Thời gian qua, nhiều cơ quan báo chí đã liên tục phản ánh thực trạng chất lượng môi trường tại cả khu vực đô thị và nông thôn thông qua các phóng sự, điều tra với hình ảnh và tư liệu được ghi nhận công phu. Tuy nhiên, không ít vụ việc sau khi được đăng tải vẫn chủ yếu dừng ở khâu phản ánh thực trạng, trong khi thông tin về quá trình kiểm tra, xử lý và khắc phục từ các cơ quan, đơn vị liên quan còn chưa đầy đủ hoặc thiếu tính cập nhật. Trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân cũng chưa được làm rõ trong nhiều trường hợp, khiến dư luận mong muốn có thêm những động thái cụ thể về giải pháp, lộ trình khắc phục cũng như kết quả xử lý để nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ môi trường.
Thời gian qua, nhiều cơ quan báo chí đã thực hiện các phóng sự điều tra, phản ánh thực trạng ô nhiễm môi trường tại nhiều địa phương. Hình ảnh rác thải chất đống ven đường, tại các khu đất trống, trên kênh rạch; các điểm tập kết rác tự phát; tình trạng đổ trộm chất thải, xả rác không đúng nơi quy định hay xử lý rác bằng hình thức đốt ngoài trời vẫn xuất hiện ở không ít nơi, ảnh hưởng đến cảnh quan, chất lượng môi trường và đời sống người dân. Nhiều tòa soạn cũng tiếp nhận phản ánh từ bạn đọc kèm hình ảnh, video ghi nhận khách quan về các hành vi xả rác, vứt xác động vật xuống ao hồ, kênh rạch hoặc xử lý chất thải chưa đúng quy định.
Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở, yêu cầu đặt ra là nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý môi trường tại địa bàn dân cư. Thời gian qua, nhiều địa phương đã triển khai các giải pháp như tăng cường tuần tra, xử lý vi phạm, lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các điểm thường xuyên phát sinh hành vi đổ trộm rác, áp dụng hình thức xử phạt đối với các trường hợp vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa đồng đều do số vụ vi phạm còn nhiều, lực lượng quản lý còn mỏng, việc phối hợp giữa các đơn vị chưa thật sự chặt chẽ và ý thức chấp hành của một bộ phận người dân còn hạn chế.
Ô nhiễm môi trường hiện nay diễn ra trên nhiều phương diện, từ chất lượng không khí chịu tác động của khí thải công nghiệp và phương tiện giao thông đến nguy cơ suy giảm chất lượng nguồn nước do nước thải sinh hoạt, chất thải từ hoạt động sản xuất, chế biến, làng nghề và các cơ sở công nghiệp. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống.
Để cải thiện tình trạng trên, nhiều giải pháp đã và đang được triển khai như phân loại rác tại nguồn, xây dựng các khu xử lý chất thải tập trung, đầu tư công nghệ xử lý rác hiện đại, từng bước chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện thân thiện với môi trường, phát triển nhiên liệu sạch và giảm phát thải. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn những khó khăn nhất định. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ; hệ thống giám sát, kiểm soát hành vi xả rác còn thiếu; cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải chưa thật sự hấp dẫn; năng lực quản lý môi trường ở một số địa phương cần tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Mặc dù công tác bảo vệ môi trường đã đạt được những chuyển biến tích cực trong những năm gần đây, áp lực đối với nguồn nước, không khí và hệ sinh thái vẫn còn hiện hữu dưới tác động của biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa, phát triển sản xuất và các hành vi thiếu ý thức trong khai thác, sử dụng tài nguyên. Điều đó đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân. Ngày Môi trường thế giới không chỉ là dịp nâng cao nhận thức mà còn nhắc nhở về trách nhiệm chung trong gìn giữ môi trường sống xanh, sạch, an toàn vì sự phát triển bền vững của hôm nay và các thế hệ mai sau.