Hành trình thăng hoa của gốm sứ và lụa tơ tằm
Câu chuyện về OCOP 5 sao của Hà Nội bắt đầu được viết nên từ năm 2020, với dấu ấn tiên phong của Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh. Bốn bộ sản phẩm gốm sứ gồm bát đĩa hoa sen đỏ, chim én hoa sen, rồng phượng và bộ ấm chén chim én hoa sen đã phá vỡ định kiến về gốm sứ truyền thống. Bằng sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật thủ công tinh xảo và công nghệ nung đốt hiện đại, các sản phẩm này đạt được độ mịn màng, độ bền cơ học cao và đặc biệt là tính an toàn tuyệt đối cho sức khỏe người dùng. Họa tiết hoa sen, rồng phượng không chỉ là trang trí mà còn là ngôn ngữ văn hóa, kể câu chuyện về hồn Việt với bạn bè quốc tế tại các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ hay Đan Mạch.
Tiếp nối mạch nguồn sáng tạo ấy, năm 2023, làng lụa Mỹ Đức đã ghi tên mình vào bảng vàng OCOP 5 sao với sản phẩm chăn bông tơ tằm tự dệt độc bản của nghệ nhân Phan Thị Thuận. Ý tưởng táo bạo "để con tằm tự dệt chăn" nảy sinh từ sự quan sát tỉ mỉ tập tính sinh học của loài vật này đã tạo ra một cuộc cách mạng trong nghề ươm tơ dệt lụa. Thay vì kéo kén ươm tơ theo lối mòn, hàng vạn con tằm được sắp đặt để cùng nhau nhả tơ trên một mặt phẳng, tạo nên những tấm chăn có độ liên kết tự nhiên, bền chắc nhưng vẫn giữ được sự mềm mại, nhẹ nhàng đặc trưng của tơ tằm. Đây là sự giao thoa tuyệt vời giữa thiên nhiên và bàn tay sắp đặt của con người.
Cùng thời điểm, gốm Bát Tràng lại một lần nữa khẳng định vị thế với bộ sản phẩm "Men suối ngọc" của Hợp tác xã Gốm sứ Tân Thịnh. Nghệ nhân ưu tú Đức Tân đã thổi hồn vào đất nung bằng những mảng màu men hiện đại, trừu tượng, gợi tả vũ trụ bao la với ngũ hành tương sinh. Bộ sản phẩm này là tuyên ngôn của sự đổi mới, chứng minh rằng làng nghề cổ truyền không hề cũ kỹ mà luôn vận động, sáng tạo để bắt kịp hơi thở đương đại.
Không chỉ dừng lại ở thủ công mỹ nghệ, Hà Nội còn ghi dấu ấn mạnh mẽ trong lĩnh vực chế biến sâu nông sản, dược liệu. Tháng 6/2025, ba sản phẩm Trà Phúc, Trà Lộc, Trà Thọ của Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Thăng Long chính thức gia nhập câu lạc bộ OCOP 5 sao. Thành công này đến từ tư duy sản xuất bài bản: chủ động vùng nguyên liệu sạch, kiểm soát chặt chẽ quy trình canh tác và ứng dụng công nghệ cao trong chế biến. Việc nâng tầm các loại thảo dược quen thuộc như cà gai leo, xạ đen, nụ vối thành những sản phẩm trà hạng sang không chỉ gia tăng giá trị kinh tế mà còn mở ra sinh kế bền vững cho người nông dân, đồng thời đưa dược liệu Việt tham gia vào chuỗi giá trị chăm sóc sức khỏe toàn cầu.
Vị thế dẫn dắt của Thủ đô trong hệ sinh thái OCOP
Với 3.463 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, chiếm hơn 20% tổng số sản phẩm của cả nước (tính đến tháng 9/2025), Hà Nội đang giữ vững ngôi vương về quy mô phát triển OCOP. Tuy nhiên, điều đáng tự hào hơn cả là sự lan tỏa sâu rộng của chương trình đến từng tế bào của nền kinh tế nông thôn. Từ 100% các xã, phường cho đến hàng ngàn chủ thể là hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp đều hăng hái tham gia.
Hệ sinh thái OCOP Hà Nội được vận hành bởi một chiến lược bài bản, từ khâu đánh giá, phân hạng nghiêm ngặt đến công tác xúc tiến thương mại đa kênh. Việc bắt tay với các "ông lớn" bán lẻ như AEON, Central Retail hay đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử đã khơi thông dòng chảy hàng hóa, đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng đô thị. Song song đó, công tác giám sát chất lượng và bảo vệ môi trường làng nghề được thực hiện thường xuyên, đảm bảo niềm tin bền vững cho thương hiệu OCOP Thủ đô.
Hà Nội đang định hình một giai đoạn phát triển mới cho OCOP: đi vào chiều sâu và tích hợp đa giá trị. Mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đang được xem là đòn bẩy quan trọng. Những điểm đến như làng gốm Bát Tràng, khu du lịch sinh thái Phù Đổng hay làng quê Hồng Vân không chỉ là nơi tham quan mà còn là không gian trải nghiệm văn hóa sống động. Du khách đến đây được tận mắt thấy quy trình làm ra sản phẩm, được nghe câu chuyện của nghệ nhân, từ đó thêm trân trọng và sẵn sàng chi tiêu cho các sản phẩm OCOP.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, Hà Nội xác định tiếp tục đầu tư cho nguồn nhân lực, công nghệ và liên kết vùng nguyên liệu. Mục tiêu không chỉ là gia tăng số lượng sản phẩm 5 sao mà là xây dựng một hệ sinh thái kinh tế nông thôn hiện đại, bao trùm, nơi nông nghiệp, văn hóa và du lịch cộng hưởng để cùng phát triển. 9 sản phẩm OCOP 5 sao hiện tại chính là những viên gạch nền móng vững chắc, là nguồn cảm hứng để Hà Nội tiếp tục kiến tạo nên những giá trị mới, xứng đáng với vị thế đầu tàu của cả nước.
Bảo An