Người làm Affiliate cần lưu ý gì khi doanh thu vượt ngưỡng chịu thuế?

Về bản chất, khoản hoa hồng mà người làm affiliate nhận được là thu nhập từ môi giới, giới thiệu sản phẩm - dịch vụ cho bên thứ ba, và theo quy định hiện hành, đây là khoản thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, cách xác định nghĩa vụ thuế cụ thể lại phụ thuộc vào việc cá nhân đó có đăng ký hộ kinh doanh hay không.

Với những người làm affiliate tự do, chưa đăng ký hộ kinh doanh, khoản hoa hồng nhận được được xếp vào nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công theo điểm c khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC. Theo đó, nếu mỗi lần chi trả từ 2 triệu đồng trở lên, đơn vị chi trả (sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp, mạng lưới affiliate) có trách nhiệm khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân tại nguồn trước khi thanh toán. Đến cuối năm, cá nhân phải tổng hợp thu nhập để quyết toán theo biểu thuế luỹ tiến từng phần với các mức thuế suất từ 5% đến 35%, sau khi đã trừ giảm trừ gia cảnh.

Ngược lại, nếu cá nhân đã đăng ký hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh, thu nhập từ affiliate được xác định là doanh thu từ hoạt động kinh doanh và áp dụng theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, với mức thuế suất cố định tính trên doanh thu, không được trừ chi phí hay giảm trừ gia cảnh như hướng trên.

Đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính) từng lưu ý tại một hội thảo về chính sách thuế thương mại điện tử rằng tên gọi của công việc - KOL, KOC, affiliate hay freelancer - không quyết định nghĩa vụ thuế, mà cơ quan thuế sẽ căn cứ vào bản chất giao dịch và yêu cầu cá nhân tổng hợp doanh thu từ mọi kênh, mọi nền tảng trong năm để xác định đúng nghĩa vụ.

Đối với nhóm đã đăng ký hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, ngưỡng doanh thu được miễn thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vừa được điều chỉnh tăng đáng kể. Ngày 29/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 68/2026/NĐ-CP, nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng mỗi năm, áp dụng ngay từ ngày 1/1/2026.

Điểm mà người làm affiliate cần đặc biệt lưu ý là cách tính doanh thu để xác định ngưỡng: toàn bộ thu nhập từ tất cả các chương trình, sàn thương mại điện tử và kênh affiliate khác nhau trong năm dương lịch phải được cộng gộp lại, không được tính riêng theo từng nền tảng để né ngưỡng. Một người vừa nhận hoa hồng từ TikTok Shop Affiliate, vừa từ Shopee Affiliate và một vài nhãn hàng riêng lẻ, nếu tổng doanh thu cả năm vượt 1 tỷ đồng thì toàn bộ khoản doanh thu đó sẽ phải chịu thuế, không chỉ tính trên phần vượt.

Theo hướng dẫn hiện hành, việc xác định vượt ngưỡng được tính theo doanh thu luỹ kế trong năm, không đợi đến hết năm mới xử lý. Ví dụ, nếu doanh thu affiliate của một cá nhân trong quý I và quý II đạt 450 triệu đồng, sang quý III phát sinh thêm 650 triệu đồng, đưa tổng doanh thu luỹ kế lên 1,1 tỷ đồng, thì kể từ quý III, cá nhân đó phải chuyển sang kê khai, nộp thuế theo nhóm doanh thu trên 1 tỷ đồng, thay vì tiếp tục ở diện miễn thuế.

Ngưỡng 1 tỷ đồng/năm cũng là căn cứ xác định nghĩa vụ về hoá đơn điện tử. Theo quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC (có hiệu lực từ 1/7/2026), cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải sử dụng hoá đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu. Thời hạn để hoàn tất đăng ký là 30 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ tính thuế phát sinh doanh thu vượt ngưỡng.

Từ mốc 1 tỷ đồng trở lên, nghĩa vụ thuế và yêu cầu về sổ sách kế toán của người làm affiliate (dưới hình thức hộ kinh doanh) tiếp tục được phân theo hai nhóm quy mô, với mức độ chặt chẽ tăng dần.

