Lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng
Bước thay đổi được mong đợi nhất là việc điều chỉnh mức lương cơ sở theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ. Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở tăng từ 2.340.000 đồng lên 2.530.000 đồng/tháng — tức tăng thêm 190.000 đồng, tương ứng khoảng 8,1%. Đây là căn cứ pháp lý để tính tiền lương, phụ cấp, sinh hoạt phí, các khoản đóng và hưởng chế độ của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang theo quy định.
Lương, bảo hiểm, y tế và nhiều quy định mới áp dụng từ 1/7/2026
Cùng với lương cơ sở, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng cũng được điều chỉnh tăng thêm 8% theo Nghị định số 162/2026/NĐ-CP, áp dụng từ ngày 1/7/2026. Theo đó, mức hưởng được tính dựa trên mức lương hưu, trợ cấp của tháng 6/2026 và sẽ là căn cứ để tiếp tục điều chỉnh trong các lần tới. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết cải cách tiền lương không chỉ áp dụng trong khu vực công mà còn liên quan đến người lao động khu vực tư nhân, thực hiện theo lộ trình phù hợp với điều kiện kinh tế và khả năng ngân sách đất nước.
Cần lưu ý rằng mức lương tối thiểu vùng áp dụng cho lao động hợp đồng khu vực tư nhân đã được điều chỉnh riêng từ ngày 1/1/2026 theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, tăng bình quân 7,2% so với năm 2025: vùng I đạt 5.310.000 đồng/tháng, vùng II đạt 4.730.000 đồng/tháng, vùng III đạt 4.140.000 đồng/tháng và vùng IV đạt 3.700.000 đồng/tháng. Từ 1/7/2026, căn cứ lương cơ sở mới sẽ kéo theo điều chỉnh mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc: mức đóng thấp nhất là 2.530.000 đồng/tháng và mức cao nhất là 50.600.000 đồng/tháng.
Bảo hiểm y tế: Mở rộng quyền lợi, tăng mức thanh toán
Từ ngày 1/7/2026, hàng loạt quy định mới về bảo hiểm y tế (BHYT) chính thức có hiệu lực theo Luật BHYT, Nghị định số 188/2025/NĐ-CP và Nghị định số 161/2026/NĐ-CP. Điểm đáng chú ý nhất là việc mở rộng thanh toán BHYT đối với người tham gia tự đi khám bệnh ngoại trú trái tuyến: người bệnh khám ngoại trú tại các cơ sở y tế cấp cơ bản và cấp chuyên sâu sẽ được quỹ BHYT chi trả 50% mức hưởng trong phạm vi được hưởng — thay vì không được thanh toán như trước đây. Bà Nguyễn Lan Hương, Phó trưởng Ban thực hiện chính sách BHYT (BHXH Việt Nam) lưu ý rằng mức 50% này được tính trên mức hưởng BHYT của từng người và chỉ áp dụng cho chi phí trong phạm vi được hưởng, chứ không phải 50% tổng hóa đơn.
Khi mức lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng, các ngưỡng thanh toán BHYT cũng được điều chỉnh theo. Cụ thể, người tham gia BHYT được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh (KCB) nếu chi phí một lần dưới 15% lương cơ sở — tương đương 379.500 đồng. Đối với người tham gia BHYT từ 5 năm liên tục trở lên, ngưỡng tổng tiền đồng chi trả trong năm để được hưởng 100% chi phí KCB tiếp theo là 6 lần lương cơ sở, tương đương 15.180.000 đồng — tăng so với mức 14.040.000 đồng trước đây. Quy định này là 'phao cứu sinh' quan trọng với người bệnh mắc bệnh hiểm nghèo hoặc cần điều trị dài ngày. Ngoài ra, mức thanh toán chi phí thiết bị y tế cho một lần sử dụng kỹ thuật tối đa không vượt quá 45 tháng lương cơ sở, tương đương 113.850.000 đồng.
