Giám đốc Trung tâm Văn hóa, khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu phát biểu tại trưng bày
Trưng bày chuyên đề "Ngựa về phố" chào xuân Bính Ngọ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám là hoạt động văn hóa mở đầu năm mới, góp phần lan tỏa các giá trị truyền thống, khơi dậy tinh thần hiếu học, ý chí tiến thủ và niềm tin vào một năm mới mạnh mẽ, bền bỉ, vươn xa.
Phát biểu tại trưng bày, Giám đốc Trung tâm Văn hóa, khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, trong tâm thức và văn hóa Việt Nam, ngựa là biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành, sự bền bỉ và tinh thần tiến bước không ngừng.
Nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Minh Tâm giới thiệu các tác phẩm điêu khắc.
Gắn liền với những cuộc hành trình dài trong lịch sử và đời sống, hình tượng ngựa thường được xem như biểu trưng cho ý chí bền bỉ, khát vọng vươn xa và tinh thần không ngừng học hỏi của con người.
Đặc biệt, trong năm Bính Ngọ – năm của hành động và chuyển động mạnh mẽ – hình tượng ngựa càng trở nên giàu ý nghĩa, gợi nhắc nội lực, sự bứt phá và tinh thần vượt lên trong năm mới.
Những chú ngựa được tạo hình sinh động, mang đậm văn hóa và màu sắc Á Đông
“Việc tổ chức trưng bày tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nơi biểu tượng của đạo học và truyền thống hiếu học Việt Nam, mang ý nghĩa sâu sắc. Trong không gian linh thiêng của sự học, hình tượng con ngựa không chỉ đại diện cho sức mạnh và sự bền bỉ, mà còn gợi liên tưởng tới tinh thần lập thân, lập nghiệp, ý chí vươn lên thông qua học tập, rèn luyện và cống hiến cho xã hội”, ông Lê Xuân Kiêu chia sẻ.
Trưng bày giới thiệu các tác phẩm của nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Minh Tâm; họa sĩ Lê Huy và nhóm Lamphong Studio cùng hình ảnh, hiện vật về ngựa đến từ một số không gian văn hóa khác.
Họa sĩ Lê Huy chia sẻ: “Thật thú vị năm mới Bính Ngọ khi viết không dấu có thể đọc là "Bình Ngô" (tác phẩm "Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi).
“Bắt đầu từ điều ngẫu nhiên thú vị đó, Lamphong Studio đã tạo nên những chú ngựa với mong muốn kể câu chuyện lịch sử về một thời kỳ hào hùng, oanh liệt: Đem đại nghĩa để thắng hung tàn/ Lấy chí nhân để thay cường bạo".
Các tác phẩm và tư liệu trưng bày thể hiện nhiều cách tiếp cận về hình tượng ngựa.
Cũng theo họa sĩ Lê Huy, từ câu đồng dao quen thuộc là khúc hát reo vui của nhân dân khi nghĩa quân Lam Sơn tiến về bến Bồ Đề (Long Biên) chuẩn bị tổng tấn công giải phóng thành Đông Quan (Hà Nội) - Nhong nhong nhong, ngựa ông đã về/Cắt cỏ Bồ Đề cho ngựa ông ăn, Lamphong Studio thực hiện những chú ngựa với ý nghĩa mang đến niềm tin chiến thắng, sự thành công trọn vẹn, báo hiệu những vận hội mới, hứa hẹn một năm mới thịnh vượng và rực rỡ - mã đáo thành công.
Du khách thích thú tham quan không gian trưng bày ngựa
Những chú ngựa này được thực hiện thủ công hoàn toàn bằng chất liệu sơn mài truyền thống với năm màu ngũ hành. Tạo hình căng khối, béo tốt, hiên ngang, không lao nhanh mà thư thả, thong dong. Trên thân ngựa là hoa văn mây lửa trong mỹ thuật cổ Việt Nam.
Trưng bày diễn ra từ ngày 8/1 đến hết tháng 3/2026, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.
PV