Khi trà và trà cụ trở thành phép thử
Sáng 8/10, Hạng mục Pha trà (Tea Preparation) chính thức mở màn tại sân khấu Tea Masters Cup Vietnam 2026, đưa 20 thí sinh bước vào những cuộc đối đầu trực tiếp đầu tiên. 10 cặp đấu lần lượt xuất hiện trên sân khấu, cùng thực hiện một bài thi được thiết kế với nhiều yếu tố ngẫu nhiên, nơi mỗi thí sinh không chỉ phải thể hiện kỹ năng pha trà mà còn phải nhanh chóng thích ứng với những điều kiện được xác định ngay trước giờ thi.
Điểm đặc biệt của vòng loại năm nay nằm ở việc các Tea Master gần như không được chủ động lựa chọn những yếu tố quen thuộc với mình. Trước mỗi lượt thi, hai thí sinh trong cùng một cặp cùng quay vòng quay ngẫu nhiên để xác định phẩm trà do Ban Tổ chức cung cấp từ nhà tài trợ Trà Minh Lam và bộ trà cụ được chỉ định. Các bộ trà cụ đến từ gốm An Thổ Túc, Sông Hồng Ceramic hoặc dụng cụ thủ công của Hario. Hai thí sinh sẽ cùng pha một loại trà và thao tác trên cùng một bộ dụng cụ, tạo nên một cuộc đối sánh trực tiếp về năng lực xử lý trà của mỗi người.
Sau khi xác định phẩm trà và trà cụ, mỗi thí sinh có 3 phút để chuẩn bị trước khi bước vào 5 phút thực hiện chính thức. Khoảng thời gian tưởng như ngắn ngủi này đòi hỏi Tea Master phải nhanh chóng quan sát phẩm trà, làm quen với dụng cụ, sắp xếp không gian thao tác và xác định phương án pha phù hợp. Không có nhiều thời gian để thử nghiệm, càng không có cơ hội quay lại từ đầu nếu một quyết định được đưa ra không chính xác.
Khi phần thi bắt đầu, đồng hồ trở thành một phần của cuộc đấu. Thí sinh chủ động bấm nút "Time" để bắt đầu và kết thúc bài thi, đồng thời phải hoàn thành việc pha và rót đủ 5 chén trà tiêu chuẩn dâng lên bàn Ban Giám khảo trước khi hết giờ. Theo quy định, mỗi giây vượt quá thời gian 5 phút sẽ bị trừ trực tiếp 1 điểm vào tổng kết quả. Điều đó khiến thời gian không chỉ là giới hạn của phần thi mà trở thành một yếu tố có thể trực tiếp tác động đến thứ hạng của thí sinh.
Trong một bài pha trà chuyên nghiệp, người thực hiện phải kiểm soát nhiều yếu tố như lượng trà, lượng nước, nhiệt độ, thời gian chiết xuất, kỹ thuật rót và cách trình bày. Nhưng trên sân khấu thi đấu, tất cả những yếu tố ấy phải được đặt trong một khoảng thời gian cố định. Tea Master không thể chỉ quan tâm đến việc tạo ra một chén trà ngon mà bỏ qua tiến độ, cũng không thể chạy đua với đồng hồ bằng cách đánh đổi sự chính xác. Bài toán đặt ra là làm sao để từng thao tác vừa đủ nhanh, vừa đủ chuẩn xác và có chủ đích.
Tạo dấu ấn bằng kỹ năng và phong cách
Việc hai thí sinh trong cùng một cặp đấu cùng sử dụng một phẩm trà và một bộ trà cụ tạo nên một điểm nhấn đáng chú ý của vòng loại. Khi điều kiện ban đầu gần như tương đồng, sự khác biệt bắt đầu được thể hiện ở cách mỗi người quan sát và xử lý trà.
Mỗi phẩm trà mang những đặc tính riêng về hương, vị và khả năng chiết xuất. Mỗi bộ trà cụ cũng có những đặc điểm nhất định về hình dáng, chất liệu và cách sử dụng. Trong khoảng thời gian rất ngắn, Tea Master phải nhanh chóng nhận diện những điều kiện trước mắt để đưa ra cách pha phù hợp. Đây không còn là việc áp dụng một công thức có sẵn mà là khả năng đọc trà và điều chỉnh kỹ thuật theo từng tình huống.
Sự khác biệt giữa hai thí sinh vì thế không nhất thiết nằm ở việc ai có nhiều dụng cụ hơn hay sở hữu bộ trà cụ đẹp hơn. Quan trọng hơn là cách mỗi người làm chủ những gì đang có trong tay. Cùng một loại trà, cùng một bộ dụng cụ, nhưng cách kiểm soát nhiệt độ, thời gian, nhịp độ thao tác hay kỹ thuật rót có thể tạo ra những sắc thái khác nhau trong chén trà cuối cùng.
