Lấy doanh nghiệp đầu chuỗi làm hạt nhân liên kết

UBND TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng trên địa bàn Thành phố năm 2026. Đây là năm đầu tiên Thành phố triển khai chương trình có tầm nhìn đến năm 2030, đặt nền móng cho việc hình thành các cụm liên kết ngành và mạng lưới doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và toàn cầu.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là xác định rõ vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu chuỗi và doanh nghiệp FDI trong việc hình thành, phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng nội địa. Thay vì phát triển doanh nghiệp theo hướng riêng lẻ, Thành phố hướng đến tạo lập các mối liên kết thực chất giữa các khâu sản xuất, cung ứng, công nghệ và thị trường.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng đáp ứng đơn hàng ngày càng cao, việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa là điều kiện quan trọng để tăng tỷ lệ tham gia vào các chuỗi giá trị.

Kế hoạch năm 2026 vì vậy tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cải thiện năng lực quản trị, sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hai nhóm ngành được Thành phố lựa chọn triển khai trong năm đầu tiên là cơ khí và điện tử - công nghệ thông tin. Đây là những ngành có tính nền tảng, khả năng tạo liên kết cao và có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển công nghiệp, chuyển đổi số và nâng cao năng lực sản xuất.

Trên cơ sở đó, Thành phố đặt mục tiêu từng bước hình thành các nhóm nhà cung ứng tiềm năng, tạo tiền đề phát triển các cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng có tính ổn định, lâu dài.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường kết nối doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu chuỗi và doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa. Thành phố dự kiến ký kết thỏa thuận hợp tác với từ 2-4 doanh nghiệp lớn, đầu chuỗi hoặc doanh nghiệp FDI. Thông qua cơ chế này, doanh nghiệp nội địa có thêm cơ hội tiếp cận thông tin về nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình sản xuất và những yêu cầu cụ thể đối với nhà cung cấp.

Các hội thảo chuyên ngành, hội nghị kết nối giao thương B2B theo từng cụm ngành cũng sẽ được tổ chức, tạo không gian để doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, giới thiệu năng lực và từng bước tham gia vào mạng lưới cung ứng của các doanh nghiệp lớn.

Mục tiêu của Thành phố là thành lập tối thiểu 2 nhóm nhà cung ứng tiềm năng trong các lĩnh vực Cơ khí - Tự động hóa và Điện - Điện tử - Công nghệ thông tin, mỗi nhóm khoảng 20 doanh nghiệp. Trong số này, 10 doanh nghiệp/nhóm sẽ được lựa chọn, sàng lọc và bồi dưỡng để nâng cao năng lực quản trị, sản xuất và đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp lớn, đầu chuỗi.

Đây không chỉ là hoạt động kết nối cung - cầu đơn thuần mà hướng tới xây dựng năng lực thực chất cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp nội địa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, tiến độ, công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế, khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng cũng được nâng lên.

Tạo nền tảng cho hệ sinh thái công nghiệp bền vững

Một điểm quan trọng trong kế hoạch là kết nối doanh nghiệp đi cùng với hỗ trợ nâng cao năng lực. Doanh nghiệp tham gia chương trình sẽ được hỗ trợ đào tạo về chiến lược kinh doanh, quản lý sản xuất, mô hình nhà máy thông minh; đồng thời tiếp cận thông tin và chính sách liên quan đến đất đai, mặt bằng sản xuất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó là khả năng tiếp cận các nguồn vốn, chính sách ưu đãi về tài chính, tín dụng và thuế. Việc kết hợp giữa kết nối thị trường, nâng cao năng lực và hỗ trợ nguồn lực được kỳ vọng giúp doanh nghiệp từng bước khắc phục những điểm nghẽn trong quá trình tham gia chuỗi cung ứng.

Về dài hạn, cách tiếp cận này nhằm tạo ra sự chuyển biến từ mô hình sản xuất đơn lẻ sang mô hình liên kết theo cụm ngành và chuỗi giá trị. Khi các doanh nghiệp có thể bổ trợ cho nhau về công nghệ, nguyên liệu, sản xuất, logistics, thị trường và dịch vụ, sức cạnh tranh của từng doanh nghiệp cũng như toàn hệ sinh thái sẽ được nâng lên.

Đáng chú ý, hai nhóm ngành triển khai trong năm 2026 được xác định là bước khởi đầu để Thành phố tiếp tục phát triển các chuỗi liên kết trong nhóm ngành hóa dược - cao su nhựa và chế biến lương thực - thực phẩm trong những năm tiếp theo. Qua đó, chương trình từng bước mở rộng phạm vi, tạo mạng lưới liên kết đa ngành và hình thành nền tảng cho hệ sinh thái công nghiệp phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030.

Để bảo đảm chương trình được triển khai đồng bộ, UBND TP.Hồ Chí Minh giao Sở Công Thương làm đầu mối tổ chức thực hiện, theo dõi, tổng hợp tình hình và kết quả triển khai. Các sở, ban, ngành và đơn vị liên quan có trách nhiệm phối hợp, đồng thời báo cáo kết quả, khó khăn, vướng mắc về Sở Công Thương trước ngày 15/12/2026 để tổng hợp, báo cáo UBND Thành phố.

Việc triển khai chương trình trong năm 2026 cho thấy Thành phố đang chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ doanh nghiệp đơn lẻ sang thúc đẩy liên kết theo chuỗi. Nếu các mối liên kết giữa doanh nghiệp đầu chuỗi, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế và tiêu chuẩn cụ thể, đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị sản xuất trong nước và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp TP.Hồ Chí Minh trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Hải Phong - Bạch Dương