Áp lực siết dư lượng từ các thị trường xuất khẩu trọng điểm
Đợt cập nhật 33 thông báo an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật trong 15 ngày cuối tháng 9 cho thấy các nước nhập khẩu đang đẩy nhanh việc dựng hàng rào kỹ thuật, gồm 11 dự thảo lấy ý kiến và 22 quy định đã có hiệu lực. Đáng chú ý, thị trường Nam Mỹ vốn quen thuộc cũng bắt đầu siết chặt danh mục nông dược. Điển hình là Brazil khi đề xuất sửa đổi 25 chuyên luận hóa chất, chính thức đưa thanh long vào diện quản lý hoạt chất pidiflumetofen với ngưỡng tối đa 0.2 mg/kg cùng thời gian cách ly 7 ngày. Cùng với thanh long, các mặt hàng chuối, đu đủ và cây có múi cũng bị điều chỉnh giới hạn fludioxonil và tebuconazole, buộc các nhà vườn phải tính toán lại lịch phun thuốc trước hạn chót góp ý ngày 24/11.
Tại Bắc Mỹ, Canada đã chính thức luật hóa giới hạn tồn dư chlorantraniliprole từ ngày 10/9, trong đó mức trần cho chè khô là 80 ppm, dầu cọ là 2 ppm và quả bơ là 0.3 ppm. Quy định này xóa tan thói quen áp dụng mức tồn dư cào bằng cho mọi mặt hàng. Nguy cơ gián đoạn còn lớn hơn với ngành thủy sản khi Canada cập nhật danh sách động vật thủy sinh mẫn cảm từ ngày 05/10, kéo theo các thủ tục kiểm dịch gắt gao và yêu cầu chứng nhận an toàn dịch bệnh khắt khe hơn ngay tại vùng nuôi.
Hàng rào tiêu chuẩn lan rộng sang sản phẩm chế biến và gia vị
Tiêu chuẩn nhập khẩu không còn là câu chuyện riêng của các nước phát triển mà đang lan sang cả châu Phi và Trung Đông. Tanzania đang lấy ý kiến dự thảo quy chuẩn cho cá viên đông lạnh với các chỉ số an toàn sinh học rất chặt: tuyệt đối không có Salmonella trong 25 g mẫu, E. coli dưới 10 CFU/g, histamine dưới 20 mg/100 g, cùng giới hạn chì tối đa 0.3 mg/kg. Việc bắt buộc giữ nhiệt độ bảo quản xuyên suốt hành trình dưới -18 độ C sẽ là thử thách chi phí lớn cho các doanh nghiệp chế biến muốn tiếp cận thị trường Đông Phi trước ngày 24/11.
Tại vùng Vịnh, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất cùng các đối tác lân cận chuẩn bị áp chuẩn kỹ thuật mới cho nghệ khô và cà chua đóng gói. Nghệ miếng và nghệ củ bị khống chế độ ẩm tối đa 12%, dạng bột không quá 10%, đồng thời hàm lượng curcuminoid tự nhiên phải đạt từ 2% trở lên. Đi kèm với yêu cầu dán nhãn bằng tiếng Arab và kiểm soát kim loại nặng, quy định dự kiến có hiệu lực sau 6 tháng kể từ khi công bố, hạn chót góp ý là ngày 15/11. Điều này đồng nghĩa các cơ sở chế biến thủ công, thiếu kiểm soát nhiệt độ phơi sấy sẽ mất dần cơ hội vào các thị trường ngách.
Cuộc sàng lọc phụ gia thức ăn chăn nuôi tại các cường quốc
Ở mảng chăn nuôi, Liên minh châu Âu dẫn đầu xu hướng siết kiểm soát sinh học bằng 10 thông báo liên tiếp, vừa cấp phép lại cho các loại tinh dầu tự nhiên như bạc hà cay, oải hương, nhục đậu khấu, vừa bổ sung các chế phẩm vi sinh có lợi như Bacillus subtilis vào khẩu phần ăn động vật. Động thái này thể hiện rõ định hướng giảm thiểu hóa chất nhân tạo và ưu tiên nguồn gốc hữu cơ trong chuỗi thức ăn chăn nuôi của thị trường châu Âu.
Tại châu Á, các thị trường lớn cũng phân loại nhập khẩu rất chi tiết. Hàn Quốc mở đường cho sản phẩm thức ăn chứa protein gia cầm từ các nước đang bị hạn chế xuất khẩu nếu đáp ứng quy trình xử lý nhiệt triệt tiêu cúm gia cầm. Nhật Bản dự kiến cho phép dùng axit guanidinoacetic với tỷ lệ tối đa 0.12% cho lợn và gà thịt, nhưng cấm tuyệt đối trên gà đẻ trứng. Trong khi đó, Malaysia chuẩn bị đưa chiết xuất quả la hán vào danh mục chất tạo ngọt được kiểm soát. Việc công thức phối trộn bị soi xét kỹ buộc các nhà sản xuất phụ gia phải theo sát diễn biến chính sách để tránh nguy cơ hàng bị trả về tại cảng đến.
Thoát bẫy bị động bằng kỷ luật vùng trồng và dữ liệu truy xuất
Loạt thông báo kỹ thuật dồn dập cuối tháng 9 khẳng định cách làm ăn thu gom xô bồ, phụ thuộc vào sự dễ dãi của thị trường đã không còn đất sống. Mỗi ngưỡng kỹ thuật mới được ban hành đều cho thấy hệ thống kiểm nghiệm quốc tế ngày càng chuẩn hóa và khắt khe. Một lô hàng dính cảnh báo tồn dư không chỉ khiến doanh nghiệp thiệt hại nặng nề, mà còn đẩy cả ngành hàng vào luồng kiểm tra đỏ, làm đội chi phí lưu kho bãi và đánh mất niềm tin của đối tác nhập khẩu.
Giải pháp căn cơ để giữ vững thị phần là siết chặt kỷ luật ngay tại nương đồi, ao nuôi và xưởng sơ chế. Người trồng phải tuân thủ đúng thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật, chấm dứt việc chăm sóc theo thói quen truyền miệng. Doanh nghiệp xuất khẩu cần đầu tư hệ thống số hóa để minh bạch nguồn gốc từng lô hàng. Đồng thời, các cơ sở kinh doanh cần chủ động gửi phản hồi về các dự thảo quy chuẩn quốc tế cho cơ quan quản lý trước thời hạn ít nhất 3 ngày theo hướng dẫn, qua đó bảo vệ quyền lợi thương mại và giúp nông sản thích ứng đường dài với luật chơi toàn cầu.
Bảo An