Áp lực của vòng loại Tea Preparation không chỉ đến từ yêu cầu hoàn thành bài thi trong 5 phút mà còn đến từ hình thức đối kháng trực tiếp. Hai Tea Master cùng đứng trên sân khấu, cùng sử dụng một loại trà và một bộ trà cụ, cùng hướng đến một mục tiêu là giành quyền bước tiếp vào vòng bán kết.
Trong bối cảnh ấy, tâm lý trở thành một phần không thể tách rời của kỹ thuật. Một thao tác quá nhanh có thể ảnh hưởng đến sự chính xác, trong khi một quyết định quá chậm có thể khiến thí sinh không còn đủ thời gian để hoàn thiện 5 chén trà. Khả năng giữ nhịp độ ổn định, không để áp lực từ đồng hồ hay đối thủ làm ảnh hưởng đến cách xử lý trà vì thế trở thành một lợi thế quan trọng.
Trên sân khấu, bản lĩnh của một Tea Master đôi khi không nằm ở những thao tác cầu kỳ mà được thể hiện qua những điều rất nhỏ, từ cách sắp xếp dụng cụ, cách giữ nhịp pha, khả năng xử lý một tình huống phát sinh cho đến sự bình tĩnh trong những giây cuối cùng. Đó cũng là lúc kỹ năng nghề nghiệp và tâm thế của người pha trà gặp nhau.
Kể câu chuyện trà bằng kỹ thuật
Một chén trà được tạo nên từ lá trà, nước và kỹ thuật, nhưng ở một cuộc thi dành cho Tea Master, chừng đó vẫn chưa phải là tất cả. Cách người pha trà tiếp cận phẩm trà, lựa chọn phương pháp xử lý và đưa thành phẩm đến bàn Ban Giám khảo cũng phần nào thể hiện tư duy, kinh nghiệm và quan niệm của họ về trà.
Bởi vậy, Tea Preparation không đơn thuần là cuộc thi xem ai có thể pha trà đúng kỹ thuật. Đây còn là không gian để những người làm nghề cho thấy khả năng kết nối giữa kiến thức về trà, kỹ năng thực hành và sự tinh tế trong từng thao tác. Khi cùng đứng trước một điều kiện thi đấu giống nhau, dấu ấn cá nhân càng trở nên rõ ràng hơn qua cách mỗi Tea Master lựa chọn và kiểm soát từng bước trong bài thi.
Nếu kỹ thuật là nền tảng thì sự điềm tĩnh chính là yếu tố giúp kỹ thuật được thể hiện trọn vẹn. Trong 5 phút ngắn ngủi, người pha trà phải vừa làm chủ phẩm trà, vừa làm chủ trà cụ, đồng thời làm chủ chính mình.
Sau 10 cặp đấu, 10 thí sinh có điểm số cao hơn trong từng cặp đã giành quyền bước tiếp vào vòng bán kết Hạng mục Pha trà. Nếu vòng loại đặt các Tea Master vào một bài toán bất ngờ, nơi trà, trà cụ và đối thủ đều được xác định ngẫu nhiên, thì vòng tiếp theo sẽ mở ra cơ hội để những người còn lại thể hiện rõ hơn phong cách và dấu ấn cá nhân.
Theo thông tin được công bố tại sân khấu, ở vòng bán kết, 10 thí sinh sẽ được mang bộ trà cụ cá nhân. Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong hành trình tranh tài, bởi từ việc thích ứng với những điều kiện do Ban Tổ chức đưa ra, các Tea Master sẽ có thêm không gian để thể hiện cách nhìn, kỹ thuật và triết lý pha trà của riêng mình.
Vòng loại khép lại với 10 gương mặt tiếp tục cuộc đua, nhưng những gì diễn ra trên bàn trà sáng nay đã cho thấy một khía cạnh quan trọng của nghề. Đó không chỉ là khả năng tạo ra một chén trà ngon, mà còn là năng lực làm chủ trà trong những điều kiện khác nhau, làm chủ thời gian và giữ được sự điềm tĩnh trước áp lực.
Từ một phẩm trà được lựa chọn ngẫu nhiên, một bộ trà cụ không được chủ động lựa chọn và 8 phút trước đồng hồ, 20 thí sinh đã mang đến những cách tiếp cận khác nhau với cùng một bài toán. Và khi 10 người tiếp tục bước vào vòng bán kết, cuộc thi sẽ chuyển sang một chặng đường khác, nơi yếu tố kỹ thuật tiếp tục được thử thách nhưng dấu ấn cá nhân của mỗi Tea Master sẽ có nhiều cơ hội được bộc lộ hơn.
Từ những điều không thể lựa chọn đến cách tạo nên lựa chọn của riêng mình, hành trình Tea Preparation tại Tea Masters Cup Vietnam 2026 đang từng bước cho thấy bản lĩnh của người pha trà được hình thành từ chính khả năng làm chủ những gì tưởng như nằm ngoài dự tính.