Tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ ngày 24/8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác nhân sự, đồng thời gợi mở nhiều vấn đề liên quan đến việc phát hiện, thu hút và trọng dụng người tài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ ngày 24/8/2026
Một trong những điểm đáng chú ý là quan niệm về người tài cần được nhìn nhận thực chất hơn, không nên đồng nhất tài năng với bằng cấp, học hàm, học vị hay chức vụ. Điều quan trọng là năng lực thực tiễn, khả năng tạo ra giá trị và phẩm chất của mỗi cá nhân trong quá trình cống hiến.
Trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào, nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và sức bật của quốc gia. Đặc biệt trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là có người giỏi, mà còn phải tạo được môi trường để người giỏi có thể phát huy năng lực.
Từ thực tiễn đó, câu chuyện thu hút và trọng dụng nhân tài cần được nhìn nhận như một quá trình đồng bộ, bắt đầu từ phát hiện, đánh giá, tuyển chọn đến giao nhiệm vụ, trao cơ hội và tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy sở trường.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý, việc thu hút người tài phải gắn với trọng dụng, giao nhiệm vụ cụ thể và mạnh dạn nghiên cứu tháo gỡ những rào cản trong bổ nhiệm chức danh quản lý đối với nhân tài.
Đây là một cách tiếp cận đáng chú ý: giá trị của nhân tài không nằm ở danh xưng, mà cần được kiểm chứng bằng năng lực, kết quả và những đóng góp cụ thể.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, định hướng hướng tới ban hành “Thị thực người tài Việt Nam” được xem là một gợi mở mới trong tư duy về thu hút và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nếu được nghiên cứu, cụ thể hóa phù hợp, cơ chế này có thể mở ra một cách thức linh hoạt hơn để nhận diện, kết nối và tạo điều kiện cho những người có năng lực đặc biệt, dù đang làm việc trong nước hay ở nước ngoài, có cơ hội đóng góp cho quá trình phát triển đất nước.
Điều quan trọng hơn cả là “thị thực” ở đây không nên chỉ được hiểu theo nghĩa thủ tục hành chính, mà có thể được nhìn nhận như một cơ chế mở về cơ hội – nơi người có tài năng được tạo điều kiện tiếp cận những nhiệm vụ phù hợp, được trao không gian sáng tạo và được đánh giá dựa trên hiệu quả thực tế.
Một cơ chế như vậy, nếu được thiết kế khoa học, minh bạch và có tiêu chí rõ ràng, sẽ góp phần hạn chế tình trạng tài năng bị bỏ quên hoặc chưa được sử dụng đúng sở trường.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ, tài năng và phẩm chất luôn có mối quan hệ chặt chẽ. Người giỏi không chỉ cần năng lực chuyên môn mà còn cần tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh và ý thức phụng sự cộng đồng.
Từ góc nhìn này, xây dựng chính sách về nhân tài không thể chỉ đặt trọng tâm vào thành tích học tập, bằng cấp hay danh hiệu. Một người có năng lực nổi trội cần được đánh giá qua nhiều chiều: tư duy, khả năng giải quyết vấn đề, tinh thần đổi mới, năng lực tổ chức thực hiện, khả năng thích ứng và đặc biệt là trách nhiệm với công việc được giao.
Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng được những tiêu chí đánh giá đủ cụ thể nhưng không cứng nhắc, có thể nhận diện đúng năng lực thực tế thay vì chỉ dựa vào hồ sơ thành tích.
Đây cũng là cơ sở để hạn chế bệnh hình thức trong đào tạo, tuyển chọn và sử dụng nhân lực; đồng thời tạo động lực để mỗi cá nhân không ngừng học hỏi, rèn luyện và chứng minh giá trị bằng kết quả thực tế.
Thu hút nhân tài chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để họ muốn ở lại, muốn cống hiến và nhìn thấy tương lai của mình trong hành trình phát triển chung.
Muốn vậy, chính sách dành cho người tài cần đi cùng môi trường làm việc chuyên nghiệp, cơ chế đánh giá công bằng, quyền chủ động tương xứng với trách nhiệm và cơ hội được đảm nhận những nhiệm vụ phù hợp với năng lực. Đặc biệt, cần chuyển mạnh từ tư duy “tìm người có thành tích” sang “tìm người tạo ra giá trị”.
Một nhà khoa học có công trình nghiên cứu hữu ích; một chuyên gia có khả năng giải quyết bài toán lớn; một doanh nhân tạo ra mô hình kinh doanh hiệu quả; một kỹ sư sở hữu giải pháp công nghệ đột phá hay một người trẻ có năng lực đặc biệt trong lĩnh vực mới… đều có thể trở thành nguồn lực quý giá nếu được nhận diện và trao đúng cơ hội.
Trong bối cảnh kinh tế tri thức, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia cũng ngày càng là cuộc cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực. Vì vậy, chính sách nhân tài không chỉ là câu chuyện của một ngành hay một cơ quan, mà liên quan trực tiếp đến năng lực phát triển dài hạn của quốc gia.
“Thị thực người tài Việt Nam”, vì thế, có thể được xem như một thông điệp mạnh về cách nhìn mới đối với nhân tài: không để tài năng bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý, bằng cấp hay những khuôn mẫu cứng nhắc; quan trọng là nhận diện đúng, trao cơ hội đúng và sử dụng đúng người.
Khi người tài được đặt đúng vị trí, được giao đúng việc và có không gian để phát huy năng lực, nguồn lực trí tuệ sẽ không chỉ trở thành lợi thế của từng cá nhân mà còn có thể tạo thành sức bật cho cả cộng đồng.
Đó cũng là nền tảng để hình thành một đội ngũ nhân lực chất lượng cao – những người có năng lực, có trách nhiệm và sẵn sàng đi cùng, thậm chí đi trước để mở ra những hướng phát triển mới cho đất nước trong kỷ nguyên mới.
VĂN HÙNG