Thu hẹp để báo chí hoạt động hiệu quả hơn
Thời gian qua, việc thu gọn 64 tỉnh, thành để hình thành 34 tỉnh, thành gắn với số cơ quan báo chí cũng giảm khoảng 50% báo, đài, tạp chí ở địa phương, các bộ, ban, ngành ở trung ương. Một bộ phận người lao động trong các cơ quan báo chí có nguyện vọng nghỉ chế độ sớm, chuyển sang công việc khác, môi trường làm việc mới. Sau sáp nhập, giải thể, cơ quan báo chí phải “tái cấu trúc” bộ máy, đổi mới mạnh tư duy quản trị; triển khai cuộc cách mạng chuyển đổi số, vận hành mô hình cơ quan báo chí truyền thông đa phương tiện; nâng cao chất lượng nhân sự theo hướng đa năng, chuyên nghiệp, chuyên sâu, bản lĩnh chính trị vững đáp ứng yêu cầu chủ động, nhạy bén, sáng tạo trong truyền thông trên nền tảng mạng xã hội; xây dựng các ấn phẩm báo điện tử đủ sức cạnh tranh thông tin với báo mạng.
Điển hình của cuộc chuyển đổi trong báo chí là những cơ quan báo chí chủ lực VTV, VOV, TTX thuộc Chính phủ nay đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng; là đơn vị sự nghiệp được sự hỗ trợ kinh phí; chăm lo, tạo điều kiện tốt hơn để người làm báo yên tâm làm nghề, thực hiện tốt yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Trung ương giao. Với tính chất đặc thù, 6 đơn vị báo chí của Hà Nội đã được sáp nhập thành Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình; vận hành theo mô hình truyền thông đa phương tiện, tinh gọn, hiện đại, chuyên nghiệp đủ khả năng dẫn dắt, chi phối thông tin xã hội.
Các báo, tạp chí thuộc khối đoàn thể, tổ chức chính trị- xã hội đã và đang từng bước ổn định bộ máy, cùng với báo Đại Đoàn kết, 7 cơ quan báo chí, trong đó có báo chí chủ lực đã trở thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc, thoạt động dưới sự chỉ đạo của Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Quá trình sắp xếp lại báo chí cơ bản đã hoàn thành, sau khi triển khai Luật Báo chí sửa đổi, thực tế phát sinh yêu cầu mới sẽ có sự điều chỉnh cho phù hợp. Chuyển từ đầu tư dàn trải, ảnh hưởng nặng nề tư duy quản trị trong cơ chế bao cấp, bộ máy cồng kềnh, tác phong hành chính thụ động, ỷ nại sang đầu tư trọng tâm, trọng điểm; nâng chất lượng theo chiều sâu để lực lượng báo chí cách mạng phát triển nhanh, bền vững, hiện đại.
Thách thức và cơ hội
Thời gian trước và sau cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy của Đảng, Nhà nước, báo chí gặp rất nhiều khó khăn, nhất là các đơn vị báo chí phải tự chủ một phần cơ bản hoặc tự chủ hoàn toàn về tài chính. Tạp chí các hội nghề nghiệp, hiệp hội, học viện, nhà trường… càng gặp nhiều khó khăn. Mối quan hệ hữu cơ giữa báo chí và doanh nghiệp, bấy lâu nay được gói gọn trong cụm từ “bạn đồng hành” vì thế hiệu quả của nền kinh tế nói chung, khối doanh nghiệp nhà nước hay tư nhân đều tác động mạnh mẽ đến kinh tế báo chí.
Trong bối cảnh makerting, quảng cáo, giới thiệu sản phẩm (PR) chuyển đổi nhanh chóng từ truyền thống sang hiện đại, từ phức tạp sang đơn giản, từ xưa cũ sang hiện đại, từ chậm sang nhanh chóng, sáng tạo, năng động, đổi thay trên nền tảng số, mạng xã hội với sự tham gia của trí tuệ nhân tạo, nhiều cơ quan báo chí cũng phải phát triển các sản phẩm báo chí đa phương tiện như Inographic, phóng sự ảnh, video, Livestream trên các nền tảng số và mạng xã hội để tiếp cận nhiều bạn đọc; triển khai cuộc cách mạng “nội bộ” giảm số lượng nhân lực, thu gọn đầu mối, lựa chọn, sắp xếp lại nhân sự đáp ứng yêu cầu vận hành truyền thông đa phương tiện, hiện đại.
Người làm báo phải làm chủ trí tuệ nhân tạo AI mới giải quyết được mâu thuẫn hiện hữu về cạnh tranh thông tin trên nền tảng công nghệ, tin tức giả, thật lẫn lộn có sự tham gia của AI. Các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với báo chí từng bước xử lý nạn xâm phạm bản quyền báo chí, một vấn đề nhức nhối và ngày càng tinh vi.
Cơ hội để trẻ hoá đội ngũ người làm báo, kết hợp các độ tuổi, phát huy lợi thế đang thách thức người làm báo; đằng sau những xáo trộn việc làm, suy nghĩ, tư tưởng, tâm trạng của nhà báo trong thời đoạn đất nước chuyển mình làm đổi thay nhận thức về quy luật tất yếu của đời sống báo chí truyền thông cả thế giới. Người làm báo đã và đang dần “vượt qua chính mình”, chấp nhận lựa chọn lối đi riêng, chuyển đổi công việc, làm mới chính mình; phát huy khai thác tốt hơn năng lực bản thân trong niềm đam mê làm báo. Kinh tế báo chí trong cái khó đã ló sự sáng tạo, chuyển đổi chủ động dần thích nghi với hoàn cảnh mới.
Để báo chí phát huy tốt vai trò trong lĩnh vực chính trị, tư tưởng của Đảng; thực hiện hiệu năng, hiệu quả hoạt động báo chí luôn cần sự chỉ đạo, định hướng thông tin chủ động, kịp thời của Đảng; quản lý theo Luật Báo chí của Nhà nước bằng cơ chế chủ động phối hợp chặt chẽ với nhau để cung cấp thông tin kịp thời, chính xác từ các cơ quan, tố chức, đơn vị cho báo chí; phát huy tốt hơn vai trò giám sát, chức năng phản biện của nghề báo trong việc chỉ ra những vấn đề cụ thể ảnh hưởng không tốt đời sống chính trị- kinh tế -xã hội; báo chí cung cấp thông tin, tạo dư luận, góp phần dự báo tình hình, định hướng nhận thức xã hội; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì lợi ích chung của đất nước, dân tộc.
Thông tin phản ảnh trung thực, bản chất, kịp thời chính xác là tài nguyên vô giá của người cầm bút góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Xã hội chỉ có thông tin một chiều, thiếu thông tin dễ này sinh nhận thức chủ quan, thiên kiến, sai lệch, tiêu cực gây mất phương hướng, hành động sai lệch. Trên cơ sở tạo điều kiện hoạt động thuận lợi nhất, các cơ quan báo chí chủ lực sẽ phát huy hết thế mạnh của từng loại hình báo chí, làm chủ mặt trận thông tin, truyền thông, là tiếng nói chính thống của Đảng, Nhà nước dẫn dắt mọi người hành động đúng, tich cực đóng góp cho công cuộc xây dựng nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới của dân tộc.