Từ đào tạo nghề đến việc làm thực tế
Cafe More Hanoi 3 do Trung tâm Đào tạo cán bộ Phục hồi chức năng cho người mù thuộc Hội Người mù Việt Nam vận hành. Đây là cơ sở thứ ba được hình thành trong khuôn khổ Dự án Đào tạo nghề pha chế đồ uống và tạo việc làm cho người khiếm thị Việt Nam, với sự hỗ trợ của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) thông qua Tổ chức Siloam International.
Điểm đáng chú ý của dự án là đào tạo nghề được triển khai song hành với mục tiêu tạo việc làm. Với người khiếm thị, có được một kỹ năng nghề là bước khởi đầu, nhưng để kỹ năng đó trở thành sinh kế ổn định lại cần một môi trường làm việc thực tế.
Tại các quán Cafe More Hanoi, người khiếm thị không chỉ học cách pha chế mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình vận hành quán, từ chuẩn bị nguyên liệu, thực hiện đồ uống đến phục vụ và giao tiếp với khách hàng. Qua đó, những kỹ năng được hình thành trong quá trình đào tạo có điều kiện được áp dụng và hoàn thiện trong công việc thực tế.
Trong giai đoạn 2024–2026, dự án đặt mục tiêu tổ chức 6 khóa đào tạo cho 36 học viên và mở 3 quán cà phê do người khiếm thị trực tiếp pha chế, phục vụ. Đến nay, Trung tâm đã hoàn thành 5 khóa đào tạo và đang triển khai khóa thứ 6.
Ba cơ sở Cafe More Hanoi lần lượt được hình thành từ quá trình này. Quán đầu tiên đặt tại Trung tâm Đào tạo cán bộ Phục hồi chức năng cho người mù ở phường Yên Hòa. Quán thứ hai hoạt động tại Ocean Park với sự hỗ trợ địa điểm của Hội quán Yêu mình, yêu người. Cơ sở thứ ba tại số 8, ngõ 47 Nguyên Hồng được Trung tâm chủ động thuê mặt bằng, đồng thời bố trí thêm kinh phí để sửa chữa và hoàn thiện cơ sở vật chất.
Việc chủ động đầu tư mặt bằng cho cơ sở thứ ba cho thấy mô hình đang được triển khai theo hướng tạo dựng một không gian làm việc ổn định, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động đào tạo ngắn hạn.
Một quán cà phê và câu chuyện về sinh kế
Với người khiếm thị, cơ hội việc làm có ý nghĩa đặc biệt bởi đây không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là điều kiện để họ phát huy năng lực và tăng tính chủ động trong cuộc sống.
Một lớp đào tạo có thể cung cấp kiến thức và kỹ năng, nhưng môi trường lao động mới là nơi người học phải vận dụng những gì đã được trang bị. Tại quầy pha chế, mỗi thao tác đều đòi hỏi sự ghi nhớ, chính xác và phối hợp. Trong quá trình phục vụ khách, người lao động đồng thời rèn luyện khả năng giao tiếp, xử lý tình huống và thích nghi với nhịp độ công việc. Những trải nghiệm đó tạo nên giá trị khác biệt của mô hình đào tạo gắn với việc làm.
Phát biểu tại lễ khai trương, bà Đinh Việt Anh, Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam, cho biết các quán được triển khai trong những điều kiện khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu tạo việc làm, thu nhập và cơ hội để người khiếm thị phát huy năng lực.
Theo đại diện Hội Người mù Việt Nam, việc Trung tâm tự thuê mặt bằng cho Cafe More Hanoi 3 cũng đặt ra không ít yêu cầu về nguồn lực, từ chi phí mặt bằng đến sửa chữa, hoàn thiện cơ sở vật chất và tổ chức vận hành. Tuy nhiên, đây cũng là bước đi cần thiết để mở rộng thêm không gian làm việc cho người khiếm thị.
Ở góc độ này, một quán cà phê không đơn thuần là nơi bán đồ uống. Đó còn là một mô hình tạo sinh kế, trong đó người khiếm thị trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm và cung cấp dịch vụ cho khách hàng.
Bên cạnh hoạt động cà phê, tại cùng địa điểm, Trung tâm còn kết hợp cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe Light Massage do người khiếm thị thực hiện. Việc kết hợp hai loại hình dịch vụ giúp tận dụng không gian, đồng thời mở thêm cơ hội việc làm và thu nhập cho người khiếm thị. Đây cũng là cách tiếp cận nhằm đa dạng hóa hoạt động nghề nghiệp, thay vì tập trung vào một lĩnh vực duy nhất.
Nếu quán cà phê tạo môi trường để người khiếm thị phát huy kỹ năng pha chế và phục vụ thì Light Massage tiếp tục mở rộng phạm vi những công việc mà họ có thể thực hiện, dựa trên kỹ năng đã được đào tạo.
Từ đó, khách hàng khi đến Cafe More Hanoi 3 không chỉ tiếp cận với một sản phẩm đồ uống mà còn có thể trải nghiệm các dịch vụ do người khiếm thị trực tiếp cung cấp. Đây cũng là yếu tố được Hội Người mù Việt Nam kỳ vọng sẽ tạo nên sự kết nối tự nhiên hơn giữa người khiếm thị và cộng đồng.
Theo định hướng của Hội Người mù Việt Nam, Cafe More Hanoi 3 và Light Massage được kỳ vọng trở thành điểm kết nối thân thiện giữa người khiếm thị với cộng đồng, qua đó giúp khách hàng hiểu hơn về khả năng làm việc và nhu cầu nghề nghiệp của người khiếm thị.
Không chỉ thêm một quán cà phê
Sự ra đời của Cafe More Hanoi 3 đánh dấu thêm một bước trong quá trình đưa hoạt động đào tạo nghề đến gần hơn với việc làm thực tế.
Từ mục tiêu đào tạo 36 học viên trong 6 khóa, đến việc hình thành 3 cơ sở Cafe More Hanoi, dự án đang xây dựng một chuỗi liên kết tương đối rõ giữa đào tạo, thực hành và tạo việc làm. Đây là yếu tố quan trọng để kỹ năng nghề không dừng lại sau khi học viên hoàn thành khóa học.
Tuy nhiên, để một mô hình tạo sinh kế có thể duy trì lâu dài, yếu tố thị trường vẫn đóng vai trò quan trọng. Sự lựa chọn của khách hàng đối với sản phẩm và dịch vụ tại quán chính là một phần trong việc duy trì hoạt động kinh doanh, qua đó góp phần tạo ra và giữ lại những vị trí việc làm cho người khiếm thị.
Bởi vậy, Cafe More Hanoi 3 không chỉ được nhìn nhận từ thời điểm khai trương một cơ sở mới. Điều đáng chú ý hơn nằm ở câu chuyện phía sau quầy pha chế: những người từng cần được đào tạo đang từng bước trở thành người trực tiếp tạo ra sản phẩm, phục vụ khách hàng và tạo thu nhập bằng công việc của mình.
Cafe More Hanoi 3 hiện hoạt động tại số 8, ngõ 47 Nguyên Hồng, Hà Nội, cùng với dịch vụ Light Massage do người khiếm thị thực hiện. Từ một địa điểm kinh doanh, nơi đây được kỳ vọng trở thành thêm một không gian để người khiếm thị làm việc, giao tiếp với cộng đồng và chứng minh năng lực bằng chính những giá trị họ tạo ra mỗi ngày.