Tại HTX Thủy Biều, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, một số diện tích thanh trà được tổ chức sản xuất theo hướng VietGAP, kết hợp sử dụng tem truy xuất nguồn gốc. Đây là một trong những giải pháp được triển khai nhằm kiểm soát quy trình sản xuất và đáp ứng yêu cầu thị trường.
Lạc vào vườn thanh trà xanh ngát ở Thủy Biều, cùng check-in và trải nghiệm thu hoạch trái cây đặc sản ngay tại Cố đô Huế. Ảnh: Visit Hue VietNam
Đầu năm 2026, UBND phường Thủy Xuân phối hợp Trung tâm Khuyến nông thành phố Huế triển khai mô hình “Thâm canh cây thanh trà theo hướng hữu cơ gắn với tiêu thụ sản phẩm” tại HTX Thủy Biều, quy mô 6 ha với 44 hộ tham gia.
Theo bà Lê Thị Lan Dung, Giám đốc HTX Thủy Biều, các hộ tham gia mô hình được hướng dẫn áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), qua đó giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Trong chăm sóc, người dân từng bước tăng sử dụng phân hữu cơ, thuốc sinh học, chế phẩm vi sinh và các biện pháp thủ công để kiểm soát sinh vật gây hại. Quy trình này hướng đến giảm sử dụng vật tư hóa học, kiểm soát chất lượng sản phẩm và bảo vệ đất sản xuất.
Năm 2025, HTX Thủy Biều có gần 120 ha bưởi cho thu hoạch, trong đó thanh trà khoảng 90 ha. Diện tích sản xuất theo hướng VietGAP, hữu cơ được ghi nhận gần 9 ha; sản phẩm từ diện tích này được tiêu thụ qua một số hệ thống siêu thị.
Cùng với quy trình canh tác, tiêu thụ là khâu cần được tăng cường trong chuỗi sản xuất thanh trà. Theo ông Lê Văn Nhân, một hộ trồng thanh trà tại Thủy Biều, tham gia mô hình và liên kết với HTX giúp người dân tiếp cận kỹ thuật sản xuất, đồng thời có thêm kênh tiêu thụ sản phẩm.
Tuy nhiên, sản xuất thanh trà tại Thủy Biều vẫn còn phân tán, quy mô hộ nhỏ và mức độ liên kết giữa các hộ chưa đồng đều. Sản phẩm chủ yếu tiêu thụ dưới dạng quả tươi. Khi vào chính vụ, sản lượng tập trung trong thời gian ngắn tạo áp lực cho khâu tiêu thụ, trong khi bảo quản và chế biến sau thu hoạch chưa phát triển tương xứng.
Gắn thanh trà với nhà vườn, du lịch
Cuối tháng 8/2026, phường Thủy Xuân tổ chức Lễ hội Thanh trà Huế lần thứ VIII với chủ đề “Vị ngọt tiến vua”. Chương trình có không gian trưng bày, giới thiệu thanh trà và nông sản, hội chợ ẩm thực, hoạt động văn hóa, cùng các chương trình trải nghiệm tại nhà vườn, nhà rường.
Theo thông tin của UBND phường Thủy Xuân, lễ hội nhằm quảng bá thương hiệu Thanh trà Huế, giới thiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương và kết nối hoạt động sản xuất với du lịch, trải nghiệm.
Việc tổ chức các hoạt động tại nhà vườn, nhà rường tạo thêm không gian giới thiệu sản phẩm gắn với địa bàn sản xuất. Đây cũng là hướng được địa phương đưa vào định hướng phát triển thanh trà gắn với du lịch sinh thái và trải nghiệm.
Tổ chức lại vùng trồng
Bên cạnh yêu cầu nâng chất lượng sản phẩm, vùng thanh trà Thủy Biều cần tiếp tục hoàn thiện tổ chức sản xuất. Quy mô vườn còn phân tán, liên kết giữa các hộ chưa đồng đều; bảo quản và chế biến sau thu hoạch là những khâu cần được quan tâm.
Sản xuất cây lâu năm cũng chịu tác động của thời tiết và thiên tai, đặt ra yêu cầu bảo vệ diện tích hiện có, nâng khả năng thích ứng và duy trì chất lượng vườn cây.
Ông Nguyễn Mạnh Đại Lân, Chủ tịch UBND phường Thủy Xuân, cho biết địa phương định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, bền vững, từng bước chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Chức danh của ông Nguyễn Mạnh Đại Lân được Cổng thông tin điện tử thành phố Huế xác nhận.
Theo định hướng của địa phương, người dân được hỗ trợ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình sản xuất theo VietGAP, hữu cơ; tăng liên kết với doanh nghiệp trong tiêu thụ; đồng thời nghiên cứu gắn vùng thanh trà với du lịch sinh thái và trải nghiệm.
Phường cũng định hướng quy hoạch vùng trồng, cấp mã số vùng trồng, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa nhận diện và bảo hộ sở hữu trí tuệ. Các giá trị văn hóa, lịch sử gắn với thanh trà Huế được đưa vào quá trình xây dựng thương hiệu sản phẩm.
Từ thay đổi phương thức chăm sóc đến tổ chức vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ, thanh trà Thủy Biều đang được định hướng phát triển theo chuỗi giá trị. Trọng tâm hiện nay là kiểm soát chất lượng, mở rộng thị trường và nâng hiệu quả sản xuất trên vùng cây hiện có.
Bùi Quốc Dũng