25% GDP cả nước và đóng góp khoảng 30% tổng thu ngân sách quốc gia. Quy mô kinh tế lớn cùng tốc độ đô thị hóa cao đặt ra yêu cầu phải có hệ thống giao thông công cộng hiện đại, khối lượng vận chuyển lớn và có khả năng kết nối hiệu quả giữa các khu vực.
Trong định hướng dài hạn, TP.Hồ Chí Minh đang tập trung phát triển hệ thống đường sắt đô thị, trước mắt hướng tới năm 2030 và các giai đoạn tiếp theo. Thành phố dự kiến cần khoảng 27 tỷ USD để phát triển mạng lưới lên khoảng 255 km vào năm 2030.
Trong bối cảnh nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản lý đều là những yếu tố quyết định tiến độ thực hiện, việc tăng cường hợp tác với những đô thị đã có hệ thống metro phát triển như Quảng Châu mang ý nghĩa thiết thực.
TP.Hồ Chí Minh khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành với phía Quảng Châu trong các dự án đã được hai bên thỏa thuận, đồng thời mong muốn đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm, hợp tác chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư và phát triển hệ thống giao thông đô thị hiện đại.
Từ góc độ rộng hơn, hợp tác metro có thể trở thành điểm tựa để mở rộng quan hệ kinh tế giữa hai địa phương. TP.Hồ Chí Minh mong muốn tăng cường hợp tác thương mại, logistics với các nhà đầu tư Quảng Châu và Trung Quốc; đồng thời ưu tiên trao đổi kinh nghiệm về kinh tế số, kinh tế xanh, bảo tồn giá trị văn hóa và kiến trúc truyền thống gắn với chỉnh trang đô thị, phát triển du lịch và các hoạt động văn hóa sáng tạo.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với đề xuất của Quảng Châu về xây dựng các nền tảng kết nối chính quyền và doanh nghiệp, tạo điều kiện để từ những dự án hạ tầng cụ thể hình thành thêm các chương trình hợp tác trong công nghiệp, công nghệ và dịch vụ.
Cùng với hợp tác kinh tế, giao lưu nhân dân và trao đổi đoàn tiếp tục được hai bên coi trọng. TP.Hồ Chí Minh nhất trí duy trì các hoạt động giao lưu thường xuyên giữa lãnh đạo hai thành phố, các cơ quan chuyên môn và các tổ chức hữu nghị.
Phía Quảng Châu đã mời lãnh đạo UBND TP.Hồ Chí Minh, Ban Quản lý Đường sắt đô thị và các đơn vị liên quan tham dự các sự kiện lớn của ngành đường sắt đô thị tại Quảng Châu từ ngày 8 đến 13/11, trong đó có Hội nghị thường niên của Hiệp hội Metro Quốc tế và Triển lãm Quốc tế Đường sắt Đô thị Trung Quốc.
Quảng Châu cũng mời lãnh đạo TP.Hồ Chí Minh tham dự Diễn đàn Thị trưởng Toàn cầu năm 2026 và Lễ trao giải Đổi mới Đô thị Quốc tế Quảng Châu lần thứ 7, dự kiến diễn ra từ ngày 9 đến 12/12 tại Quảng Châu.
Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh ghi nhận các lời mời và cho biết thành phố sẽ xem xét, tổ chức đoàn tham dự những sự kiện phù hợp, trong đó có các hoạt động về quản trị đô thị và đường sắt đô thị.
Từ những nền tảng hợp tác đã hình thành, TP.Hồ Chí Minh và Quảng Châu đang đứng trước cơ hội đưa quan hệ giữa hai đô thị sang một giai đoạn thực chất hơn. Trong đó, đường sắt đô thị không chỉ là một lĩnh vực hợp tác về hạ tầng mà còn có thể trở thành động lực kết nối công nghệ, đầu tư, quản trị và kinh nghiệm phát triển.
Đối với TP.Hồ Chí Minh, việc tận dụng hiệu quả nguồn lực và kinh nghiệm quốc tế sẽ có ý nghĩa quan trọng trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị quy mô lớn. Với Quảng Châu, việc đồng hành cùng TP.Hồ Chí Minh cũng mở ra không gian hợp tác mới tại một trong những trung tâm kinh tế năng động của khu vực.
Nếu được cụ thể hóa bằng những dự án có tiến độ, chất lượng và hiệu quả rõ ràng, hợp tác TP.Hồ Chí Minh – Quảng Châu trong lĩnh vực đường sắt đô thị sẽ không chỉ tạo giá trị cho hai thành phố, mà còn góp phần tăng cường kết nối kinh tế, công nghệ và giao lưu nhân dân giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Hải Phong - Bạch Dương