Nền tảng của những thay đổi này là Nghị định 117/2025/NĐ-CP, quy định việc quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số. Nghị định có hiệu lực từ 1/7/2025 nhưng do chưa có hướng dẫn chi tiết nên một thời gian dài các sàn lớn như Shopee, TikTok Shop vẫn chưa thực sự triển khai việc khấu trừ thuế thay người bán. Sang năm 2026, cùng với Nghị định 68/2026/NĐ-CP, Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 68, và Thông tư 18/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành, cơ chế này mới thực sự vận hành đồng bộ. Song song, Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi (số 109/2025/QH15), Luật Quản lý thuế 2025 (số 108/2025/QH15) và Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực từ 1/7/2026, mở rộng phạm vi điều chỉnh sang cả kinh doanh trên mạng xã hội, livestream và các nền tảng số trung gian khác, không còn giới hạn ở website hay sàn giao dịch truyền thống.
Nghĩa vụ thuế của người bán hàng online trong bối cảnh mới
Một trong những nội dung được người bán hàng online quan tâm nhiều nhất là ngưỡng doanh thu phát sinh nghĩa vụ thuế. Theo quy định mới tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP) và Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng mỗi năm trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Đây là mức nâng đáng kể so với ngưỡng 100 triệu đồng theo quy định cũ tại Thông tư 40/2021/TT-BTC. Dù vậy, việc không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế không đồng nghĩa với việc được đứng ngoài công tác quản lý. Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, kể cả khi doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn phải ghi chép sổ sách, theo dõi doanh thu và thông báo định kỳ với cơ quan thuế để phục vụ công tác giám sát.
Với nhóm doanh thu trên 1 đến 3 tỷ đồng mỗi năm, thuế tính theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu: hoạt động phân phối, bán hàng hóa chịu khoảng 0,5% thuế thu nhập cá nhân, cộng thuế giá trị gia tăng theo tỷ lệ tương ứng loại hình kinh doanh. Với doanh thu trên 3 tỷ đồng mỗi năm, cách tính chuyển sang kê khai trên thu nhập chịu thuế sau khi trừ chi phí hợp lý, thuế suất phổ biến 15%, 17% hoặc 20% tùy quy mô doanh thu.
Đối với người bán giao dịch qua các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, Nghị định 117/2025/NĐ-CP quy định tổ chức quản lý nền tảng có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay ngay khi đơn hàng hoàn tất, trên cơ sở doanh thu từng giao dịch. Mức khấu trừ thuế giá trị gia tăng phổ biến là 1% với hoạt động kinh doanh hàng hóa, 3% với vận tải và dịch vụ gắn liền hàng hóa, 5% với dịch vụ thuần túy. Song song, thuế thu nhập cá nhân được khấu trừ theo tỷ lệ 0,5% với hàng hóa, 1,5% với vận tải và dịch vụ gắn với hàng, 2% với dịch vụ. Số thuế khấu trừ được sàn nộp trực tiếp vào ngân sách theo kỳ kê khai hằng tháng, giúp người bán không phải tự kê khai với phần doanh thu phát sinh trên chính sàn đó, đồng thời tránh bị tính thuế hai lần.
Tuy nhiên, cơ chế khấu trừ tại nguồn không đồng nghĩa với việc sàn xuất hóa đơn thay cho người bán. Người bán vẫn có trách nhiệm xuất hóa đơn cho khách hàng theo đúng quy định hiện hành, trừ khi có ủy quyền hợp lệ để sàn thực hiện thay theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Thông tư 32/2025/TT-BTC. Người bán cũng phải cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời các thông tin liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế cho tổ chức quản lý nền tảng, bởi đây là căn cứ để sàn tính đúng số thuế phải khấu trừ.
Với các trường hợp bán hàng không thông qua sàn thương mại điện tử có chức năng khấu trừ, chẳng hạn như bán qua trang Facebook cá nhân, livestream trên các nền tảng mạng xã hội hoặc chốt đơn qua tin nhắn, người bán phải tự kê khai và nộp thuế thông qua cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử do cơ quan thuế quản lý, hoặc đăng ký trực tiếp tại chi cục thuế nơi cư trú. Đáng chú ý, cơ quan thuế hiện có khả năng đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm ngân hàng, ví điện tử, đơn vị vận chuyển và chính các sàn thương mại điện tử, nên việc kê khai không đầy đủ hoặc kinh doanh ẩn danh trên nhiều nền tảng cùng lúc rất dễ bị phát hiện.
Một điểm được cộng đồng kinh doanh online đánh giá tích cực là chính sách chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai theo doanh thu thực tế không hồi tố nghĩa vụ thuế cho giai đoạn trước năm 2026. Cụ thể, hộ kinh doanh đã nộp thuế khoán trước đó sẽ không bị cơ quan thuế dùng doanh thu kê khai của năm 2026 để điều chỉnh, truy thu cho các năm trước, kể cả khi quy mô kinh doanh thực tế đã thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, ngoại lệ duy nhất là các trường hợp bị phát hiện có hành vi cố tình che giấu doanh thu hoặc gian lận, thì vẫn bị xử lý theo quy định hiện hành, không được hưởng nguyên tắc không hồi tố này.
Luật Quản lý thuế 2025 (số 108/2025/QH15), có hiệu lực từ 1/7/2026, liệt kê cụ thể các nhóm hành vi bị coi là trốn thuế, trong đó bao gồm việc cố ý không kê khai, sử dụng hóa đơn chứng từ không hợp pháp hoặc khai sai bản chất giao dịch nhằm giảm số thuế phải nộp. Về mức xử phạt, tùy tính chất và mức độ vi phạm, người bán có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự. Người trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng, hoặc dưới mức này nhưng đã từng bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm, có thể bị phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm; mức phạt tăng nặng theo số tiền trốn thuế thực tế. Thời hiệu truy thu thuế theo quy định hiện hành lên tới 10 năm, do đó những khoản doanh thu chưa từng kê khai từ nhiều năm trước vẫn có thể bị xem xét xử lý nếu bị phát hiện, kèm theo tiền chậm nộp tính lũy kế.
Bên cạnh nghĩa vụ thuế, Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026 còn mở rộng diện xử phạt sang các hành vi vi phạm khác liên quan đến hoạt động bán hàng trực tuyến, như kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, không đăng ký website hoặc ứng dụng thương mại điện tử theo quy định, quảng cáo sai sự thật hay lợi dụng môi trường mạng để che giấu danh tính người bán.
Trước loạt thay đổi nói trên, người bán hàng online, dù là cá nhân nhỏ lẻ hay hộ kinh doanh quy mô lớn, nên chủ động đăng ký mã số thuế nếu chưa có, theo dõi sát doanh thu thực tế trên mọi kênh bán hàng để xác định đúng ngưỡng và nghĩa vụ thuế, đồng thời lưu trữ đầy đủ chứng từ, hóa đơn đầu vào để phục vụ giải trình khi cần. Tách bạch tài khoản nhận tiền kinh doanh với tài khoản cá nhân, tìm nguồn hàng có hóa đơn hợp lệ và cập nhật thường xuyên văn bản hướng dẫn mới là những bước cần thiết để kinh doanh trực tuyến phát triển bền vững trong giai đoạn quản lý thuế ngày càng chặt chẽ.
Tiến Hoàng