Khi làn sóng du lịch xanh và nhu cầu khám phá bản sắc văn hóa bản địa lên ngôi, những nương chè bạt ngàn tại xã La Bằng không còn đơn thuần là công xưởng sản xuất nguyên liệu mà đã biến thành các khu lưu trú trải nghiệm độc đáo. Khách du lịch đến đây sẵn sàng chi trả mức giá cao để được hòa mình vào đời sống thôn quê, tự tay đeo gùi lên đồi bẻ từng búp chè non và trực tiếp tham gia vào các công đoạn chế biến thủ công. Xu hướng này đang phá vỡ thế độc canh của cây chè, mở ra một chương mới cho mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với sinh kế bền vững của người dân vùng cao.
Sự chuyển dịch này không chỉ diễn ra riêng lẻ ở một vài hộ dân mà đang lan rộng thành một làn sóng nâng cấp hạ tầng bài bản tại nhiều địa phương trọng điểm của tỉnh. Tại thủ phủ chè Tân Cương, các hợp tác xã đã chủ động rót vốn đầu tư xây dựng các khu thưởng trà không gian mở, điểm check-in sinh thái và các khu trưng bày nông sản đạt chuẩn OCOP. Quy trình làm chè khép kín từ khâu làm héo, vò lá cho đến công đoạn sao chè bằng những chiếc chảo gang truyền thống ngay tại xưởng nay được phơi bày toàn bộ trước mắt thực khách. Việc kết nối trực tiếp giữa hoạt động sản xuất nông nghiệp với ngành dịch vụ không chỉ giải quyết triệt để bài toán đầu ra cho sản phẩm chè cánh mỏng mà còn nâng cao giá trị thặng dư gấp nhiều lần thông qua các dịch vụ đi kèm như phục vụ ẩm thực từ lá trà xanh hay bán quà tặng lưu niệm cao cấp.
Sự chuyển mình của ngành trà Thái Nguyên đang nhận được một bệ đỡ pháp lý và tài chính vô cùng mạnh mẽ từ các định hướng chiến lược quốc gia. Nằm trong guồng quay chuyển dịch của ngành du lịch Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 82 của Chính phủ và Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Thái Nguyên đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng Đề án số 17 ban hành ngày 10/12/2025 về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030. Tỉnh xác định văn hóa trà chính là đặc sản mang bản sắc độc bản để cạnh tranh sòng phẳng trên bản đồ số du lịch. Định hướng này càng được củng cố khi Thái Nguyên chủ động tham gia vào chương trình liên kết phát triển du lịch giữa các tỉnh khu vực Tây Bắc mở rộng với thành phố Hồ Chí Minh, mở ra cơ hội tiếp cận dòng khách chi tiêu cao từ phương Nam.
Để hiện thực hóa tham vọng biến cây chè thành thỏi nam châm hút khách, hàng loạt tuyến du lịch nội tỉnh và liên tỉnh đang được khẩn trương định hình. Bản đồ lữ hành của tỉnh hiện tập trung khai thác 2 trục xương sống chính: tuyến Tân Cương - Đại Phúc - hồ Núi Cốc - La Bằng - Quân Chu và tuyến kết nối Tân Cương - Đồng Hỷ - Văn Hán - Phú Lương - Vô Tranh - Phú Lạc - Phú Đình. Không dừng lại ở phạm vi địa giới hành chính, bước đi táo bạo nhất trong năm 2026 là việc thiết lập trục liên kết du lịch giữa huyện Phú Lương với tỉnh Bắc Kạn và khu du lịch hồ Ba Bể. Nước đi chiến lược này giúp kết nối không gian sinh thái vùng trung du với hệ thống danh lam thắng cảnh núi rừng, đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú cũng như mức chi tiêu của du khách quốc tế khi đến với miền Bắc.
Một đề án du lịch canh nông sẽ mãi là bánh vẽ nếu không có sự đầu tư thực chất vào chất lượng của từng gốc chè dưới mặt đất. Nhận thức rõ điều này, trong giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh Thái Nguyên dự kiến dành một nguồn ngân sách khổng lồ lên tới hơn 500 tỷ đồng để thực hiện các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người nông dân làm trà. Gói kích cầu này bao gồm việc tài trợ 100% kinh phí nguồn giống mới, 70% chi phí phân bón hữu cơ, đồng thời hỗ trợ toàn bộ thủ tục cấp chứng nhận VietGAP, chứng nhận hữu cơ và lắp đặt hệ thống tưới tiêu tiết kiệm thông minh. Đặc biệt, việc tỉnh đứng ra hỗ trợ đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ cho các thương hiệu trà địa phương là một bước đi sắc sảo, tạo lập hàng rào pháp lý vững chắc để nông sản Việt tự tin bước ra thế giới.
Cuộc đại tu ngành trà tại các vùng đất nổi tiếng như Tân Cương hay Cầu Đá đang chứng minh một quy luật kinh tế thực dụng: khi công nghệ số và tư duy làm dịch vụ chạm đến tận bờ xôi ruộng mật, người nông dân sẽ trở thành những người làm chủ chuỗi giá trị chứ không còn chịu phận làm thuê ở nấc thang cuối cùng. Việc chuyển từ tư duy bán ký chè thô sang bán một hệ sinh thái văn hóa trà hoàn chỉnh từ đồi chè đến bàn tiệc chính là lời giải thực tế nhất cho bài toán ly hương của lao động nông thôn, biến những nương chè xanh mướt vùng trung du thành những mỏ vàng sinh lợi bền vững hằng ngày.
Bảo An