Với nhóm doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng/năm, do hoạt động affiliate được xếp vào nhóm dịch vụ, hoa hồng, mức thuế suất áp dụng theo Phụ lục I Thông tư 40/2021/TT-BTC là 5% thuế GTGT cộng 2% thuế TNCN, tổng cộng 7% tính trên doanh thu. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, nhóm này có thêm lựa chọn tính thuế TNCN theo thu nhập tính thuế thực tế (doanh thu trừ chi phí hợp lý) thay vì tính thẳng trên doanh thu, tuỳ theo khả năng lưu giữ hoá đơn, chứng từ chi phí đầu vào. Sổ sách sử dụng là Sổ doanh thu (mẫu S2a-HKD) nếu nộp thuế theo doanh thu, hoặc đầy đủ hệ thống sổ doanh thu, chi phí, hàng hoá, tiền mặt (mẫu S2b đến S2e) nếu nộp theo thu nhập tính thuế, theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Với nhóm doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm - quy mô hiếm gặp nhưng không phải không có với những affiliate/KOL lớn - việc kê khai bắt buộc theo phương pháp khấu trừ, tức thuế GTGT phải nộp bằng thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ (đòi hỏi có đầy đủ hoá đơn hợp lệ của chi phí mua vào), đồng thời bắt buộc mở sổ kế toán đầy đủ và sử dụng hoá đơn điện tử ngay từ đầu, không có ngoại lệ.

Cơ quan thuế hiện có nhiều kênh để đối chiếu doanh thu thực tế của người làm affiliate, thông qua hệ thống quản lý rủi ro tập trung của ngành thuế, dữ liệu hoá đơn điện tử, dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử theo cơ chế chia sẻ dữ liệu quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cũng như dòng tiền qua tài khoản ngân hàng. Khi hệ thống phát hiện tổng doanh thu luỹ kế trong năm dương lịch đạt từ 1 tỷ đồng trở lên mà cá nhân chưa kê khai, cơ quan thuế có thể ra thông báo điều chỉnh phương pháp quản lý thuế hoặc ấn định doanh thu; nếu không đồng ý, người nộp thuế có quyền khiếu nại theo quy trình.

Về chế tài, hành vi không xuất hoá đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng, không kết nối dữ liệu hoá đơn điện tử với cơ quan thuế bị phạt từ 2 đến 4 triệu đồng theo khung xử phạt hiện hành. Với hành vi trốn thuế, mức phạt phổ biến dao động từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn tuỳ theo tình tiết tăng nặng, và có thể bị xử lý hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự nếu số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên.

Các chuyên gia tài chính cho rằng, người làm affiliate cần theo dõi doanh thu luỹ kế theo từng quý từ tất cả các kênh, chương trình affiliate đang tham gia, thay vì chỉ nhìn riêng lẻ từng nền tảng, để chủ động nhận biết thời điểm gần chạm ngưỡng 1 tỷ đồng; Chủ động đăng ký mã số thuế, hộ kinh doanh và tài khoản ngân hàng riêng phục vụ hoạt động kinh doanh khi doanh thu có xu hướng tăng đều, tránh bị động khi phát sinh nghĩa vụ; Lưu trữ đầy đủ hoá đơn, chứng từ, sao kê thanh toán từ các sàn/nhãn hàng tối thiểu 5 năm để phục vụ đối chiếu, quyết toán khi cần; Sử dụng ứng dụng eTax Mobile để theo dõi nghĩa vụ thuế và tham khảo tư vấn của cơ quan thuế hoặc đơn vị kế toán khi doanh thu tiệm cận hoặc vượt các mốc 1 tỷ, 3 tỷ đồng/năm, nhằm lựa chọn đúng phương pháp tính thuế phù hợp với chi phí thực tế của mình.

Nhìn chung, việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng mang lại dư địa đáng kể cho những người mới bắt đầu công việc affiliate, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về tính minh bạch và chủ động tuân thủ khi quy mô thu nhập tăng lên. Trong bối cảnh dữ liệu về dòng tiền và giao dịch trên các nền tảng số ngày càng được kết nối chặt chẽ với cơ quan thuế, việc nắm rõ và thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ thuế ngay từ khi vượt ngưỡng sẽ giúp người làm affiliate tránh được những rủi ro về xử phạt hành chính lẫn hình sự về sau.

Hoàng Nguyễn