Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển trong kỷ nguyên mới

Năm trụ cột tạo nền tảng cho xã hội hiện đại

Trong định hướng phát triển đất nước thời kỳ mới, năm yêu cầu xây dựng xã hội gồm: kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ gắn bó, bổ trợ lẫn nhau. Đây vừa là những tiêu chí phản ánh chất lượng đời sống xã hội, vừa là nền tảng để kiến tạo môi trường phát triển ổn định, nhân văn và bền vững.

Trước hết, xã hội kỷ cương được xây dựng trên nền tảng thượng tôn pháp luật, trong đó mọi tổ chức, cá nhân đều bình đẳng trước pháp luật, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Kỷ cương không đơn thuần là việc tuân thủ những quy định chung, mà còn là cơ sở bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi người, tạo dựng môi trường sống công bằng, minh bạch và có trách nhiệm.

Khi pháp luật được thực thi nghiêm túc, quyền lợi của người dân được bảo vệ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức được xác định rõ ràng, xã hội sẽ có thêm nền tảng để duy trì ổn định và củng cố niềm tin. Một môi trường có kỷ cương cũng tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy năng lực, chủ động lao động, sáng tạo và đóng góp vào sự phát triển chung.

Giá trị ấy cần được thể hiện từ những hành động bình dị trong đời sống thường ngày: chấp hành quy định khi tham gia giao thông, giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ tài sản công cộng, thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy, tôn trọng quyền và lợi ích của người khác. Đó cũng là tinh thần trách nhiệm, sự sẻ chia và ý thức cộng đồng trong mỗi gia đình, khu dân cư, cơ quan, đơn vị.

Nếu kỷ cương tạo nên nền móng thì xã hội an toàn chính là điều kiện để mỗi người yên tâm học tập, lao động và phát triển. An toàn không chỉ được hiểu là bảo đảm tính mạng, sức khỏe thể chất mà còn bao gồm sự bình an về tinh thần, quyền riêng tư và khả năng được bảo vệ trước những nguy cơ trong đời sống hiện đại.

Cùng với các vấn đề truyền thống như tai nạn giao thông, cháy nổ, thiên tai, dịch bệnh, tội phạm và ô nhiễm môi trường, sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng cũng đặt ra những yêu cầu mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng ngừa lừa đảo trực tuyến và tiếp nhận thông tin có chọn lọc. Những thách thức này đòi hỏi các giải pháp quản lý chủ động, khả năng dự báo sát thực tiễn và sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan chức năng với cộng đồng.

Quan trọng hơn, an toàn xã hội phải bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư và từng cơ quan, đơn vị. Khi người dân nâng cao ý thức phòng ngừa, biết chia sẻ thông tin cần thiết, chủ động bảo vệ bản thân và hỗ trợ những người xung quanh, mỗi không gian sống sẽ trở thành một điểm tựa bình yên cho cộng đồng.

Trong khi đó, xã hội văn minh không chỉ được nhận diện qua những công trình hiện đại, diện mạo đô thị khang trang hay mức sống ngày càng được nâng cao. Giá trị cốt lõi của văn minh còn nằm trong cách con người đối xử với nhau, thái độ ứng xử với thiên nhiên và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Một xã hội văn minh được tạo nên từ những điều tưởng chừng rất nhỏ: lời nói chân thành, hành động có trách nhiệm, sự tôn trọng khác biệt, tinh thần lắng nghe và thái độ ứng xử có văn hóa. Từ gia đình đến trường học, công sở, nơi công cộng và môi trường số, mỗi cá nhân đều góp phần hình thành chuẩn mực ứng xử chung.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng, văn minh còn thể hiện ở khả năng tiếp nhận, chọn lọc và chia sẻ thông tin có trách nhiệm; không tiếp tay cho những nội dung sai lệch, thiếu kiểm chứng; tôn trọng quyền riêng tư và danh dự của người khác. Một cộng đồng văn minh không chỉ cần những con người có tri thức mà còn cần những con người biết sẻ chia, bao dung và có trách nhiệm với những gì mình nói, mình làm.

Hài hòa lợi ích, lấy con người làm trung tâm

Một trong những yêu cầu quan trọng của phát triển bền vững là xây dựng xã hội hài hòa, nơi tăng trưởng kinh tế luôn gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội. Thành quả phát triển cần được lan tỏa rộng rãi, tạo cơ hội để người dân ở các vùng, miền và nhóm dân cư khác nhau cùng tiếp cận những điều kiện sống tốt hơn.

Sự hài hòa trước hết được thể hiện ở việc cân đối giữa đời sống vật chất và tinh thần, giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, giữa lợi ích cá nhân với lợi ích cộng đồng. Tăng trưởng không chỉ hướng tới những con số về quy mô sản xuất hay thu nhập, mà cần được chuyển hóa thành chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh và những cơ hội phát triển thực chất cho người dân.