Mức đóng BHYT hộ gia đình cũng thay đổi theo lương cơ sở mới: người thứ nhất đóng 4,5% mức lương cơ sở (113.850 đồng/tháng), người thứ hai đóng bằng 70%, người thứ ba đóng 60%, người thứ tư đóng 50% và từ người thứ năm trở đi chỉ đóng 40% mức đóng của người thứ nhất. Riêng với học sinh, sinh viên: sau khi được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50%, mức tự đóng tối đa là 56.925 đồng/tháng, tương ứng 683.100 đồng/năm.
Thuế thu nhập cá nhân: Hàng triệu người lao động hưởng lợi
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, mang lại những cải cách quan trọng. Điểm nổi bật nhất là nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) đối với bản thân người nộp thuế — tăng mạnh từ mức 11 triệu đồng/tháng trước đây. Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc cũng được điều chỉnh từ 4,4 triệu lên 6,2 triệu đồng/tháng, tức tăng hơn 40%. Nghĩa là người lao động độc thân không phụ thuộc có thu nhập dưới 17 triệu đồng/tháng sẽ không phải đóng thuế TNCN; người có 1 người phụ thuộc thì ngưỡng này là 23,7 triệu đồng/tháng.
Luật mới cũng rút gọn biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống còn 5 bậc (5–35%), giúp đơn giản hóa việc tính toán và giảm áp lực tài chính cho người lao động. Đáng chú ý, Luật bổ sung diện thu nhập chịu thuế mới bao gồm chuyển nhượng vàng miếng, tài sản số, tín chỉ các-bon và biển số xe đấu giá với thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng. Ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ và cá nhân kinh doanh được nâng mạnh lên 500 triệu đồng/năm (thay vì 100 triệu đồng/năm trước đây). Để thu hút nhân lực chất lượng cao, Nhà nước miễn thuế TNCN trong 5 năm đối với chuyên gia thuộc lĩnh vực chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số chiến lược.
Cần lưu ý gì khi các quy định mới có hiệu lực?
Theo BHXH Việt Nam, người dân cần chủ động theo dõi thời hạn sử dụng thẻ BHYT và mức đóng mới từ ngày 1/7/2026; liên hệ cơ quan BHXH hoặc tra cứu qua ứng dụng VssID và Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam để được hướng dẫn chính xác, tránh tiếp nhận thông tin không chính thống. Đối với thuế TNCN, người lao động cần kiểm tra lại mức giảm trừ gia cảnh đang đăng ký, đặc biệt là số người phụ thuộc, để cập nhật kịp thời theo mức mới từ 1/1/2026 khi quyết toán thuế cuối năm.
Riêng đối với người bán hàng livestream và kinh doanh thương mại điện tử, Luật Thuế TNCN 2025 quy định từ ngày 1/7/2026, các hoạt động bán hàng qua mạng xã hội như TikTok, Shopee, Facebook được xếp vào hoạt động kinh doanh thương mại điện tử; nếu tổng doanh thu trong năm vượt 500 triệu đồng thì phải kê khai và nộp thuế TNCN. Đây là quy định quan trọng trong bối cảnh thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng mạnh và hoạt động bán hàng trực tuyến ngày càng phổ biến.
Nhìn tổng thể, chùm chính sách có hiệu lực từ 1/7/2026 thể hiện nỗ lực đồng bộ của Nhà nước trong việc cải thiện đời sống người lao động, mở rộng an sinh xã hội và hiện đại hóa hệ thống quản lý thu nhập — tài chính trong bối cảnh kinh tế số đang ngày càng thâm nhập sâu vào mọi lĩnh vực đời sống. Người dân và doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và điều chỉnh kế hoạch tài chính phù hợp với các mức mới ngay từ đầu tháng 7/2026 để đảm bảo quyền lợi và thực hiện đúng nghĩa vụ pháp luật.
Tiến Hoàng