Sự gia tăng thứ hạng và tác động kinh tế của các dòng sản phẩm đạt sao quốc gia
Bản đồ nông sản Việt Nam ghi nhận sự phát triển về mặt số lượng và chất lượng của thủ phủ chè Thái Nguyên. Tính đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng được hệ thống gần 600 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó nhóm sản phẩm chè chiếm tỷ trọng áp đảo.
Địa phương này hiện xếp thứ 3 toàn quốc về số lượng sản phẩm phân khúc cao cấp với hơn 120 sản phẩm 4 sao và 13 sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia. Việc các hợp tác xã nâng hạng thành công các dòng chè đặc sản phản ánh bước chuyển biến trong phương thức làm kinh tế của người nông dân vùng trung du. Các sản phẩm như Ngọc Xuân Trà, Tam Phúc Trà của hợp tác xã Hương Vân Trà, hay Thanh Hải Trà, Trà Tôm Nõn Thượng Hạng của hợp tác xã Chè La Bằng sau khi đạt tiêu chuẩn 5 sao đã trở thành những đại diện tiêu biểu, góp phần khẳng định uy tín thương hiệu địa phương tại thị trường trong nước và định hướng xuất khẩu chính ngạch.
Thực tế triển khai cho thấy, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã góp phần khơi dậy tiềm năng kinh tế tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều dòng chè sau khi được công nhận đạt sao cấp quốc gia đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu ổn định nhờ tạo dựng được niềm tin đối với người tiêu dùng. Lợi thế này giúp các hợp tác xã mở rộng quy mô sản xuất, thiết lập chuỗi liên kết bao tiêu với các hộ dân và tạo việc làm cho người lao động địa phương. Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế nông nghiệp, việc đạt được chứng nhận 5 sao mới là bước khởi đầu. Khi quy mô thị trường mở rộng, áp lực duy trì tính đồng nhất của chất lượng trên từng lô hàng xuất xưởng là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của thương hiệu.
Chuẩn hóa kỹ thuật vùng trồng và ứng dụng giải pháp minh bạch thông tin
Để bảo vệ giá trị của các sản phẩm đạt hạng sao cao cấp, các hợp tác xã tại Thái Nguyên đang thắt chặt quy trình canh tác và áp dụng các giải pháp quản lý số. Tại vùng chè La Bằng, ban điều hành hợp tác xã tập trung vào việc khoanh vùng nguyên liệu và giám sát nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm bảo đảm độ ổn định của chất lượng búp chè tươi. Bên cạnh đó, đơn vị cũng đầu tư đồng bộ vào hệ thống bao bì, mẫu mã và ứng dụng công nghệ trong việc truy xuất nguồn gốc. Việc minh bạch hóa toàn bộ quy trình từ khâu chăm sóc, thu hái thủ công cho đến lịch trình chế biến qua mã quét QR giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện sản phẩm chính hiệu, hạn chế nguy cơ bị giả mạo thương hiệu trên thị trường.
Ở cấp độ quản lý địa phương, chính quyền các xã trọng điểm như La Bằng cũng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thực địa. Các vùng diện tích chuyên canh liên kết giữa hộ dân với các tổ hợp tác, hợp tác xã đều được ràng buộc bằng văn bản cụ thể. Việc phối hợp kiểm soát chặt chẽ từ khâu trồng, chăm sóc đến chế biến giúp kiểm soát các nguy cơ về tồn dư hóa chất, bảo đảm sản phẩm an toàn trước khi đưa ra thị trường. Định hướng này giúp địa phương dịch chuyển hiệu quả từ tư duy sản xuất quy mô truyền thống sang tập trung cung ứng những dòng sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng đúng nhu cầu và tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.
Định hướng công tác hậu kiểm và tầm nhìn phát triển ngành chè đến năm 2030
Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên khẳng định, mục tiêu cốt lõi trong giai đoạn tới là tập trung nâng cao chất lượng thực tế của sản phẩm OCOP, từng bước nâng hạng và gia tăng sức cạnh tranh thay vì chỉ chạy theo số lượng. Cơ quan quản lý sẽ tăng cường công tác hậu kiểm thông qua việc kiểm tra, giám sát thường xuyên quy trình sản xuất của các chủ thể. Đồng thời, ngành nông nghiệp tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn và hướng dẫn các chủ thể cũng như UBND cấp xã thực hiện nghiêm túc quy trình sản xuất an toàn nhằm duy trì và nâng cao giá trị các sản phẩm đã được công nhận.
Tầm nhìn này đã được cụ thể hóa trong mục tiêu chiến lược hướng tới năm 2030 của tỉnh Thái Nguyên. Địa phương đặt chỉ tiêu phát triển thêm 100 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có ít nhất 5 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia. Riêng đối với nhóm sản phẩm thế mạnh là chè, tỉnh phấn đấu có khoảng 250 sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 5 sao, với tối thiểu 6 sản phẩm đạt hạng 5 sao. Việc kết hợp giữa quy trình canh tác chè hữu cơ bền vững với các mô hình du lịch sinh thái, trải nghiệm văn hóa bản địa được kỳ vọng sẽ là hướng đi mới giúp tối đa hóa giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích, đưa thương hiệu chè Thái Nguyên tiếp cận sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Bảo An