Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh tại hội thảo
Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều chính sách, văn bản quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển, khuyến khích sản xuất, sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phát thải thấp và các sản phẩm vật liệu xây dựng thân thiện môi trường…
Thực tế cho thấy, trên thị trường cũng xuất hiện nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng trong nước sản xuất từng bước tiếp cận các hệ thống chứng nhận xanh, chứng nhận môi trường và các yêu cầu kỹ thuật cao của thị trường trong nước, khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, ngành vật liệu xây dựng vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi xanh.
Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhận định, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, ngành Xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện hơn.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, lĩnh vực vật liệu xây dựng có vị trí đặc biệt quan trọng, là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế - xã hội… Lĩnh vực vật liệu xây dựng sử dụng nhiều tài nguyên, năng lượng và chịu áp lực lớn về môi trường, phát thải. “Vì vậy, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không chỉ là một xu hướng, mà trở thành yêu cầu cấp thiết của phát triển” - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh.
Cũng theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg đã tạo nền tảng để ngành vật liệu xây dựng chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, chất lượng và hiệu quả tài nguyên.
Toàn cảnh hội thảo
PGS.TS. Văn Viết Thiên Ân - Trưởng khoa Vật liệu xây dựng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng, Việt Nam đang đối mặt với sự gia tăng chất thải rắn xây dựng (bê tông, gạch, vữa, đất và bùn thải), chiếm khoảng 10-12% tổng chất thải đô thị (khoảng 60.000 tấn/ngày), thậm chí lên đến 20-25% tại các đô thị lớn. Việc tận dụng phế thải phá dỡ công trình là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững.
Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ, phát triển hệ thống phân loại và chuỗi cung ứng vật liệu tái chế như sử dụng cát nhiễm mặn kết hợp tro bay, nước mặn và cốt sợi GFRP cho công trình ven biển giúp giảm khai thác cát tự nhiên; sử dụng gạch không nung thay thế gạch đất sét nung góp phần giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên…
Hiện nay, Bộ Xây dựng đang tiếp tục hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật liên quan để cụ thể hóa các định hướng nêu trên, bao gồm Nghị định quản lý Vật liệu xây dựng thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP; Thông tư quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thay thế cho Thông tư số 10/2024/TT-BXD.
Điểm đáng chú ý trong dự thảo nghị định thay thế là định hướng xây dựng khung quản lý, phát triển vật liệu xây dựng theo hướng gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.
Về lâu dài, đây sẽ là nền tảng quan trọng để tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định hơn cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh và mở rộng thị trường cho các sản phẩm vật liệu xây dựng có chất lượng, có trách nhiệm môi trường cao hơn.
Đó là quá trình đòi hỏi sự đồng hành và phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, các hiệp hội nghề nghiệp và cả người tiêu dùng trong việc hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ, xây dựng thị trường, thay đổi thói quen tiêu dùng và thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh trong thực tiễn.
Hội thảo hôm nay không đặt mục tiêu lặp lại các nội dung quản lý hay chính sách, mà hướng tới một không gian trao đổi mở, thực chất, nơi các bên cùng chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn - từ cơ quan quản lý, chuyên gia đến doanh nghiệp. Hội thảo được kỳ vọng là không gian đối thoại mở, nơi các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng phân tích thực trạng, nhận diện cơ hội - thách thức và đề xuất các giải pháp thiết thực, góp phần thúc đẩy phát triển vật liệu xanh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của ngành Xây dựng.
PV