Từ sản vật vùng cao đến sinh kế bền vững
Từ bao đời nay, cây chè đã gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần và vật chất của đồng bào các dân tộc huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Với lợi thế được thiên nhiên ban tặng khí hậu mát mẻ quanh năm cùng thổ nhưỡng thích hợp, cây chè Shan tuyết nơi đây sinh trưởng mạnh mẽ, kết tinh nên hương vị đặc trưng, tinh khiết của núi rừng Tây Bắc. Đặc biệt, tại các xã trọng điểm như Sín Chải, Sính Phình, hàng nghìn cây chè cổ thụ trăm năm tuổi không chỉ là nguồn gen quý hiếm mà còn mang giá trị văn hóa lịch sử sâu sắc.
Nhận thức rõ tiềm năng to lớn đó, trong những năm gần đây, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng nhân dân huyện Tủa Chùa đã có bước chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy sản xuất. Từ phương thức canh tác tự cung tự cấp, nhỏ lẻ truyền thống, đồng bào nơi đây đã tích cực áp dụng khoa học - kỹ thuật, đưa máy móc vào các khâu chăm sóc, thu hái và chế biến nhằm tối ưu hóa chất lượng. Việc đổi mới tư duy, nâng cao chuỗi giá trị cây trồng đã mang lại hiệu quả rõ rệt, biến sản vật thiên nhiên thành khối tài sản hàng hóa có giá trị kinh tế cao, đem lại nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho nhiều hộ gia đình, mở ra hướng đi bền vững trên hành trình xây dựng nông thôn mới.
Các sản phẩm trà chế biến từ vùng chè Shan tuyết Tủa Chùa, được ưu tiên về chất lượng và mẫu mã, góp phần nâng tầm giá trị đặc sản địa phương, hướng tới thị trường trong nước và xuất khẩu.
Chủ trương đúng đắn và đòn bẩy từ liên kết kinh tế
Sự cất cánh của thương hiệu chè Tủa Chùa là minh chứng sống động cho những chủ trương, chính sách đúng đắn trong việc cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh Điện Biên. Điểm nhấn quan trọng thắt chặt tính pháp lý và nâng cao uy tín cho sản vật này là vào tháng 8/2025, Ủy ban Nhân dân tỉnh Điện Biên đã chính thức phê duyệt bản đồ vùng chỉ dẫn địa lý “Tủa Chùa” cho sản phẩm chè Shan tuyết. Đây là bệ phóng vững chắc khẳng định nguồn gốc, chất lượng và danh tiếng của chè cổ thụ Tủa Chùa trên thị trường trong và ngoài nước.
Song song với quản lý địa lý, mô hình liên kết "4 nhà", đặc biệt là mối quan hệ mật thiết giữa doanh nghiệp và người nông dân, đã tạo nên một chuỗi cung ứng bền vững. Trên địa bàn huyện, vùng nguyên liệu chè tập trung hiện đã đạt quy mô gần 400 ha, bao gồm gần 7.000 cây chè cổ thụ. Riêng năm 2025, sản lượng chè tươi toàn vùng đạt trên 130 tấn, cung ứng ra thị trường khoảng 30 tấn chè thành phẩm chất lượng cao. Nhiều sản phẩm chè của Tủa Chùa đã xuất sắc được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh, và có sản phẩm vinh dự đạt danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Sự tham gia chủ động của các doanh nghiệp địa phương trong việc bao tiêu sản phẩm, đầu tư công nghệ chế biến sâu đã đưa giá trị thương mại của trà Shan tuyết tăng vọt, trong đó có những dòng trà cao cấp đạt giá trị lên tới hàng chục triệu đồng một kg.
Vững vàng hướng tới mục tiêu xuất khẩu
Xác định chè là một trong những ngành hàng chủ lực, có tiềm năng tạo đột phá trong phát triển kinh tế nông nghiệp, lãnh đạo địa phương đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng nhằm đưa sản phẩm chè Tủa Chùa trở thành mặt hàng có giá trị cao, từng bước chinh phục thị trường xuất khẩu. Trong thời gian tới, địa phương tiếp tục tập trung quy hoạch, mở rộng vùng nguyên liệu; phát triển các chuỗi liên kết bền vững từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ; đồng thời đẩy mạnh áp dụng các quy trình canh tác an toàn, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng của thị trường trong nước và quốc tế.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng nguyên liệu, địa phương khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư công nghệ chế biến sâu, đa dạng hóa các dòng sản phẩm từ chè Shan tuyết cổ thụ như Hồng trà, trà lên men, Phổ Nhĩ trà và các sản phẩm cao cấp khác. Trên cơ sở phát huy lợi thế vùng chỉ dẫn địa lý, các sản phẩm chè Tủa Chùa được định hướng đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định khắt khe, từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt hướng tới các thị trường có giá trị cao như Trung Quốc, châu Âu và một số quốc gia tiềm năng khác.
Theo định hướng của lãnh đạo địa phương, phát triển chè không chỉ nhằm gia tăng giá trị kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn gắn với mục tiêu xây dựng thương hiệu chè Tủa Chùa trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của tỉnh Điện Biên trên thị trường quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương sẽ tiếp tục huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tăng cường thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát huy vai trò của các hợp tác xã và người dân trong xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao, tạo nền tảng để phát triển ngành chè theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.
Việc đẩy mạnh xuất khẩu chè không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen chè Shan tuyết cổ thụ quý hiếm, gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương và quảng bá hình ảnh Điện Biên đến với bạn bè quốc tế thông qua những sản phẩm nông nghiệp mang giá trị đặc trưng.
Kim Như