Xuất khẩu chính ngạch đòi hỏi thay đổi cách làm truyền thống
Theo xu thế chung của thị trường, trái sầu riêng muốn tham gia xuất khẩu chính ngạch cần được sản xuất trong các vùng nguyên liệu được quản lý thống nhất, có hồ sơ truy xuất rõ ràng, quy trình canh tác đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và liên kết với hệ thống thu mua - đóng gói chuyên nghiệp.
Việc đưa sầu riêng ra thị trường quốc tế đòi hỏi tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, với các khâu từ canh tác, thu hoạch đến tiêu thụ được thực hiện đồng bộ và tuân thủ những nguyên tắc chung.
Điều này cho thấy, sản xuất sầu riêng không còn là câu chuyện riêng lẻ của từng hộ nông dân, mà là bài toán tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, trong đó mỗi mắt xích đều phải vận hành đồng bộ, minh bạch và có trách nhiệm.
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, bên cạnh các mô hình liên kết hiệu quả, vẫn còn tồn tại tình trạng liên kết mang tính hình thức, thiếu năng lực quản lý thực chất. Một số tổ chức trung gian chưa đủ kinh nghiệm chuyên môn, chưa gắn bó lâu dài với vùng nguyên liệu, dẫn đến việc tổ chức sản xuất thiếu đồng bộ, khó kiểm soát chất lượng và tiềm ẩn rủi ro cho người trồng.
Hệ quả không chỉ là nguy cơ gián đoạn đầu ra, mà còn ảnh hưởng đến uy tín chung của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trong chuỗi giá trị đó, người chịu tác động trực tiếp vẫn là bà con nông dân, khi phải đối mặt với rủi ro về giá cả và tính ổn định của thị trường.
Từ thực tế trên, nhiều chuyên gia cho rằng, để thị trường sầu riêng phát triển ổn định và bền vững, cần phát huy vai trò của các doanh nghiệp xuất khẩu có năng lực, tham gia trực tiếp và lâu dài vào quá trình hình thành, quản lý vùng nguyên liệu.
Không chỉ là đơn vị thu mua, doanh nghiệp xuất khẩu còn đóng vai trò: Kết nối yêu cầu của thị trường với hoạt động sản xuất tại vùng trồng; Hướng dẫn nông dân tuân thủ quy trình canh tác phù hợp tiêu chuẩn xuất khẩu; Đồng hành trong kiểm soát chất lượng và ổn định đầu ra; Chia sẻ trách nhiệm và lợi ích với người sản xuất trong dài hạn.
Hướng tới chuỗi giá trị minh bạch, bền vững
Tại nhiều địa phương ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, mô hình doanh nghiệp trực tiếp đồng hành cùng nông dân đang dần cho thấy hiệu quả tích cực. Trong đó, Công ty TNHH Trái Cây Tài 001 là một trong những đơn vị lựa chọn hướng đi gắn bó lâu dài với vùng trồng, thay vì tiếp cận theo hướng thu mua ngắn hạn.
Công ty TNHH Trái Cây Tài 001 được vinh danh tại Chương trình Sao Vàng Doanh Nhân Việt Nam 2025, ghi nhận những đóng góp tích cực trong lĩnh vực nông nghiệp và xuất khẩu nông sản bền vững.
Theo đại diện doanh nghiệp, mục tiêu của Công ty TNHH Trái Cây Tài 001 là cùng bà con nông dân xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, minh bạch, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Doanh nghiệp tập trung hỗ trợ người trồng trong việc tổ chức sản xuất, hướng dẫn ghi chép canh tác, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý và kết nối tiêu thụ sản phẩm theo kế hoạch.
Cách làm này không chỉ giúp giảm rủi ro trong quá trình sản xuất, mà còn góp phần nâng cao chất lượng trái sầu riêng, tạo nền tảng để tiếp cận các thị trường có giá trị cao.
Thực tế cho thấy, khi có doanh nghiệp đồng hành, người nông dân không chỉ yên tâm về đầu ra, mà còn dần thay đổi tư duy sản xuất theo hướng bền vững, có kế hoạch và gắn với nhu cầu thị trường. Đây chính là yếu tố quan trọng để ngành sầu riêng Việt Nam phát triển ổn định, tránh tình trạng “được mùa mất giá”.
Với định hướng lấy vùng trồng làm nền tảng, Công ty TNHH Trái Cây Tài 001 đang từng bước xây dựng mối liên kết hài hòa giữa doanh nghiệp và người nông dân, hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Phát triển sầu riêng bền vững không chỉ là trách nhiệm của người trồng, mà cần sự chung tay của doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi giá trị. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, sản xuất gắn với thị trường và doanh nghiệp đồng hành lâu dài, sầu riêng Việt Nam sẽ có cơ hội vươn xa hơn, bền vững hơn.
Những mô hình đồng hành như cách làm của Công ty TNHH Trái Cây Tài 001 đang góp phần tạo nên những chuyển động tích cực, từng bước xây dựng niềm tin cho người trồng và nâng tầm hình ảnh nông sản Việt Nam trong tiến trình hội nhập.
Phi Hổ