Thị trường Halal tăng trưởng mạnh và ngày càng trở thành chuẩn thương mại toàn cầu
Thị trường Halal đang nổi lên như một trong những khu vực tiêu dùng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Theo nhiều dự báo quốc tế, quy mô kinh tế Halal toàn cầu hiện đã vượt mốc 8.000 tỷ USD và được kỳ vọng tiếp tục mở rộng mạnh trong vài năm tới, nhờ nhu cầu ngày càng tăng đối với thực phẩm, đồ uống và các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn Halal.
Động lực lớn nhất đến từ cộng đồng Hồi giáo toàn cầu khoảng 2 tỷ người, với xu hướng tiêu dùng ngày càng bài bản và ưu tiên hàng hóa có chứng nhận rõ ràng. Đáng chú ý, Halal hiện không còn chỉ là “tiêu chuẩn tôn giáo” mà đang dần trở thành một dạng chuẩn thương mại gắn với yêu cầu minh bạch nguyên liệu, quy trình sản xuất, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh các quốc gia Hồi giáo, nhiều thị trường tiêu dùng lớn cũng bắt đầu mở rộng phân khúc Halal như một lựa chọn sản phẩm an toàn và đáng tin cậy, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến sức khỏe và chất lượng.
Trong đó, Trung Đông, Nam Á, châu Phi và ASEAN được xem là những khu vực giàu tiềm năng nhất cho hàng hóa Halal, nhờ dân số đông, nhu cầu nhập khẩu lớn và mức chi tiêu ngày càng tăng cho nhóm thực phẩm – đồ uống đạt chuẩn.
Nông sản Việt có lợi thế nguồn cung và nhiều mặt hàng đã vào chuỗi Halal
Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Halal toàn cầu nhờ nền nông nghiệp nhiệt đới phát triển, sản lượng ổn định quanh năm và danh mục hàng hóa xuất khẩu đa dạng. Các nhóm ngành chủ lực như lúa gạo, thủy sản, trái cây và thực phẩm chế biến đều có khả năng mở rộng thị phần tại các thị trường tiêu dùng Halal nếu đáp ứng đúng tiêu chuẩn.
Trong đó, vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Cần Thơ đang đóng vai trò trung tâm sản xuất, chế biến và logistics quan trọng của ngành nông nghiệp Việt Nam. Đây cũng là khu vực có nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, gạo và nông sản chế biến, phù hợp để phát triển các sản phẩm đạt chuẩn Halal với quy mô lớn.
Thực tế, nhiều mặt hàng Việt Nam đã từng bước tiếp cận và xuất khẩu vào thị trường Halal. Ở nhóm thủy sản, cá tra và tôm là hai sản phẩm nổi bật, đã xuất khẩu sang Trung Đông và một số quốc gia Hồi giáo. Nhóm gạo và sản phẩm từ gạo như gạo đóng gói, bún – phở khô, bánh gạo… cũng được nhiều doanh nghiệp định hướng đưa vào các thị trường tiêu thụ mạnh như Malaysia, Indonesia hay UAE. Bên cạnh đó, các sản phẩm trái cây và nông sản chế biến gồm trái cây sấy, đóng hộp, puree, nước ép… đang ngày càng có dư địa nhờ phù hợp xu hướng tiêu dùng tiện lợi.
Đáng chú ý, Halal không chỉ giúp hàng hóa Việt đủ điều kiện vào thị trường Hồi giáo, mà còn góp phần nâng chuẩn sản phẩm, gia tăng mức độ tin cậy và tạo lợi thế khi tiếp cận các hệ thống phân phối quốc tế, qua đó mở ra cơ hội tăng giá trị cho nông sản xuất khẩu.
Hoàn thiện hệ sinh thái Halal để đi đường dài
Để khai thác hiệu quả thị trường Halal, doanh nghiệp không thể chỉ tập trung vào chứng nhận sản phẩm cuối cùng mà cần đáp ứng đồng thời các yêu cầu về SPS – bao gồm an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật và truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là lý do Halal ngày càng được xem như một “chuẩn kép”, vừa mang tính tôn giáo, vừa gắn chặt với tiêu chuẩn thương mại quốc tế.
Những năm gần đây, Việt Nam đã có bước đi rõ ràng trong việc xây dựng nền tảng phát triển ngành Halal. Chính phủ triển khai Đề án phát triển Halal đến năm 2030, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế thông qua các biên bản ghi nhớ giai đoạn 2023–2025. Song song đó, việc thành lập Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia (HALCERT) và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn Halal quốc gia được xem là tiền đề quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường một cách bài bản. Khung pháp lý cũng tiếp tục được hoàn thiện với việc ban hành nghị định quản lý chất lượng và phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal.
Để Halal trở thành hướng đi dài hạn, điều quan trọng là hình thành một hệ sinh thái đồng bộ, từ sản xuất đến xuất khẩu. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chuẩn hóa quy trình chế biến – đóng gói – vận chuyển, đồng thời đầu tư vào kho lạnh, logistics và hệ thống truy xuất số hóa. Việc triển khai mô hình chuỗi “Feed – Farm – Food” cũng được xem là hướng đi chiến lược, giúp Việt Nam nâng năng lực cung ứng từ thức ăn chăn nuôi đến sản phẩm cuối cùng, tạo điều kiện để nông sản và thực phẩm tham gia sâu hơn vào thị trường Halal toàn cầu. Khi hệ sinh thái này được hoàn thiện, Halal sẽ không còn là một cơ hội riêng lẻ mà có thể trở thành hướng xuất khẩu bền vững, giúp nông sản Việt nâng giá trị và mở rộng thị trường một cách ổn định trong dài hạn.