Thêm một "ông lớn" trà sữa gia nhập Việt Nam: ChaPanda có gì đặc biệt?

ChaPanda, tên gọi quốc tế của thương hiệu Chá Bǎidào (茶百道) hay còn được biết đến với tên doanh nghiệp Sichuan Baicha Baidao Industrial Co., Ltd. ra đời năm 2008 tại Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), từ một quầy trà sữa nhỏ gần trường học do ông Wang Xiaokun sáng lập. Sau một thập kỷ tích lũy, đến năm 2020 chuỗi này mới đạt mốc 531 cửa hàng; nhưng khi chuyển sang mô hình nhượng quyền mạnh mẽ, tốc độ mở rộng của ChaPanda tăng vọt, hiện đã vượt mốc 8.000 cửa hàng trên toàn Trung Quốc.

Theo báo cáo của Frost & Sullivan được trích dẫn trong hồ sơ niêm yết, tính theo doanh số bán lẻ năm 2023, ChaPanda là chuỗi trà sữa pha chế tươi lớn thứ ba tại Trung Quốc với 6,8% thị phần, chỉ sau Mixue và Good Me (Cha Panda có doanh thu năm 2023 đạt khoảng 5,7 tỷ USD, bán ra hơn 1 tỷ cốc trà).

Tháng 4/2024, ChaPanda niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong (mã 2555.HK), huy động khoảng 330 triệu USD thương vụ IPO lớn nhất của Hong Kong tính đến thời điểm đó trong năm. Tuy nhiên, cổ phiếu công ty đã giảm mạnh trong phiên chào sàn, có lúc mất tới 38% giá trị so với giá chào bán, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư với nhóm cổ phiếu "trà sữa" Trung Quốc vào thời điểm đó. Dù vậy, sự kiện này vẫn củng cố vị thế của ChaPanda là một trong số ít chuỗi trà sữa nhượng quyền quy mô lớn đã lên sàn quốc tế, cùng với Mixue (niêm yết tại Hong Kong tháng 3/2024) và Nayuki.

Bước chân đầu tiên vào Việt Nam

Theo thông tin từ chính thương hiệu, cửa hàng ChaPanda đầu tiên tại Việt Nam được mở tại Tasco Mall Long Biên (Hà Nội), trước khi thương hiệu này tiếp tục khai trương chi nhánh tại AEON Mall Hà Đông. ChaPanda giới thiệu mình là chuỗi trà sữa "bắt nguồn từ Thành Đô", với hệ thống vận hành chuẩn hóa, chuỗi cung ứng lạnh và hình ảnh linh vật gấu trúc dễ nhận diện. Thương hiệu cho biết nguồn trà nguyên liệu được tinh chỉnh lại để phù hợp với khẩu vị người Việt, đồng thời triển khai các chiến dịch hợp tác với KOL, food reviewer tại Hà Nội để tạo độ nhận diện ban đầu một cách làm thị trường khá quen thuộc mà nhiều chuỗi F&B Trung Quốc đã áp dụng trước đó.

Việc chọn Hà Nội, cụ thể là các trung tâm thương mại lớn ở khu vực đang phát triển như Long Biên và Hà Đông, để mở cửa hàng đầu tiên cho thấy ChaPanda đi theo hướng thận trọng: bắt đầu từ mặt bằng trong TTTM có lưu lượng khách ổn định, thay vì mở đại trà theo kiểu "phủ sóng" như Mixue từng làm khi mới vào Việt Nam.

Điểm đáng chú ý là ChaPanda không phải là cái tên Trung Quốc đầu tiên, và chắc chắn không phải cái tên cuối cùng, đổ bộ vào ngành trà sữa Việt Nam. Trước ChaPanda, Mixue đã vào Việt Nam từ năm 2018, chỉ trong vòng 5 năm đã đạt mốc 1.000 cửa hàng, hiện là chuỗi đồ uống có mạng lưới rộng nhất cả nước với chiến lược giá rẻ (khoảng 25.000 - 35.000 đồng/sản phẩm) và mô hình vận hành thực chất giống một doanh nghiệp B2B cung ứng nguyên liệu cho hệ thống nhượng quyền của chính mình. Ở phân khúc cao hơn, Chagee thương hiệu được ví như "kẻ thách thức Starbucks" cũng đã hiện diện tại TP.HCM với hàng chục cửa hàng trong hệ thống hơn 6.000 điểm bán toàn cầu, theo dữ liệu được các báo trong nước dẫn lại gần đây. HeyTea, Molly Tea, Naixue cũng đã có những bước đi thử nghiệm tại thị trường Việt Nam.

