Người dân Lâm Đồng thu hoạch cà phê
Lượng xuất khẩu tăng mạnh
Ngày 3/10, Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam cho biết hoạt động xuất khẩu cà phê của Việt Nam tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực về lượng trong 9 tháng năm 2026.
Riêng tháng 9, Việt Nam xuất khẩu khoảng 124.000 tấn cà phê, tăng tới 53% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng cao trong tháng cuối của niên vụ cho thấy hoạt động giao hàng và thương mại cà phê tiếp tục được duy trì, đồng thời góp phần nâng đáng kể tổng lượng xuất khẩu trong 9 tháng.
Lũy kế 9 tháng, lượng cà phê xuất khẩu đạt gần 1,5 triệu tấn, tăng 16,2% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu tích cực đối với hoạt động sản xuất và thương mại của ngành, nhất là trong bối cảnh nhu cầu thị trường quốc tế tiếp tục tạo dư địa cho cà phê Việt Nam.
Tuy nhiên, tăng trưởng về lượng chưa chuyển hóa tương ứng thành tăng trưởng về giá trị. Kim ngạch xuất khẩu cà phê trong 9 tháng đạt khoảng 6,6 tỷ USD, giảm 7% so với cùng kỳ năm 2025.
Nguyên nhân chủ yếu nằm ở mặt bằng giá xuất khẩu thấp hơn năm trước. Chỉ số giá xuất khẩu cà phê bình quân trong 9 tháng giảm 16,66% so với cùng kỳ. Như vậy, dù lượng hàng xuất khẩu tăng đáng kể, giá trị thu về lại chịu tác động từ xu hướng giảm giá, cho thấy bài toán nâng cao giá trị gia tăng vẫn là vấn đề đặt ra đối với ngành cà phê Việt Nam.
Diễn biến này cũng cho thấy tăng trưởng xuất khẩu không thể chỉ được đánh giá qua sản lượng. Đối với một ngành hàng có vị trí quan trọng trong cơ cấu nông sản xuất khẩu, việc nâng chất lượng, cải thiện giá bán và tăng tỷ trọng các sản phẩm có giá trị gia tăng cao sẽ quyết định khả năng duy trì tăng trưởng trong dài hạn.
Nâng giá trị để tạo dư địa tăng trưởng bền vững
Điểm đáng chú ý là mức tăng 53% về lượng xuất khẩu trong tháng 9 cho thấy hoạt động xuất khẩu đang có sự cải thiện vào thời điểm cuối niên vụ 2025-2026. Đây có thể là nền tảng để ngành cà phê bước vào niên vụ mới với kỳ vọng tích cực hơn về nguồn cung và hoạt động thương mại.
Niên vụ sản xuất cà phê 2026-2027 dự kiến bắt đầu từ tháng 11/2026. Nguồn cung mới được kỳ vọng tạo thêm động lực cho xuất khẩu trong những tháng cuối năm và thời gian tiếp theo.
Tuy nhiên, nguồn cung tăng chỉ thực sự trở thành lợi thế khi đi cùng khả năng nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Trong bối cảnh giá xuất khẩu bình quân đang chịu sức ép, việc gia tăng sản lượng đơn thuần có thể chưa đủ để tạo ra mức tăng tương ứng về kim ngạch.
Đây là lý do nâng cao chất lượng, tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến và đa dạng hóa thị trường tiếp tục được xác định là những hướng đi quan trọng đối với ngành cà phê Việt Nam.
Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào xuất khẩu nguyên liệu, việc đẩy mạnh chế biến sâu sẽ giúp doanh nghiệp tạo ra những dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, từng bước cải thiện giá bán và giảm mức độ phụ thuộc vào biến động của thị trường cà phê nguyên liệu.
Cùng với đó, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng là giải pháp cần được quan tâm. Việc mở rộng thị trường, tiếp cận các phân khúc có yêu cầu cao về chất lượng và phát triển những sản phẩm phù hợp với thị hiếu từng khu vực sẽ tạo thêm dư địa nâng giá trị cho cà phê Việt Nam.
Nhìn từ kết quả 9 tháng, ngành cà phê đang đứng trước một bức tranh đan xen giữa cơ hội và thách thức. Một mặt, sản lượng xuất khẩu tăng mạnh cho thấy năng lực cung ứng và sức cạnh tranh của cà phê Việt Nam vẫn được duy trì. Mặt khác, mức giảm 7% về kim ngạch dù lượng tăng 16,2% là chỉ dấu rõ ràng về áp lực giá và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng coi trọng giá trị hơn sản lượng.
Vì vậy, bước vào niên vụ 2026-2027, bài toán đặt ra không chỉ là làm sao xuất khẩu được nhiều hơn, mà quan trọng hơn là xuất khẩu với giá trị cao hơn. Khi chất lượng, chế biến sâu và khả năng mở rộng thị trường được cải thiện, những lợi thế về sản lượng mới có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế bền vững, góp phần củng cố vị thế của cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Bạch Dương