Đà Nẵng ưu tiên bảo tồn nguồn gen sâm Ngọc Linh

Bảo tồn nguồn gen gốc sâm Ngọc Linh phải được xác định là nhiệm vụ cốt lõi, ưu tiên hàng đầu của Trung tâm Phát triển sâm Ngọc Linh và Dược liệu. Đây là yêu cầu được Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Khắc Toàn nhấn mạnh trong chuyến thăm, khảo sát tại Trạm Dược liệu Trà Linh vào sáng 30/10.

Theo ông Nguyễn Khắc Toàn, sâm Ngọc Linh là sản vật đặc biệt quý hiếm, được xem là Quốc bảo của Việt Nam. Vì vậy, Trung tâm cần xây dựng giải pháp, quy trình phù hợp để bảo vệ nguồn gen quý; kiểm soát chặt chẽ các khâu nhân giống, chăm sóc, bảo đảm vệ sinh môi trường, duy trì điều kiện sinh trưởng tự nhiên và giữ ổn định hàm lượng Saponin đặc trưng của sâm Ngọc Linh.

Cùng với bảo tồn, Trung tâm cần từng bước mở rộng hoạt động sang nghiên cứu chuyên sâu, chủ động phối hợp với các nhà khoa học, trường đại học và viện nghiên cứu để xác định thành phần hoạt chất, hàm lượng và công dụng của sâm Ngọc Linh. Đây là cơ sở khoa học phục vụ quản lý chất lượng, phát triển vùng trồng và khai thác hiệu quả nguồn dược liệu quý.

Một định hướng quan trọng khác là gắn bảo tồn với phát triển kinh tế và tạo sinh kế cho người dân. Ông Nguyễn Khắc Toàn đề nghị Trung tâm phối hợp chặt chẽ với THACO, doanh nghiệp và các hộ dân hình thành chuỗi liên kết từ chọn tạo giống, tổ chức canh tác đến chế biến sâu và thương mại hóa sản phẩm. Qua đó, nâng cao giá trị kinh tế của sâm Ngọc Linh, tạo thêm việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong chương trình khảo sát, đoàn công tác nghe THACO AGRI báo cáo Dự án trồng sâm Ngọc Linh và dược liệu tập trung quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao tại xã Trà Linh và xã Trà Tập. Dự án có tổng diện tích 1.206 ha, vốn đầu tư 10.920 tỷ đồng, định hướng phát triển vùng trồng sâm Ngọc Linh quy mô công nghiệp ở độ cao từ 1.000–1.500 m.

Dự án ứng dụng mô hình nhà màng kết hợp trồng cây lâm nghiệp và cây dược liệu, hướng đến phát triển nông nghiệp tuần hoàn, xanh và bền vững. Đây là hướng tiếp cận nhằm mở rộng quy mô sản xuất, ứng dụng công nghệ vào canh tác và hình thành chuỗi giá trị dược liệu.

Theo mục tiêu giai đoạn 2026–2030, Trung tâm Phát triển sâm Ngọc Linh và Dược liệu phấn đấu hoàn thiện hệ thống bảo tồn nguồn gen, mở rộng vườn sâm bảo tồn tại Trạm Dược liệu Trà Linh lên khoảng 100 ha; đủ năng lực kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh và dược liệu; hoàn thiện hạ tầng sản xuất giống quy mô công nghiệp với công suất trên 500.000 cây/năm.

Trung tâm cũng đặt mục tiêu làm chủ công nghệ, quy trình canh tác; hỗ trợ quản lý ngành, kiểm soát nguồn gốc và chất lượng sản phẩm; hình thành hệ thống cơ sở trưng bày, giới thiệu, quảng bá sản phẩm trên địa bàn thành phố.

Để thực hiện các mục tiêu trên, ông Nguyễn Khắc Toàn đề nghị Trung tâm chủ động tổng hợp khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các sở, ngành liên quan tham mưu thành phố tháo gỡ. Những vấn đề vượt thẩm quyền, nhất là về hạ tầng và đất đai phục vụ phát triển vùng trồng dược liệu, cần được tổng hợp để kiến nghị Trung ương hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Theo Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, trên nền tảng bảo tồn vững chắc, thành phố sẽ từng bước đẩy mạnh nghiên cứu, hợp tác phát triển, kết hợp duy trì trồng sâm trong môi trường tự nhiên với nghiên cứu ứng dụng vào sản xuất công nghiệp, chế biến sâu. Mục tiêu lâu dài là đưa sâm Ngọc Linh tiếp cận thị trường quốc tế, trở thành sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Tại buổi khảo sát, ông Nguyễn Khắc Toàn ghi nhận những nỗ lực của đội ngũ cán bộ, nhân viên Trung tâm trong điều kiện địa hình, khí hậu và cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế.

Dịp này, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy đến thăm vườn sâm Ngọc Linh của ông Nguyễn Văn Lượng, sinh năm 1972, người Xơ Đăng, ở xã Trà Linh. Có hơn 30 năm gắn bó với cây sâm, ông Lượng đã tích lũy kinh nghiệm trong bảo tồn, chăm sóc và phát triển loại dược liệu quý này. Vườn sâm của gia đình cũng là một mô hình sinh kế gắn với việc gìn giữ nguồn gen sâm Ngọc Linh tại địa phương.

Bùi Quốc Dũng