Khoa học công nghệ trước những thách thức mới của ngành y tế
Những năm gần đây, thế giới chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trên hầu hết các lĩnh vực. Trong ngành y tế, công nghệ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh mà còn mở ra những giải pháp mới trong phòng ngừa dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Toàn cảnh Hội thảo
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó là hàng loạt thách thức mới đặt ra đối với ngành y tế toàn cầu. Một trong những vấn đề được quan tâm đặc biệt hiện nay là tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, khiến nhiều phương pháp điều trị truyền thống đứng trước nguy cơ giảm hiệu quả.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các công nghệ mới nhằm tạo ra các giải pháp chăm sóc sức khỏe an toàn, hiệu quả đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Đây cũng là một trong những nội dung được thảo luận tại Hội thảo khoa học “Nâng cao năng lực cạnh tranh và thương mại hóa công nghệ trong kỷ nguyên số” do Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC) – Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng TECHFEST BeautyTech 2026, Techfest Vietnam MarTech Community và các đơn vị đối tác tổ chức.
Hội thảo quy tụ đông đảo đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp khoa học công nghệ, nhà đầu tư cùng nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế.
Tiến sĩ Phạm Hồng Quất – Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia
Phát biểu tại chương trình, Tiến sĩ Phạm Hồng Quất - Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, đánh giá cao những nỗ lực của cộng đồng khoa học và doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Theo ông, đổi mới sáng tạo không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn tạo động lực hình thành những sản phẩm khoa học có giá trị thực tiễn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Một trong những tham luận thu hút sự quan tâm của đại biểu là phần trình bày của PGS.TS Phạm Ngọc Khái, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Thái Bình, về thực trạng kháng kháng sinh và nhu cầu đổi mới công nghệ điện phân trong nghiên cứu các sản phẩm diệt khuẩn thế hệ mới.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh vi khuẩn kháng thuốc ngày càng gia tăng, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế hoặc hỗ trợ kháng sinh truyền thống đang trở thành hướng nghiên cứu quan trọng đối với nhiều quốc gia. Đây không chỉ là vấn đề của ngành y tế mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống của người dân.
Thu hẹp khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường
Dù Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, song một thực tế được nhiều chuyên gia chỉ ra là khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa vẫn còn khá lớn.
Không ít công trình nghiên cứu có giá trị nhưng chưa tìm được con đường đi vào thực tiễn hoặc chưa được doanh nghiệp tiếp nhận để phát triển thành sản phẩm thương mại.
Tiến sĩ Vũ Việt Anh - Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia
Tại hội thảo, Tiến sĩ Vũ Việt Anh - Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia, cho rằng năng lực cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp trong thế kỷ XXI sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào vốn hay lao động giá rẻ mà dựa trên khả năng làm chủ công nghệ, khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.
Theo ông, doanh nghiệp muốn phát triển lâu dài cần chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều đó đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc cho nghiên cứu phát triển, đồng thời cần sự hỗ trợ từ các chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp.
Cùng quan điểm này, Tiến sĩ Đặng Văn Nghiễm, nguyên Trưởng Bộ môn Nhi khoa và Quản lý y tế, Trường Đại học Y Dược Thái Bình, chia sẻ nhiều kết quả nghiên cứu trong nước hoàn toàn có khả năng ứng dụng thực tiễn nếu được đầu tư đúng hướng và có cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Theo các chuyên gia, để các công nghệ “Made in Vietnam” có thể phát triển và cạnh tranh trên thị trường, cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn hoạt động chuyển giao công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và kết nối giữa giới nghiên cứu với cộng đồng doanh nghiệp.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng, việc thương mại hóa công nghệ không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn giúp rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và đời sống, đưa các thành tựu khoa học phục vụ trực tiếp người dân.
Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vì sức khỏe cộng đồng
Một trong những điểm nhấn của hội thảo là sự tham gia của đoàn đại biểu tỉnh Hủa Phăn (Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào) do ông Bounvixay Kongpaly, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban chính quyền tỉnh Hủa Phăn làm trưởng đoàn.
Sự hiện diện của đoàn đại biểu Lào không chỉ thể hiện mối quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu đã cùng trao đổi về khả năng kết nối nguồn lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển các mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp, tổ chức khoa học và cơ sở y tế của hai quốc gia.
Đặc biệt, lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác và chuyển giao công nghệ giữa các đơn vị diễn ra tại hội thảo được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các ý tưởng nghiên cứu, tạo điều kiện để các kết quả khoa học sớm được ứng dụng trong thực tế.
Theo Ban Tổ chức, một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình là hình thành mạng lưới kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng thực chất và hiệu quả.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng, trong kỷ nguyên số, không một chủ thể nào có thể tự mình giải quyết các bài toán lớn của xã hội. Việc xây dựng các mô hình hợp tác đa ngành, đa lĩnh vực sẽ giúp tăng tốc quá trình nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ, đồng thời tạo ra những sản phẩm có giá trị cao phục vụ cộng đồng.
Khép lại hội thảo, các chuyên gia đều chung nhận định rằng khoa học công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đưa vào cuộc sống. Vì vậy, bên cạnh những thành tựu nghiên cứu, điều quan trọng hơn là tạo dựng môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được nuôi dưỡng, các công nghệ mới được ứng dụng rộng rãi và các doanh nghiệp khoa học công nghệ có điều kiện phát triển.
Trong hành trình đó, sự kết nối giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp sẽ tiếp tục là chìa khóa để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng tới mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe hiện đại, bền vững, lấy con người làm trung tâm trong kỷ nguyên số.