Sự cố xảy ra ngày 24/5/2025 khi tay ngai bên trái của Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” bị tác động ngoại lực, tách rời thành 14 mảnh. Ngay sau sự cố, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai các biện pháp bảo quản khẩn cấp, thu hồi hiện vật và xây dựng phương án phục chế theo đúng quy định chuyên môn.
Dưới sự giám sát của Hội đồng chuyên môn do ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế làm Chủ tịch, công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22/4 đến 4/5/2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Đơn vị trực tiếp thực hiện là Công ty Cổ phần Tu bổ Di tích Huế.
Phần tay ngai bị hư hại đã được phục hồi theo đúng hình dáng, kích thước và kỹ thuật chế tác truyền thống
Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, toàn bộ quá trình phục chế được thực hiện bằng nguồn kinh phí xã hội hóa, bám sát Kế hoạch số 335/KH-UBND của UBND thành phố Huế và tuân thủ các quy định của Luật Di sản văn hóa. Nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc, hạn chế can thiệp được đặt lên hàng đầu trong suốt quá trình thực hiện.
Các chuyên gia và nghệ nhân đã sử dụng vật liệu đồng chất với hiện vật, gồm gỗ cùng chủng loại, bột gỗ mịn kết hợp sơn sống và kỹ thuật sơn thếp truyền thống để gắn kết, gia cố các mảnh vỡ. Đồng thời, hiện vật cũng được xử lý các nguy cơ ảnh hưởng đến độ bền như nấm mốc, côn trùng và các tác nhân gây hại khác.
Để bảo đảm tính khách quan và khả năng kiểm chứng, toàn bộ quá trình phục chế từ khâu khảo sát hiện trạng, làm sạch, xử lý kỹ thuật đến hoàn thiện đều được ghi hình, chụp ảnh và lập hồ sơ tư liệu đầy đủ.
Các giải pháp kỹ thuật được áp dụng theo phương pháp bảo tồn truyền thống, không bổ sung hoa văn mới, không thay đổi hình thức nguyên thủy của hiện vật, bảo đảm phù hợp với hồ sơ khoa học và hồ sơ công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015.
Ông Phan Thanh Hải, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn cho biết, mục tiêu xuyên suốt của quá trình phục chế là bảo vệ tối đa hiện vật gốc, đồng thời củng cố kết cấu nhằm nâng cao độ ổn định và khả năng lưu giữ lâu dài của bảo vật.
Theo đánh giá của Hội đồng chuyên môn, các hạng mục phục chế đã đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm tính xác thực và giá trị lịch sử của hiện vật.
Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” sau khi hoàn tất công tác phục chế tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế
Sau phục chế, “Ngai vua triều Nguyễn” được đánh giá đã ổn định về kết cấu. Phần tay ngai bị hư hại được phục hồi theo đúng hình dáng, kích thước, màu sắc và kỹ thuật chế tác truyền thống. Kết quả này thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hội đồng chuyên môn và đơn vị thực hiện trong công tác bảo tồn di sản văn hóa.
Việc hoàn tất phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” góp phần khắc phục hậu quả của sự cố đáng tiếc xảy ra trước đó, đồng thời khẳng định tinh thần trách nhiệm trong công tác bảo vệ các hiện vật đặc biệt quý giá của dân tộc. Đây cũng là cơ sở để bảo vật tiếp tục phục vụ hoạt động nghiên cứu, giáo dục, trưng bày và tham quan, góp phần lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa của Quần thể Di tích Cố đô Huế đến công chúng trong nước và quốc tế.
Bùi Quốc Dũng