Mở rộng không gian phát triển công nghiệp thế hệ mới

Ngày 26/10, tại TP.HCM, Trung tâm Đổi mới sáng tạo mở SoiHub phối hợp với Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NACENTECH), Bộ Khoa học và Công nghệ, Công ty CP Công nghệ Viễn thông Sài Gòn (SAIGONTEL) và Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM (HCMC C4IR) tổ chức Ngày Đổi mới sáng tạo mở 2026 (Open Innovation Day 2026), với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”. Đây là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện của Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh vai trò của đổi mới sáng tạo đối với quá trình phát triển của Thành phố, nhất là trong bối cảnh địa giới hành chính được mở rộng. TP.HCM đang hoàn thiện quy hoạch tổng thể, dự kiến trình và ban hành trong tháng 11/2026, trong đó công nghiệp công nghệ cao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là những động lực tăng trưởng chủ yếu.

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, nền tảng phát triển công nghiệp mới của Thành phố được hình thành từ quá trình xây dựng Khu Công nghệ cao, hơn 20 năm phát triển Công viên phần mềm Quang Trung, cùng hệ thống hơn 80 trường đại học và trên 40 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo, ươm tạo công nghệ. Đây là những nguồn lực quan trọng để TP.HCM phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, gia tăng hàm lượng công nghệ và nâng cao giá trị sản xuất.

Việc sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu mở ra không gian phát triển công nghiệp rộng lớn hơn, góp phần giải quyết những hạn chế về quỹ đất và chi phí đầu tư tại khu vực đô thị trung tâm. Trên cơ sở lợi thế về không gian, hạ tầng và nguồn lực của các địa bàn, Thành phố định hướng tổ chức lại không gian sản xuất, tạo điều kiện thu hút các dự án quy mô lớn, đồng thời phát triển những ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Theo định hướng quy hoạch, quỹ đất công nghiệp quy mô lớn sẽ tập trung tại khu vực Bắc Tân Uyên và Châu Đức. Thành phố ưu tiên phát triển công nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp công nghệ cao và định hướng hình thành 11 khu công nghệ số. Việc bố trí không gian phát triển theo hướng này được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo điều kiện hình thành các khu vực sản xuất chuyên biệt, gắn hoạt động công nghiệp với nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó, TP.HCM định hướng phát triển năng lượng mặt trời tại Bắc Tân Uyên, hình thành trung tâm năng lượng tại Châu Đức gắn với điện gió ngoài khơi. Nguồn lực đầu tư hạ tầng sẽ được huy động từ ngân sách nhà nước, hợp tác công tư và khu vực tư nhân, nhằm từng bước hoàn thiện điều kiện phát triển, đón đầu các dự án công nghệ mới.

Việc mở rộng không gian công nghiệp không chỉ tạo thêm dư địa thu hút đầu tư mà còn đặt ra yêu cầu kết nối hiệu quả giữa hạ tầng, nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và hoạt động sản xuất. Đây là những yếu tố quan trọng để Thành phố chuyển từ lợi thế về quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững.

Thúc đẩy thương mại hóa công nghệ gắn với đổi mới sáng tạo

Bên cạnh quy hoạch không gian và đầu tư hạ tầng, TP.HCM xác định việc thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học với thương mại hóa công nghệ là một nhiệm vụ quan trọng. Các kết quả nghiên cứu chỉ có thể phát huy giá trị khi được kết nối với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, thị trường và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ, HĐND Thành phố đã ban hành 6 nghị quyết nhằm tăng cường liên kết giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp. Thành phố cũng thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm với số vốn 500 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu nâng quy mô vốn và mở rộng hỗ trợ hoạt động ươm tạo công nghệ.

Các cơ chế này hướng đến việc tạo thêm nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ; thúc đẩy hình thành những sản phẩm có khả năng thương mại hóa; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp đổi mới sáng tạo để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Trong hệ sinh thái đó, các trung tâm đổi mới sáng tạo đóng vai trò kết nối giữa đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường. Bà Bùi Thanh Hằng, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo mở SoiHub, cho biết trung tâm lấy nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường làm trọng tâm, qua đó thúc đẩy kết nối nghiên cứu với sản xuất.

Đến nay, SoiHub đã kết nối, hợp tác phát triển 50 công nghệ trong nước và quốc tế, tiếp nhận 15 đơn đặt hàng từ thị trường và thiết lập 20 thỏa thuận hợp tác chiến lược. Những kết quả này cho thấy vai trò của mô hình đổi mới sáng tạo mở trong việc đưa công nghệ đến gần hơn với nhu cầu thực tế, tạo cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp mới và phát triển sản phẩm có giá trị.

Theo bà Bùi Thanh Hằng, xây dựng thành phố công nghiệp thế hệ mới không chỉ đòi hỏi hạ tầng hiện đại mà còn cần năng lực làm chủ công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu với thị trường. Đây là những điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn trong quá trình tham gia chuỗi giá trị.

Hiện SoiHub đang thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế tầm thấp, công nghiệp chế tạo và vật liệu mới. Đây đều là những lĩnh vực có tiềm năng ứng dụng rộng, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ cơ sở nghiên cứu, trường đại học đến doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Ngày Đổi mới sáng tạo mở 2026, với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”, góp phần tạo diễn đàn kết nối các nguồn lực, chia sẻ định hướng phát triển và mở rộng cơ hội hợp tác giữa các đơn vị. Qua đó, Thành phố hướng đến thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tăng cường năng lực đổi mới sáng tạo và khai thác hiệu quả hơn những lợi thế về không gian, hạ tầng và nguồn nhân lực sau sáp nhập.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa nhiều vào công nghệ và tri thức, việc phát triển công nghiệp thế hệ mới cần được triển khai đồng bộ từ quy hoạch, hạ tầng, cơ chế hỗ trợ đến xây dựng nguồn nhân lực và kết nối thị trường. Đây cũng là nền tảng để TP.HCM từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp có sức cạnh tranh cao, tạo thêm động lực tăng trưởng và đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế bền vững của thành phố.

Bạch Dương