Để triển khai đồng bộ mục tiêu này, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ đã ban hành văn bản hướng dẫn việc lập hồ sơ, quy trình đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP theo Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Văn bản cũng cụ thể hóa Kế hoạch số 227/KH-UBND của UBND tỉnh về phát triển sản phẩm OCOP giai đoạn 2026–2030, tạo cơ sở để các địa phương và chủ thể OCOP thực hiện đúng quy định, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) không chỉ là chương trình phát triển kinh tế mà còn mang nhiều ý nghĩa chiến lược trong xây dựng nông thôn mới và phát huy giá trị vùng Đất Tổ.
Theo hướng dẫn, các sản phẩm tham gia đánh giá OCOP thuộc 6 nhóm gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Chủ thể tham gia là hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, tổ hợp tác, trang trại, hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh và các tổ chức đủ điều kiện theo quy định.
Điểm mới của quy trình đánh giá năm 2026 là đề cao tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và giá trị bản địa của sản phẩm. Hồ sơ đăng ký không chỉ yêu cầu đầy đủ các giấy tờ pháp lý mà còn phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong tỉnh, sử dụng lao động địa phương, câu chuyện sản phẩm, giá trị văn hóa truyền thống và hệ thống quản lý chất lượng. Đây là những tiêu chí quan trọng để khẳng định bản sắc riêng của từng sản phẩm OCOP và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.
Đối với sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, các yêu cầu về bao bì, nhãn mác, công bố chất lượng, sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc điện tử và hệ thống quản lý chất lượng được quy định chặt chẽ. Những sản phẩm hướng tới 4 sao, 5 sao còn phải đáp ứng tiêu chí về liên kết chuỗi, phát triển thị trường, xây dựng thương hiệu và từng bước mở rộng phân phối trên các kênh thương mại hiện đại hoặc xuất khẩu.
Tiêu chí đạt hạng sao sản phẩm OCOP.
Ông Nguyễn Thanh Hiệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Phú Thọ, cho biết:"Mục tiêu của tỉnh không chỉ là tăng thêm số lượng sản phẩm OCOP mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và giá trị gia tăng cho từng sản phẩm. Mỗi sản phẩm OCOP phải gắn với vùng nguyên liệu ổn định, bảo đảm chất lượng, truy xuất được nguồn gốc và mang đậm bản sắc văn hóa của từng địa phương. Đây là nền tảng để sản phẩm OCOP của Phú Thọ phát triển bền vững và vươn tới những thị trường lớn."
Theo ông Hiệp, Chi cục Phát triển nông thôn sẽ tiếp tục phối hợp với UBND các xã, phường tăng cường hướng dẫn chủ thể hoàn thiện hồ sơ ngay từ cơ sở, hạn chế việc phải bổ sung nhiều lần khi trình Hội đồng cấp tỉnh. Đồng thời, đơn vị sẽ đẩy mạnh tập huấn về xây dựng câu chuyện sản phẩm, hoàn thiện nhãn hiệu, bao bì, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
Một điểm đáng chú ý trong quy trình mới là vai trò của UBND cấp xã được nâng lên rõ rệt. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ, UBND cấp xã phải tổ chức rà soát, đánh giá kỹ về nguồn gốc nguyên liệu, tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong tỉnh, lao động địa phương, giá trị văn hóa bản địa và tính đặc trưng của sản phẩm trước khi đề nghị cấp tỉnh xem xét. Điều này góp phần bảo đảm tính khách quan, minh bạch ngay từ cơ sở và nâng cao chất lượng sản phẩm tham gia OCOP.
Hướng dẫn thực hiện quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh Phú Thọ.
Đối với cấp tỉnh, Chi cục Phát triển nông thôn là đơn vị đầu mối tiếp nhận hồ sơ, tham mưu Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; đồng thời phối hợp khảo sát thực tế khi cần thiết trước khi trình Chủ tịch UBND tỉnh công nhận sản phẩm đạt 3 sao, 4 sao và đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét công nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Trong bối cảnh Phú Thọ đang đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, chương trình OCOP được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo động lực phát triển kinh tế khu vực nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của từng vùng miền.
Với sự đồng hành của các cấp, các ngành cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo của các chủ thể sản xuất, sản phẩm OCOP Phú Thọ đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Mỗi sản phẩm đạt chuẩn không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn là "đại sứ" quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Đất Tổ, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái và phát triển bền vững.
Thanh Phong – Lê Hải