Chiến lược phát triển kinh tế đa giá trị dựa trên lợi thế bản địa
Kinh tế nông nghiệp tại các địa phương thuộc vùng trung du và miền núi phía bắc đang ghi nhận những bước chuyển dịch rõ rệt trong phương thức tổ chức sản xuất. Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu gia tăng sản lượng thô, nhiều khu vực đã chủ động tìm kiếm các giải pháp tích hợp để nâng cao giá trị thặng dư cho cây trồng chủ lực.
Tại xã Long Cốc, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, định hướng này đang được cụ thể hóa theo tinh thần Nghị quyết chuyên đề số 3 năm 2025 của Đảng ủy xã, trọng tâm là phát huy nội lực và thu hút nguồn lực đầu tư để phát triển kinh tế nông nghiệp gắn liền với du lịch xanh. Mục tiêu được địa phương xác định cụ thể đến năm 2030 là đạt tốc độ tăng trưởng lượng khách du lịch bình quân hằng năm từ 15% trở lên, đón trên 10.000 lượt khách mỗi năm, đồng thời đưa quần thể đồi chè Long Cốc trở thành điểm du lịch cấp tỉnh, định vị thương hiệu du lịch sinh thái bền vững.
Về mặt địa hình, Long Cốc sở hữu vùng nguyên liệu quy mô lớn với trên 1.200 ha chè được bao phủ bởi hệ thống hàng trăm quả đồi hình bát úp đặc trưng. Cảnh quan thiên nhiên này từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc của du khách và giới nhiếp ảnh. Nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên này theo hướng bền vững, chính quyền địa phương đang phối hợp với Hiệp hội chuyển đổi xanh để triển khai mô hình canh tác hữu cơ, trước mắt áp dụng thí điểm trên diện tích hơn 20 ha trước khi mở rộng quy mô. Việc thay đổi thói quen canh tác, chuyển sang áp dụng nghiêm ngặt quy trình VietGAP và hữu cơ là cơ sở để làm sạch nguồn đất, duy trì hệ sinh thái cảnh quan sinh thái, đồng thời tạo ra nguồn nguyên liệu chất lượng cao đáp ứng tiêu chuẩn tiêu dùng hiện đại và định hướng xuất khẩu.
Mô hình liên kết sản xuất và đa dạng hóa sản phẩm của các hộ nông dân
Định hướng phát triển xanh của địa phương đang nhận được sự hưởng ứng trực tiếp từ các hộ sản xuất thông qua việc chủ động cải tạo vườn cây và chuẩn hóa quy trình chế biến. Tại xóm Cạn, một số cơ sở như Trà xanh Quý Lê đã thực hiện chuyển đổi hơn 2 ha diện tích sang các giống chè cành chất lượng cao. Từ nguồn nguyên liệu an toàn này, đơn vị đã nghiên cứu và đưa ra thị trường các dòng sản phẩm đa dạng như Hồng trà, Bát Tiên và Trà sen. Việc tuân thủ tiêu chuẩn VietGAP giúp sản phẩm của cơ sở đạt chứng nhận OCOP 3 sao, tạo bệ phóng để nâng cao giá trị thương mại và mở rộng kênh phân phối ra ngoài thị trường truyền thống.
Hiệu quả kinh tế của mô hình này được tối ưu hóa khi hoạt động sản xuất chè được kết nối trực tiếp với chuỗi dịch vụ trải nghiệm cộng đồng. Khách du lịch đến Long Cốc có cơ hội tham quan cảnh quan, trực tiếp tham gia vào các công đoạn trồng, chăm sóc, thu hái búp chè tươi và tìm hiểu quy trình sao chế truyền thống của người dân bản địa. Xu hướng lượng du khách ghé thăm ngày càng tăng đã thúc đẩy nhiều hộ gia đình, tiêu biểu như Homestay Thanh Biên, đầu tư xây dựng hạ tầng lưu trú dựa trên kiến trúc nhà sàn truyền thống để phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng và săn ảnh bình minh. Mô hình này giúp hình thành một chu kỳ kinh tế khép kín tại địa phương: cảnh quan nông nghiệp thu hút khách du lịch, hoạt động lưu trú thúc đẩy tiêu thụ đặc sản trà tại chỗ, từ đó tạo thêm nguồn thu nhập ổn định cho các hộ cư dân bên cạnh nguồn thu từ nông nghiệp thuần túy.
Vai trò điều phối của hợp tác xã và yêu cầu quản lý quy hoạch bền vững
Trong tiến trình chuyên nghiệp hóa kinh tế nông thôn, các hợp tác xã đóng vai trò là đầu mối liên kết các hộ sản xuất nhỏ lẻ, bảo đảm tính đồng đều về chất lượng đầu ra cho thương hiệu địa phương. Bằng việc hướng dẫn kỹ thuật canh tác an toàn, kiểm soát quy trình phân bón và hỗ trợ bao tiêu, các tổ chức kinh tế tập thể này đã góp phần nâng cao năng lực thương mại cho sản phẩm chè. Điển hình như Hợp tác xã Chè an toàn Long Cốc với các sản phẩm cốt lõi đã đạt chuẩn OCOP 4 sao và đang tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí khắt khe để phấn đấu đạt phân hạng 5 sao cấp quốc gia. Việc sở hữu các chứng nhận chất lượng chính thức là điều kiện cần thiết để chè Long Cốc tiếp cận hệ thống siêu thị lớn và các sàn thương mại điện tử hiện đại.
Việc kết hợp giữa sản xuất chè hữu cơ và phát triển du lịch xanh tại Long Cốc là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển kinh tế đa giá trị hiện nay. Tuy nhiên, để mô hình này duy trì được hiệu quả lâu dài, công tác quản lý quy hoạch hạ tầng của chính quyền địa phương cần được thực hiện chặt chẽ, tránh tình trạng xây dựng tự phát làm ảnh hưởng đến cấu trúc tự nhiên của cảnh quan đồi chè. Sự kết nối đồng bộ giữa quy trình canh tác an toàn, bảo tồn văn hóa trà bản địa và bảo vệ môi trường sinh thái sẽ là chìa khóa để cây chè tiếp tục khẳng định vị thế là ngành kinh tế chủ lực, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.
Bảo An