Thoát khỏi lối mòn chè mạn để chinh phục phân khúc cao cấp
Dù chén trà mạn đậm vị vốn đã cắm rễ sâu vào thói quen thưởng thức của nhiều thế hệ người Việt, mô hình sản xuất thô truyền thống đang dần đối mặt với những rào cản lớn khi thị hiếu tiêu dùng thay đổi nhanh chóng. Sự xuất hiện của nhóm khách hàng trẻ tuổi cùng tệp người tiêu dùng cao cấp đòi hỏi sự mới mẻ, tiện lợi và chú trọng nhiều hơn đến trải nghiệm văn hóa. Thực tế đó buộc thủ phủ chè Thái Nguyên phải bước vào một giai đoạn cải tổ mang tính toàn diện.
Thay vì chỉ bán sản phẩm thô với biên lợi nhuận mỏng, một số đơn vị sản xuất trên địa bàn tỉnh đã nhanh chóng chuyển hướng sang phát triển các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Tại phường Phan Đình Phùng, Hợp tác xã Sơn Dung Trà là một ví dụ điển hình cho xu hướng này khi tập trung nguồn lực chế biến các dòng trà ướp hoa tự nhiên như sen bách diệp, trà nhài và chuyển đổi quy trình sản xuất sang dòng trà ô long. Đại diện đơn vị này nhận định, việc duy trì cách làm trà truyền thống chỉ giúp giữ chân tệp khách hàng quen thuộc nhưng sẽ làm mất đi cơ hội tiếp cận nhóm tiêu dùng cao cấp hoặc những người tìm kiếm sự phá cách. Sự kết hợp giữa nguyên liệu bản địa và hương hoa thiên nhiên không chỉ giúp nâng giá bán trên từng sản phẩm mà còn định vị lại hình ảnh thương hiệu trong mắt người tiêu dùng.
Khai thác nguyên liệu chè cho ngành dược phẩm và làm đẹp
Ở một hướng đi táo bạo hơn, Hợp tác xã Chè Nhật Thức tại xã Phú Lạc lại chọn cách biến cây chè thành nguyên liệu phục vụ chuỗi tiêu dùng nhanh, làm đẹp và chăm sóc sức khỏe. Đơn vị này đã xây dựng danh mục lên tới 17 dòng sản phẩm khác nhau, từ các loại trà túi lọc, cao trà tiện lợi đến dòng trà dược đặc thụ.
Chiến lược hiện tại của đơn vị này là mở rộng tệp khách hàng sang nhóm phụ nữ và trẻ em. Để thực hiện mục tiêu đó, hợp tác xã tập trung nghiên cứu các dòng trà dược hỗ trợ giải độc gan, bổ thận, cải thiện làn da và giấc ngủ. Thậm chí, tinh chất trà xanh còn được đưa vào quy trình sản xuất nước tẩy trang, dung dịch vệ sinh và các dòng mỹ phẩm hữu cơ như xà bông, bột đắp mặt. Việc mở rộng biên độ ứng dụng từ một cây nông nghiệp sang ngành công nghiệp làm đẹp đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian, chi phí và công nghệ, nhưng đây lại là mắt xích quan trọng giúp nhân bội giá trị thương hiệu cho nông sản địa phương.
Số hóa không gian thưởng trà và nâng tầm cạnh tranh
Sự chuyển dịch của ngành chè không chỉ dừng lại trong các xưởng chế biến hay phòng thí nghiệm, mà đang lan rộng sang cả không gian tiêu dùng thực tế. Tại trung tâm Thái Nguyên, hàng loạt quán trà hiện đại với phong cách thiết kế trẻ trung đã xuất hiện, trở thành điểm đến thay thế quen thuộc cho các quán cà phê hay trà sữa.
Bằng việc ứng dụng nguyên liệu chè nội địa vào các công thức pha chế xu hướng như trà ủ lạnh cold brew, trà trái cây tươi, trà sữa hay trà ô long hữu cơ, các mô hình này đã thành công trong việc thay đổi định kiến cho rằng trà chỉ dành cho người lớn tuổi. Việc đưa thức uống truyền thống tiếp cận tự nhiên với giới trẻ chính là bước đệm quan trọng để giữ dòng chảy tiêu dùng liên tục.
Nhìn một cách tổng thể, sự xuất hiện đồng loạt của các dòng trà ướp hoa, cao trà, trà dược cho đến các sản phẩm mỹ phẩm từ trà xanh phản ánh sự thay đổi lớn trong tư duy quản trị của ngành chè Thái Nguyên. Mục tiêu chiến lược giờ đây không còn nằm ở số lượng tấn chè thu hoạch mỗi năm, mà tập trung vào hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng thâm nhập vào các thị trường ngách. Đây chính là nền tảng cần thiết để nông sản Việt Nam tự tin bước vào cuộc cạnh tranh bình đẳng trên bản đồ xuất khẩu quốc tế.
Bảo An