Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy phát biểu tại Hội nghị sơ kết việc thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đến năm 2030 giai đoạn thứ nhất (từ năm 2023 đến năm 2026) trên địa bàn Thành phố
Xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt
Giai đoạn 2023–2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của TP.Hồ Chí Minh từ phục hồi sau đại dịch sang tăng tốc phát triển. Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, Thành phố hợp nhất địa giới hành chính với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, đồng thời vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong bối cảnh đó, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn với siết chặt kỷ luật, kỷ cương, cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được triển khai rộng khắp với 5.446 cuộc, hơn 236.005 lượt người tham dự và 208.076 tài liệu được phát hành. Nội dung phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cũng được lồng ghép trong các chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời”, “Pháp luật và đời sống”, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, công chức và người dân.
Không dừng ở tuyên truyền, Thành phố chủ động tham gia xây dựng, hoàn thiện chính sách thông qua nhiều ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tham nhũng; dự thảo nghị định thay thế Nghị định 130/2020/NĐ-CP; khung tiêu chí về trách nhiệm giải trình và chế độ báo cáo của ngành thanh tra.
Một dấu ấn đáng chú ý là việc TP.Hồ Chí Minh chủ động đề xuất cơ chế tháo gỡ các dự án, đất đai tồn đọng kéo dài. UBND Thành phố kiến nghị áp dụng chủ trương tại Kết luận 77-KL/TW ngày 2/5/2024; sau đó được Quốc hội thể chế hóa tại khoản 14 Nghị quyết 265/2025/QH15, mở rộng cơ chế đặc thù để xử lý những khó khăn có tình huống pháp lý tương tự trên phạm vi cả nước.
Trong quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Thành phố tập trung hoàn thiện tổ chức bộ máy, phân cấp, ủy quyền và xác định rõ trách nhiệm. Tính đến ngày 1/7/2025, khối chính quyền Thành phố được tạm giao 18.548 biên chế công chức và 135.341 biên chế viên chức. Thành phố trình HĐND ban hành 153 văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời phân cấp, ủy quyền 1.008/1.065 nhiệm vụ cho cấp xã theo Nghị định 28/NĐ-CP, gắn với nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền.
Những kết quả này cho thấy phòng, chống tham nhũng đang được tiếp cận ngày càng toàn diện hơn: không chỉ tập trung vào phát hiện và xử lý hành vi sai phạm mà còn chú trọng kiểm soát quyền lực, hoàn thiện quy trình, phân định trách nhiệm và hạn chế khoảng trống có thể phát sinh tiêu cực.
Lấy hiệu quả thực chất làm thước đo
Công tác kiểm soát quyền lực, đạo đức công vụ và phòng ngừa tham nhũng tiếp tục được tăng cường. Đến ngày 31/3/2026, đội ngũ công chức khối chính quyền Thành phố, không tính cấp xã, có 6.129 người và 100% đạt chuẩn vị trí việc làm. Thành phố đã chuyển đổi vị trí công tác đối với 3.543 trường hợp nhằm phòng ngừa tham nhũng.
Tổ Công tác đặc biệt về kiểm tra công vụ đã kiểm tra đột xuất 110 cơ quan, đơn vị; Sở Nội vụ duy trì kiểm tra định kỳ bình quân trên 80 đơn vị mỗi năm. Cải cách hành chính cũng được đẩy mạnh nhằm giảm nguy cơ phát sinh nhũng nhiễu, tiêu cực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thành phố thông qua phương án cắt giảm, đơn giản hóa 570 thủ tục hành chính, trong đó 538 thủ tục liên quan đến sản xuất, kinh doanh được giảm thời gian và thành phần hồ sơ.
Công tác kiểm tra tài chính, ngân sách, công khai và minh bạch được chú trọng. Toàn Thành phố tổ chức 595 cuộc kiểm tra việc thực hiện chế độ, định mức, tiêu chuẩn ngân sách và kiểm tra công khai, minh bạch tại 3.192 cơ quan, đơn vị, qua đó không để phát sinh sai phạm lớn.
Đặc biệt, công tác thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế có chuyển biến tích cực. Trong giai đoạn điều tra, Công an TP.Hồ Chí Minh thu hồi 1.132 tỷ đồng trên tổng số 1.619 tỷ đồng tài sản tham nhũng, thiệt hại tạm tính, đạt 69,93%. Ở giai đoạn truy tố, Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp vận động bồi thường, thu hồi bổ sung 19,6 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy, yêu cầu trong thời gian tới không chỉ là thực hiện nghiêm các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và những giải pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã được thực tiễn kiểm chứng, mà quan trọng hơn là phải nâng cao năng lực nhận diện và kiểm soát nguy cơ.
Ông Trần Văn Bảy yêu cầu các cơ quan, địa phương chủ động nhận diện đầy đủ nguy cơ tham nhũng, tiêu cực, lãng phí theo từng lĩnh vực, từng quy trình, từng khâu công việc, tránh cách làm chung chung, hình thức. Cùng với đó, phải thường xuyên rà soát, dự báo những nguy cơ mới để có biện pháp kiểm soát “từ sớm, từ xa”.
Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt trong giai đoạn Thành phố được trao thêm nhiều cơ chế, chính sách đặc thù và thẩm quyền mới. Theo lãnh đạo UBND Thành phố, các cơ quan phải chủ động nghiên cứu, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ được giao; đồng thời tăng cường tham vấn Trung ương khi cần thiết.
Một yêu cầu khác được nhấn mạnh là phải nhìn công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ góc độ hoàn thiện thể chế. Không thể chỉ lấy số vụ việc bị xử lý hoặc số tài sản được thu hồi làm thước đo duy nhất. Qua mỗi vụ việc, các cơ quan phải đúc kết thực tiễn, phát hiện kẽ hở trong cơ chế, chính sách và quy trình quản lý để tham mưu sửa đổi, hoàn thiện, qua đó loại bỏ nguyên nhân tạo ra nguy cơ sai phạm.
Cùng với việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương, Thành phố cũng cần quan tâm cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Đây là yêu cầu cần thiết để việc tăng cường kiểm soát quyền lực không trở thành tâm lý né tránh, sợ trách nhiệm trong thực thi công vụ.
Bước vào giai đoạn 2026–2030, TP.Hồ Chí Minh xác định tiếp tục hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số, tăng cường kiểm soát tài sản, thu nhập; gắn phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực và trách nhiệm công vụ.
Thanh tra Thành phố được yêu cầu hệ thống hóa, cập nhật các quy định liên quan dưới hình thức tài liệu điện tử để cơ sở dễ tra cứu, thực hiện đúng quy định; đồng thời khẩn trương hoàn thiện báo cáo chuyên đề, xác định rõ trọng tâm, trọng điểm theo yêu cầu của Thanh tra Chính phủ.
Thông điệp đặt ra cho giai đoạn mới vì vậy khá rõ: phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đi vào chiều sâu quản trị, gắn trách nhiệm với quyền hạn, gắn kiểm soát với phân cấp và lấy sản phẩm cụ thể làm thước đo. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm, cơ quan phải chủ động nhận diện nguy cơ, còn cơ chế, chính sách phải liên tục được rà soát để bịt kín kẽ hở.
Mục tiêu cuối cùng là xây dựng chính quyền đô thị liêm chính, minh bạch, kỷ cương, hiệu quả, trong đó quyền lực được kiểm soát chặt chẽ nhưng cán bộ có năng lực, trách nhiệm và tinh thần đổi mới vẫn có không gian hành động vì lợi ích chung. Đó cũng là nền tảng để TP.Hồ Chí Minh phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Hải Phong - Bạch Dương