UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành Kế hoạch số 690/KH-UBND về phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Điểm đáng chú ý của kế hoạch là định hướng phát triển OCOP không chỉ dừng ở việc công nhận, phân hạng sản phẩm mà tập trung đầu tư để nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và tạo dựng thị trường bền vững cho các sản phẩm địa phương.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Hà Tĩnh phấn đấu duy trì và phát triển tối thiểu 350 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên; trong đó có ít nhất 40 sản phẩm đạt 4 sao và 5 sản phẩm đạt 5 sao. Tỉnh cũng đặt mục tiêu có 2 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch đạt từ 3 sao trở lên.
Việc truy xuất nguồn gốc; sử dụng mã QR, xây dựng và quảng bá thương hiệu trên môi trường số đang được tỉnh chú trọng
Đáng chú ý, 50% chủ thể có sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên sẽ là hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là định hướng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của các chủ thể sản xuất trong việc đầu tư, tổ chức lại sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm OCOP.
Đầu tư từ vùng nguyên liệu đến quy trình sản xuất
Để OCOP phát triển bền vững, Hà Tĩnh xác định phải bắt đầu từ nền tảng là vùng nguyên liệu và tổ chức sản xuất. Theo kế hoạch, tỉnh phấn đấu có 70% chủ thể OCOP xây dựng được vùng nguyên liệu và có liên kết ổn định.
Cơ sở chế biến thực phẩm Bình Sơn ở xã Hương Sơn, Hà Tĩnh
Các sản phẩm mới được định hướng phát triển gắn với vùng nguyên liệu địa phương, ưu tiên những vùng sản xuất áp dụng các quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; có mã số vùng trồng, vùng nuôi; bảo đảm an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung. Khi có vùng nguyên liệu ổn định, chủ thể OCOP mới có điều kiện đầu tư máy móc, công nghệ, nâng công suất, kiểm soát chất lượng và xây dựng các chuỗi liên kết lâu dài.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra thêm sản phẩm OCOP mà phải hình thành được những sản phẩm có khả năng đứng vững trên thị trường, có nguồn cung ổn định, chất lượng đồng đều và tạo sinh kế, thu nhập tốt hơn cho người dân.
Hà Tĩnh sẽ tập trung phát triển 6 nhóm sản phẩm gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Trong đó, các sản phẩm đặc sản địa phương, sản phẩm làng nghề truyền thống, sản phẩm gắn với du lịch nông thôn và những giá trị văn hóa bản địa được ưu tiên chuẩn hóa, nâng hạng và mở rộng thị trường.
Đầu tư công nghệ, thương hiệu để gia tăng giá trị
Tỉnh định hướng hỗ trợ các chủ thể ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc; sử dụng mã QR, xây dựng và quảng bá thương hiệu trên môi trường số, đồng thời nâng cao kỹ năng bán hàng trực tuyến, livestream và tiếp cận người tiêu dùng qua các nền tảng thương mại điện tử.
Lãnh đạo tỉnh cùng tham gia livestream bán hàng
Đến hết năm 2027, Hà Tĩnh phấn đấu 100% sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên đã được công nhận áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu theo quy định.
Việc đầu tư cho sản phẩm vì thế không chỉ nằm ở dây chuyền sản xuất mà còn mở rộng sang thiết kế bao bì, mẫu mã, nhãn hiệu, sở hữu trí tuệ, marketing và xây dựng câu chuyện sản phẩm. Đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc giúp sản phẩm OCOP tạo được sự khác biệt và nâng giá trị khi bước vào những thị trường có yêu cầu cao.
Cùng với đó, Hà Tĩnh sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại thông qua hội chợ, triển lãm, các chương trình kết nối cung - cầu, thương mại điện tử và gắn quảng bá sản phẩm OCOP với các điểm đến, hoạt động văn hóa, du lịch. Từng bước đưa sản phẩm OCOP Hà Tĩnh tiếp cận thị trường quốc tế.
Thực tế cho thấy, khi được đầu tư đúng hướng, những sản phẩm mang đặc trưng địa phương hoàn toàn có thể tạo dấu ấn trên thị trường rộng lớn.
Hệ thống bể chưa nước mắm sử dụng hệ thống năng lượng mặt trời của HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương (xã Kỳ Xuân)
Mới đây, hai sản phẩm nước mắm OCOP của Hà Tĩnh là nước mắm Phú Khương do HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương (xã Kỳ Xuân) sản xuất và nước mắm Luận Nghiệp do HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng sản xuất đã góp mặt trong bảng đánh giá các loại nước mắm ngon trên thế giới của TasteAtlas.
Việc các sản phẩm nước mắm Hà Tĩnh được một nền tảng ẩm thực quốc tế chú ý không chỉ mang ý nghĩa quảng bá cho từng sản phẩm mà còn cho thấy dư địa rất lớn để nâng giá trị những đặc sản địa phương nếu được đầu tư bài bản về chất lượng, thương hiệu và thị trường.
Để từ đó ta nhìn thấy được sản phẩm OCOP không nên chỉ được nhìn nhận là một danh hiệu hay một chứng nhận phân hạng. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tạo ra một hệ sinh thái sản xuất, trong đó người dân có vùng nguyên liệu, hợp tác xã và doanh nghiệp có năng lực đầu tư, sản phẩm có tiêu chuẩn, thương hiệu có sức nhận diện và thị trường có khả năng mở rộng.
Để hiện thực hóa mục tiêu 350 sản phẩm OCOP vào năm 2030, Hà Tĩnh sẽ tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm theo hướng chặt chẽ, công khai, minh bạch, khách quan và đúng quy định. Đồng thời, tỉnh rà soát những sản phẩm có lợi thế về nguồn nguyên liệu, quy mô sản xuất, giá trị văn hóa và tiềm năng thị trường để hình thành các nhóm sản phẩm chủ lực.
Mục tiêu xuyên suốt là tạo ra những chủ thể đủ năng lực để tự đầu tư, tự đổi mới và chủ động đưa sản phẩm ra thị trường.
Với định hướng này, phát triển OCOP giai đoạn 2026 - 2030 của Hà Tĩnh được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển rõ nét: từ “có sản phẩm OCOP” sang “có sản phẩm OCOP mạnh”; từ chú trọng số lượng sang đầu tư chiều sâu; từ sản xuất đặc sản địa phương sang xây dựng thương hiệu hàng hóa có sức cạnh tranh.
Hi vọng, với tầm nhìn bền vững trong tương lai những sản phẩm OCOP mang đậm bản sắc Hà Tĩnh không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn mà còn có thể trở thành những thương hiệu đặc sản đủ sức vươn ra thị trường trong nước và quốc tế.
Diễm Phước- Trí Thức