Đà Nẵng đề xuất 3 đề án tài chính mới tại VIFC-DN

Mở rộng kênh huy động vốn quốc tế

Một trong những đề án được Đà Nẵng đề xuất triển khai tại VIFC-DN là huy động vốn đầu tư nước ngoài cho đầu tư phát triển thông qua thu hút các công ty quản lý tài sản và quỹ đầu tư.

Đề án định hướng kết nối nguồn vốn trung và dài hạn toàn cầu, nguồn vốn kiều hối và nguồn lực từ các quỹ đầu tư với các dự án về hạ tầng, năng lượng, chuỗi cung ứng, tài chính xanh, kinh tế số và logistics.

Trong giai đoạn 2026-2030, đề án đặt mục tiêu cấp phép cho 2-3 công ty quản lý tài sản quốc tế, thành lập tối thiểu 5 quỹ đầu tư; huy động và giải ngân từ 1-3 tỷ USD trong hai năm đầu 2026-2027, sau đó từ 2-4 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2028-2030 và thu xếp vốn cho tối thiểu 8-12 dự án. Đây là các mục tiêu được đề xuất trong đề án, chưa phải kết quả huy động vốn đã thực hiện.

Nguồn vốn dự kiến được định hướng vào các lĩnh vực như hạ tầng trọng điểm, năng lượng, cảng - logistics, hạ tầng số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tài chính, tài chính xanh và tài trợ chuỗi cung ứng gắn với Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Đề án nghiên cứu các mô hình như công ty quản lý tài sản, quỹ đầu tư hạ tầng hoặc công ty đầu tư tài chính làm đầu mối huy động nguồn lực cho các dự án quy mô lớn. Một số tổ chức tài chính, công ty công nghệ tài chính và tổ chức cho vay không nhận tiền gửi có thể cung cấp các dịch vụ như bao thanh toán, thanh toán xuyên biên giới và cấp tín dụng trên nền tảng công nghệ, theo cơ chế và phạm vi được cấp phép.

Theo phương án tổ chức thực hiện, sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý về chủ trương, Cơ quan điều hành VIFC-DN sẽ phối hợp với Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan để tiếp tục hoàn thiện cơ chế cấp phép, quản lý hoạt động đối với các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và các tổ chức liên quan. Việc triển khai các sản phẩm, dịch vụ được định hướng trong cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Đề xuất thí điểm Sở giao dịch hàng hóa

Đề án thứ hai là thành lập và thí điểm hoạt động Sở giao dịch hàng hóa trong VIFC-DN. Mục tiêu được đặt ra là từng bước tạo lập mức giá tham chiếu, cung cấp thông tin thị trường và thử nghiệm các công cụ phòng ngừa rủi ro về giá đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực của khu vực miền Trung - Tây Nguyên và Việt Nam.

Trong giai đoạn đầu, các mặt hàng được đề xuất gồm cà phê Robusta, hồ tiêu và viên nén gỗ, với các hình thức giao dịch vật chất, giao ngay hoặc đăng ký kỳ hạn. Khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, danh mục hàng hóa có thể được nghiên cứu mở rộng sang cao su, gạo, điều, ca cao và một số sản phẩm đặc hữu có giá trị kinh tế cao.

Đề án cũng nghiên cứu việc thử nghiệm có kiểm soát các hợp đồng phái sinh tương lai; cung cấp giá tham chiếu, chỉ số giá, dữ liệu tồn kho và thông tin thị trường; đồng thời kết nối các dịch vụ tín dụng, tài trợ giao dịch hàng hóa thông qua ngân hàng và các quỹ đầu tư liên kết.

Theo lộ trình đề xuất, sau 6 tháng kể từ khi được cấp phép hoạt động, Sở giao dịch hàng hóa có thể triển khai các hoạt động đấu giá giao ngay và hợp đồng kỳ hạn có đăng ký. Sau 18 tháng, có thể nghiên cứu triển khai các hợp đồng phái sinh tương lai nếu đáp ứng các điều kiện liên quan. Đây là lộ trình dự kiến, phụ thuộc vào việc hoàn thiện cơ chế cấp phép, hướng dẫn và các điều kiện vận hành.

Để bảo đảm hoạt động an toàn, đề án đặt ra yêu cầu về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tiêu chí tham gia, giới hạn hoạt động, chế độ báo cáo, giám sát và thanh toán bù trừ. Việc điều chỉnh, mở rộng danh mục hàng hóa sẽ căn cứ điều kiện thị trường và quy định liên quan.

