TP Hồ Chí Minh xây dựng thương mại điện tử minh bạch, tạo nền tảng phát triển kinh tế số

Thương mại điện tử đang trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế số Việt Nam. Sự thay đổi mạnh mẽ trong hành vi tiêu dùng, sự phát triển của nền tảng số và xu hướng kinh doanh trực tuyến đã mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp mở rộng thị trường, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Là địa phương dẫn đầu cả nước về quy mô và tốc độ phát triển thương mại điện tử, TP TP Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa hoàn thiện thể chế để bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ hiệu quả quyền lợi của người tiêu dùng.

Đây cũng là mục tiêu được đặt ra tại Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử và các quy định liên quan với chủ đề "Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch" do Sở Công Thương TP TP Hồ Chí Minh phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Sở Văn hóa và Thể thao cùng các đơn vị liên quan tổ chức ngày 24/7.

Hoàn thiện thể chế để dẫn dắt tăng trưởng kinh tế số

Theo Giám đốc Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh Bùi Tá Hoàng Vũ, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đang làm thay đổi phương thức kinh doanh, tiêu dùng và quản lý nhà nước. Trong bối cảnh đó, việc triển khai Luật Thương mại điện tử không chỉ nhằm phổ biến các quy định mới mà còn góp phần hoàn thiện thể chế phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế số.

Ông cho biết, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó riêng TP Hồ Chí Minh chiếm khoảng 12 tỷ USD và tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số. Đây là dư địa rất lớn để doanh nghiệp phát triển, song cũng đặt ra yêu cầu phải xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bảo đảm cạnh tranh công bằng, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương, muốn khai thác hiệu quả tiềm năng của thương mại điện tử thì trước hết các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người kinh doanh phải hiểu đúng, thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để thị trường phát triển lành mạnh và bền vững trong dài hạn.

Tại hội nghị, các đại biểu đã được phổ biến những nội dung trọng tâm của Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành luật. Các quy định mới tập trung vào bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, xác thực người bán, quản lý hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, kết nối dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và xây dựng môi trường cạnh tranh minh bạch.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cập nhật những điểm mới của Luật Quảng cáo (sửa đổi) đối với hoạt động quảng cáo trên môi trường số, làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, nền tảng và người chuyển tải quảng cáo trong việc bảo đảm thông tin trung thực, chính xác, hạn chế tình trạng quảng cáo sai sự thật gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.

Siết trách nhiệm nền tảng, bảo vệ người tiêu dùng và nhà bán hàng

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Thương mại điện tử là tăng cường trách nhiệm của các nền tảng số trong quản lý hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Theo đại diện Bộ Công Thương, các sàn thương mại điện tử phải công khai tiêu chí ưu tiên hiển thị và thuật toán sắp xếp sản phẩm; đồng thời tăng cường kiểm soát hoạt động livestream bán hàng thông qua quy định xác thực tài khoản và quy trình xử lý vi phạm.

Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của nền tảng trong việc gỡ bỏ nội dung vi phạm trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Song song đó, các sàn phải chủ động áp dụng công nghệ và bộ lọc từ khóa nhằm phát hiện, ngăn chặn hàng giả, hàng nhập lậu, sản phẩm vi phạm pháp luật trước khi tiếp cận người tiêu dùng.

Đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới có giao diện tiếng Việt hoặc phát sinh từ 100.000 giao dịch mỗi năm tại Việt Nam, luật yêu cầu phải có pháp nhân được ủy quyền trong nước và thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng tại ngân hàng Việt Nam. Quy định này nhằm bảo đảm nghĩa vụ thuế, nâng cao trách nhiệm đối với người tiêu dùng và tạo cơ sở xử lý khi xảy ra tranh chấp.

Không chỉ tăng cường quản lý, Luật Thương mại điện tử cũng bổ sung nhiều cơ chế bảo vệ nhà bán hàng. Theo đó, các sàn không được tự ý khóa tài khoản mà phải thông báo trước tối thiểu 5 ngày; mọi thay đổi về mức phí hoặc chính sách hoạt động phải được thông báo trước ít nhất 20 ngày để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị.

Đáng chú ý, nhà bán hàng được quyền truy cập và lưu trữ dữ liệu giao dịch trong thời hạn ba năm, kể cả khi tài khoản đã bị khóa. Đây được xem là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp khi phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại.

Luật cũng mở rộng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số đối với hộ kinh doanh khởi nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó tạo điều kiện để nhiều nhóm đối tượng tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.

Bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm an toàn cho không gian thương mại điện tử cũng là yêu cầu cấp thiết. Đại diện Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, các hành vi vi phạm hiện không chỉ dừng ở kinh doanh hàng giả, hàng cấm hay xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn gia tăng các vụ lừa đảo trực tuyến, quảng cáo sai sự thật, thu thập và mua bán trái phép dữ liệu cá nhân.

Theo lực lượng chức năng, nhiều vụ chiếm đoạt tài sản trên môi trường mạng bắt nguồn từ việc thông tin khách hàng bị rò rỉ hoặc mua bán trái phép, tạo điều kiện để các đối tượng giả danh doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển nhằm lừa đảo người tiêu dùng.

Từ thực tiễn đấu tranh với tội phạm công nghệ cao, Công an TP Hồ Chí Minh khuyến nghị doanh nghiệp tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, rà soát quy trình quản trị, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và chủ động phối hợp với cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm.

Các ý kiến tại hội nghị thống nhất rằng, việc đưa Luật Thương mại điện tử vào cuộc sống không chỉ nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước mà còn tạo dựng niềm tin cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong phát triển thương mại điện tử, đóng góp tích cực vào mục tiêu xây dựng nền kinh tế số hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững của cả nước.