Theo bản đồ thương hiệu trà hiện đại Đông Nam Á năm 2026 do Momentum Works công bố, mật độ các thương hiệu trà sữa – cả nội và ngoại tại Việt Nam đã ở mức rất cao, khiến không ít người đặt câu hỏi vì sao doanh nghiệp ngoại vẫn tiếp tục coi đây là điểm đến hấp dẫn. Trong khi đó, số liệu của Vietdata từng chỉ ra Việt Nam là thị trường trà trân châu lớn thứ ba tại Đông Nam Á, cho thấy quy mô tiêu thụ vẫn còn không gian tăng trưởng, đặc biệt ở nhóm khách hàng trẻ (Gen Z, Gen Y) đối tượng chi tiêu chính cho loại đồ uống này.

Áp lực cạnh tranh cũng đã khiến một số thương hiệu nội địa gặp khó khăn. TocoToco – chuỗi trà sữa "made in Việt Nam" từng phát triển nhanh – được báo chí trong nước phản ánh đang đối mặt với doanh thu sụt giảm và tình trạng thua lỗ kéo dài, trong khi Mixue tiếp tục thể hiện sức tăng trưởng vượt trội. Bức tranh này cho thấy "cuộc chiến trà sữa" tại Việt Nam không còn là câu chuyện thương hiệu ngoại hay nội, mà là cuộc sàng lọc khắc nghiệt về mô hình vận hành, chuỗi cung ứng và khả năng chịu đựng biên lợi nhuận mỏng.

ChaPanda sẽ chọn lối đi nào?

Nhìn vào cách các chuỗi Trung Quốc đã định vị tại Việt Nam, có thể thấy rõ hai cực: Mixue theo đuổi chiến lược giá siêu rẻ, tối ưu bằng mô hình bán nguyên liệu cho hệ thống nhượng quyền; Chagee lại chọn phân khúc trung – cao cấp, xây dựng hình ảnh gắn với trà nguyên bản và không gian cửa hàng sang trọng. ChaPanda tại Trung Quốc vốn được biết đến là chuỗi có mức giá tầm trung, thấp hơn HeyTea nhưng nhắm tới trải nghiệm sản phẩm chỉn chu hơn các chuỗi giá rẻ – vì vậy, giới quan sát thị trường F&B cho rằng thương hiệu này có thể sẽ tìm một khoảng trống nằm giữa hai cực nói trên tại Việt Nam, thay vì đối đầu trực diện với Mixue về giá.

Việc lựa chọn mở cửa hàng trong các trung tâm thương mại lớn, có sẵn lượng khách ổn định, cũng cho thấy ChaPanda ưu tiên sự an toàn về mặt bằng bán lẻ hơn là tốc độ phủ sóng nhanh theo kiểu ký ồ ạt hợp đồng nhượng quyền ngay từ đầu – một cách tiếp cận thường được các thương hiệu quốc tế áp dụng khi "dò đường" ở giai đoạn đầu gia nhập một thị trường mới.

Với ngành trà sữa Việt Nam đã bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, phần thắng nhiều khả năng sẽ không thuộc về thương hiệu có tên tuổi lớn nhất ở quê nhà, mà thuộc về đơn vị nào tối ưu được chi phí vận hành, xây dựng được chuỗi cung ứng ổn định và thích nghi nhanh với khẩu vị, hành vi tiêu dùng của người Việt. ChaPanda bước vào cuộc chơi với lợi thế là một thương hiệu đã niêm yết, có nguồn lực tài chính và kinh nghiệm vận hành hàng nghìn cửa hàng ở quê nhà, nhưng cũng phải đối mặt với một thị trường đã tương đối bão hòa, nơi người tiêu dùng có vô số lựa chọn chỉ trong bán kính vài trăm mét.

Sự xuất hiện của ChaPanda, do đó, ít mang tính đột phá về sản phẩm mà nhiều hơn là một tín hiệu cho thấy các "ông lớn" trà sữa Trung Quốc vẫn xem Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, là điểm đến chiến lược cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo, ngay cả khi cuộc cạnh tranh nội địa tại Trung Quốc đã bắt đầu chững lại. Với người tiêu dùng Việt Nam, đây tiếp tục là một chương mới trong cuộc đua giành thị phần đồ uống – nơi giá cả, chất lượng và tốc độ mở rộng sẽ là những yếu tố quyết định thương hiệu nào trụ lại lâu dài.

Hoàng Nguyễn