Chủ đề của đại hội là “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”. Báo cáo chính trị có tiêu đề “Nâng cao vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam trong phát huy dân chủ, truyền thống yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”.
Để thực hiện quyết tâm chính trị ấy, cần có những đổi thay căn bản trong tư duy lãnh đạo hoạt động của tổ chức mặt trận nhằm tập hợp đoàn kết rộng rãi mọi giai tầng xã hội, khai thác tối đa trí tuệ, bản lĩnh, tâm huyết của mọi tầng lớp nhân dân với trong quá trình tham góp ý kiến có chiều sâu, giá trị lý luận và thực tiễn mang tính toàn diện để kiến tạo, xây dựng xã hội phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ mới.
Những tín hiệu tích cực được thể hiện trong cơ cấu nhân sự của Mặt trận, như số lượng Uỷ viên Uỷ viên Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực Uỷ ban trung ương MTTQ Việt Nam; cơ cấu kết hợp dự kiến nữ chiếm tỷ lệ 23,3%, người ngoài Đảng chiếm tỷ lệ 50,62%, người dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ 26,5%, tôn giáo chiếm tỷ lệ 19,5%. Số lượng nhân sự không tăng nhưng ở một số lĩnh vực, cơ cấu thành phần đã có sự chuyển dịch rất đáng kể. Nhân sĩ, trí thức, chuyên gia trên các lĩnh vực và một số cá nhân tiêu biểu trong các thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân trực tiếp sản xuất được coi trọng chọn lựa với 21 người. Các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội, pháp luật, các tập đoàn kinh tế, văn học nghệ thuật, giáo dục, y tế và chuyên gia về quốc phòng an ninh được coi trọng.
Trên 50% uỷ viên là người ngoài Đảng minh chứng sinh động cho tinh thần tập hợp, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp xã hội, dân chủ trong sinh hoạt chính trị, phát huy vai trò thẩm định, trao đổi, thảo luận, phản biện những vấn đề có tính chiến lược, dường cột của đất nước trong hoạt động của MTTQ.
Quán triệt, tiếp thu và vận dụng tư duy đổi mới mang tính đột phá của Đại hội XIV của Đảng, tại Đại hội MTTQ kỳ này đi kèm với Báo cáo chính trị là dự thảo kế hoạch thực hiện nghị quyết của đại hội được chủ động xây dựng với hơn 100 nhiệm vụ giải pháp cụ thể, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm theo lộ trình kế hoạch chi tiết hiển thị thời gian triển khai, mốc hoàn thành, hiệu quả được lượng hoá…
Hoạt động của MTTQ với cơ chế chính trị cởi mở, dưới sự lãnh đạo của các tổ chức Đảng, năng động hiệu quả sẽ thu hút được nhân tài, vật lực, nguồn nội lực dồi dào trong các tầng lớp nhân dân; tạo dựng sự đoàn kết đồng lòng; sự đồng thuận, hưởng ứng và hành động nếu MTTQ biết khơi dậy, khai thác các thành viên của tổ chức mặt trận những đóng góp thẳng thắn, trách nhiệm xây dựng khi tham gia hoạch định chính sách, tăng cường và nâng cao chất lượng hoạt động giám sát và phản biện xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân…
Ý kiến thu nhận từ đại hội, trong đó có những nội dung, mặt hạn chế trong hoạt động của MTTQ sẽ được nghiêm túc tiếp thu, khắc phục sớm, kịp thời để hiện thực hoá nghị quyết đại hội ngay trong đầu nhiệm kỳ.