Đặc biệt, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa đô thị và nông thôn, giữa các vùng, miền; quan tâm đến người có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm dễ bị tổn thương là những yêu cầu có ý nghĩa lâu dài. Khi mọi người đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, được tạo điều kiện phát huy năng lực và đóng góp vào xã hội, nền tảng phát triển sẽ ngày càng vững chắc.

Hài hòa còn là sự tôn trọng bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán và thế mạnh riêng của từng địa phương. Mỗi vùng đất có những giá trị và tiềm năng đặc trưng, từ tài nguyên thiên nhiên, sản phẩm nông nghiệp, làng nghề truyền thống đến di sản văn hóa và tri thức bản địa. Việc phát huy những lợi thế này, đồng thời tăng cường liên kết vùng và mở rộng hợp tác sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho nền kinh tế.

Trong quá trình hội nhập, tiếp thu những giá trị tiến bộ của thế giới cần đi đôi với gìn giữ bản sắc Việt Nam. Sự đa dạng về văn hóa, điều kiện tự nhiên và phương thức phát triển của từng địa phương chính là nguồn lực quan trọng để tạo nên một xã hội phong phú, năng động nhưng vẫn thống nhất trong mục tiêu phát triển chung.

Phát triển bằng tri thức, công nghệ và trách nhiệm bền vững

Xã hội phát triển trong kỷ nguyên mới phải là xã hội có khả năng thích ứng nhanh với những chuyển biến của thời đại, chủ động tiếp cận tri thức mới, làm chủ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ tiên tiến đang mở ra những phương thức mới trong sản xuất, kinh doanh, quản lý doanh nghiệp và quản trị xã hội.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nhằm nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo điều kiện hình thành những ngành nghề mới, mô hình kinh doanh mới và phương thức cung cấp dịch vụ hiện đại. Xa hơn, mục tiêu cần hướng tới là từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, sáng tạo, làm chủ và phát triển công nghệ trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nguồn lực bên ngoài, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, phát triển không thể chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng hay thu nhập bình quân đầu người. Một xã hội thực sự phát triển phải đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe, đời sống văn hóa, môi trường sống và cơ hội thăng tiến của mỗi cá nhân. Công nghệ hiện đại chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi phục vụ con người, giúp cuộc sống thuận tiện hơn, tạo thêm cơ hội việc làm và nâng cao chất lượng các dịch vụ xã hội.

Đặc biệt, phát triển kinh tế cần đặt trong mối quan hệ hài hòa với bảo vệ tài nguyên, môi trường và gìn giữ các giá trị văn hóa. Không vì mục tiêu tăng trưởng trước mắt mà xem nhẹ những yêu cầu dài hạn về chất lượng sống, sức khỏe cộng đồng và lợi ích của các thế hệ tương lai. Đây chính là nguyên tắc quan trọng để bảo đảm sự phát triển ổn định, có chiều sâu và bền vững.

Chung sức kiến tạo xã hội đáng sống

Để hiện thực hóa năm yêu cầu xây dựng xã hội trong kỷ nguyên mới, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp trách nhiệm giữa các cơ quan, tổ chức và sự tham gia tích cực của toàn dân. Những định hướng lớn chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa thành chương trình, nhiệm vụ và giải pháp phù hợp với từng ngành, từng địa phương, từng lĩnh vực.

Trong đó, việc xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật, văn hóa trong Đảng, văn hóa công vụ và kỷ cương xã hội có ý nghĩa nền tảng. Cùng với đó là chú trọng xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới với tri thức, bản lĩnh, đạo đức, tinh thần trách nhiệm, năng lực sáng tạo và ý thức cộng đồng; từng bước đổi mới phương thức quản trị xã hội theo hướng hiện đại, hiệu quả, gần dân và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Đặc biệt, cần phát huy vai trò của mỗi người dân trong xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn và thân thiện. Từ việc chấp hành pháp luật, bảo vệ môi trường, ứng xử có văn hóa đến tinh thần học tập suốt đời, chủ động tiếp cận công nghệ và tham gia các hoạt động cộng đồng, mỗi hành động tích cực đều góp phần tạo nên những chuyển biến thiết thực.

Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển không phải là đích đến trong một sớm một chiều, mà là quá trình liên tục, đòi hỏi quyết tâm, trách nhiệm và sự đồng lòng của toàn xã hội. Khi kỷ cương trở thành nền nếp, an toàn trở thành điều kiện sống, văn minh trở thành chuẩn mực ứng xử, hài hòa trở thành nguyên tắc phát triển và tri thức, công nghệ trở thành động lực tiến lên, Việt Nam sẽ có thêm nền tảng vững chắc để bước vào kỷ nguyên mới.

Đích đến cao nhất của hành trình ấy là xây dựng một xã hội đáng sống, nơi mỗi người dân được bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, có cơ hội phát triển toàn diện, được thụ hưởng thành quả tiến bộ và cùng chung tay kiến tạo tương lai thịnh vượng của đất nước.

VĂN HÙNG