Hướng tới thị trường tín chỉ các-bon

Đề án thứ ba là thí điểm Sàn giao dịch thị trường tự nguyện và quốc tế đối với tín chỉ các-bon, gắn với các công cụ tài chính khí hậu tại VIFC-DN.

Theo đề xuất, mô hình này được triển khai theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, hướng tới phát triển 15-20 dự án, trong đó hình thành 5-8 dự án thí điểm đáp ứng điều kiện tạo lập tài sản môi trường theo tiêu chuẩn quốc tế để giao dịch và huy động nguồn lực quốc tế. Hai nhóm sản phẩm được đề xuất ưu tiên là tín chỉ các-bon tự nguyện và tín chỉ loại bỏ các-bon.

Sàn dự kiến cung cấp các dịch vụ chuẩn bị dự án, quản lý dữ liệu và vòng đời tài sản, tổ chức giao dịch sơ cấp và giao dịch giao ngay có kiểm soát; đồng thời thí điểm các chương trình tạo lập tín chỉ các-bon và tài sản môi trường theo cơ chế được cấp phép.

Theo thông tin từ Cơ quan điều hành VIFC-DN, hiện có 3 nhóm nhà đầu tư đề xuất nghiên cứu chương trình tạo lập tài sản môi trường tại Đà Nẵng, trong đó quan tâm đến một số dự án tại Vườn quốc gia Sông Thanh, Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm và các dự án phục hồi rừng, sản xuất than sinh học. Một nhà đầu tư đã gửi đề án thành lập Sàn giao dịch tín chỉ các-bon tại VIFC-DN.

Theo lộ trình đề xuất, 12 tháng sau khi được cấp phép thử nghiệm, nhà đầu tư có thể đưa sàn giao dịch tín chỉ các-bon tự nguyện và tài chính khí hậu quốc tế Đà Nẵng vào hoạt động. Sau 24 tháng, có thể đưa các tài sản được tạo lập từ tín chỉ các-bon trên địa bàn thành phố lên giao dịch trên sàn nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Việc triển khai thị trường này đòi hỏi dự án, tài sản môi trường và hoạt động giao dịch phải đáp ứng các tiêu chí, quy trình về đo lường, báo cáo và thẩm tra; đăng ký, thẩm định, niêm yết và giao dịch theo cơ chế được cấp phép.

Cơ quan điều hành VIFC-DN dự kiến xây dựng tiêu chí tham gia cơ chế thử nghiệm, giới hạn đối với nhà đầu tư cùng cơ chế báo cáo, giám sát trước khi cấp phép các hoạt động liên quan.

Từ đề xuất đến vận hành thực tế

Ba đề án hiện đang trong quá trình xây dựng và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Do đó, các mục tiêu về huy động vốn, số lượng quỹ đầu tư, số lượng dự án, thời gian vận hành và danh mục giao dịch trong các đề án được hiểu là mục tiêu, phương án và lộ trình đề xuất, chưa phải kết quả đã triển khai trên thực tế.

Đối với huy động vốn quốc tế, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối nguồn vốn với các dự án có nhu cầu thực, chất lượng dự án, tính minh bạch thông tin và năng lực quản trị rủi ro.

Với Sở giao dịch hàng hóa, nguồn hàng ổn định, chất lượng hàng hóa, cơ chế giao nhận, thanh toán bù trừ, công bố thông tin và giám sát giao dịch là những điều kiện quan trọng để hình thành thị trường.

Trong khi đó, thị trường tín chỉ các-bon cần nguồn dự án đủ điều kiện, dữ liệu đáng tin cậy, quy trình đo lường, báo cáo và thẩm tra phù hợp, cùng các tổ chức có năng lực phát triển, kiểm chứng và quản lý tài sản môi trường.

Theo phương án được đề xuất, sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý về chủ trương, Cơ quan điều hành VIFC-DN sẽ phối hợp với các bộ, ngành Trung ương và cơ quan liên quan để tiếp tục hoàn thiện quy định, cơ chế cấp phép, quản lý và thử nghiệm.

Việc Đà Nẵng đồng thời đề xuất các giải pháp về huy động vốn quốc tế, Sở giao dịch hàng hóa và thị trường tín chỉ các-bon cho thấy định hướng đa dạng hóa sản phẩm và kênh dẫn vốn tại VIFC-DN. Tuy nhiên, hiệu quả của các đề án sẽ phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện cơ chế, khả năng thu hút nguồn vốn thực, hình thành giao dịch thực và bảo đảm an toàn, minh bạch khi vận hành.

Bùi Quốc Dũng