Những ngày cận Tết Nguyên đán, khi không khí xuân bắt đầu lan tỏa khắp các làng quê ven biển, các làng nghề sản xuất nước mắm trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh cũng bước vào giai đoạn bận rộn nhất trong năm. Từ những cơ sở sản xuất quy mô lớn đến các xưởng nước mắm truyền thống lâu đời, tất cả đều tăng tốc để kịp thời cung ứng ra thị trường lượng sản phẩm lớn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tăng cao của người dân trong dịp Tết.
Đơn vị tiên phong tại Hà Tĩnh trong việc đầu tư hệ thống 200 bể ủ ứng dụng năng lượng mặt trời
Ghi nhận tại xưởng sản xuất nước mắm của Hợp tác xã Phú Khương (xã Kỳ Xuân, Hà Tĩnh), không khí lao động diễn ra hết sức khẩn trương. Ngay từ sáng sớm, hàng chục công nhân đã có mặt, tất bật với các công đoạn kiểm tra bể ủ, đóng chai, dán nhãn và hoàn thiện bao bì. Các đơn hàng liên tục được xuất kho để kịp thời phân phối đến các đại lý trong và ngoài tỉnh.
Quy trình đóng chai đều tự động hóa
Theo bà Lê Thị Khương – đại diện HTX Phú Khương, hiện cơ sở có khoảng 200 bể ủ cá, với tổng sản lượng mỗi năm trên 500 tấn cá cơm nguyên liệu, cho ra khoảng 250.000 – 300.000 lít nước mắm thành phẩm. Điểm đặc biệt của HTX Phú Khương là đơn vị tiên phong tại Hà Tĩnh trong việc đầu tư hệ thống bể ủ ứng dụng năng lượng mặt trời. Công nghệ này giúp tự động hóa quá trình náo đảo và gia nhiệt, vừa rút ngắn thời gian ủ cá xuống còn một nửa so với phương pháp truyền thống, vừa nâng cao chất lượng nước mắm.
Sản phẩm của HTX Phú Khương được cung cấp ra thị trường toàn quốc
Không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí sản xuất, việc ứng dụng công nghệ hiện đại còn đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm. Toàn bộ quy trình từ ủ, chiết rót đến đóng chai đều được kiểm soát nghiêm ngặt, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Ngoài nước mắm, đơn vị còn chế biến mắm tôm
Hiện HTX Phú Khương cung cấp ra thị trường ba dòng sản phẩm chính, với mức giá dao động từ 100.000 – 200.000 đồng/lít. Trong đó, dòng nước mắm đặc biệt có độ đạm cao, hương vị đậm đà tự nhiên được người tiêu dùng đặc biệt ưa chuộng trong dịp Tết. Trung bình mỗi ngày, xưởng sản xuất tạo việc làm ổn định cho khoảng 15 lao động địa phương, góp phần nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm tại chỗ cho người dân vùng ven biển. Đáng chú ý, HTX Phú Khương hiện là đơn vị đầu tiên của Hà Tĩnh đủ điều kiện được chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp tỉnh trong lĩnh vực nước mắm.
Bên cạnh những cơ sở sản xuất quy mô lớn, các xưởng nước mắm truyền thống cũng đang tất bật bước vào vụ Tết. Tại cơ sở sản xuất nước mắm Hồ Thị Thu (thôn Hải Bắc, xã Thiên Cầm), nghề làm nước mắm đã được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ. Dù không đầu tư máy móc hiện đại, song bằng kinh nghiệm lâu năm và sự tỉ mỉ trong từng công đoạn, sản phẩm nước mắm của cơ sở vẫn giữ được hương vị đặc trưng riêng, được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn. Năm 2019, sản phẩm nước mắm của cơ sở đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao.
Tại cơ sở sản xuất nước mắm Hồ Thị Thu (thôn Hải Bắc, xã Thiên Cầm), lại ủ nước mắm theo phương thức truyền thống từ thời cha ông để lại
Hiện cơ sở Hồ Thị Thu sản xuất hai loại nước mắm truyền thống. Ngoài ra, để đa dạng hóa sản phẩm và tăng thu nhập, cơ sở còn chế biến các mặt hàng hải sản khô như tôm nõn, mực khô… phục vụ chủ yếu cho mùa du lịch biển và các dịp lễ, Tết.
Theo chia sẻ của chủ cơ sở, để có được một mẻ nước mắm đạt chất lượng, quá trình ủ cá phải kéo dài từ hai năm trở lên. Cá cơm sau khi được trộn muối theo tỷ lệ chuẩn sẽ được ủ trong chum, vại, trải qua nhiều công đoạn công phu như náo đảo định kỳ, phơi nắng, phơi sương cho đến khi nước mắm chín tự nhiên, có màu cánh gián đẹp và hương thơm đặc trưng.
Vụ sản xuất nước mắm không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương mà còn góp phần quan trọng trong việc gìn giữ và phát huy giá trị nghề làm nước mắm truyền thống Hà Tĩnh. Trong bối cảnh nhu cầu thị trường ngày càng cao, sự kết hợp hài hòa giữa phương pháp sản xuất truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại đang mở ra hướng đi bền vững cho các làng nghề nước mắm, giúp sản phẩm địa phương ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài tỉnh.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đình Hào – Trưởng phòng Kinh tế xã Kỳ Xuân – cho biết, trên địa bàn xã hiện có hai HTX sản xuất và chế biến nước mắm là HTX Phú Khương và HTX Phú Quý. Trong đó, HTX Phú Khương đang là đơn vị dẫn đầu của tỉnh Hà Tĩnh về đầu tư dây chuyền sản xuất, chất lượng sản phẩm cũng như chú trọng nâng cao giá trị sản phẩm OCOP, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế biển bền vững.
Theo vị trưởng phòng cơ sở sản xuất nước mắm chất lượng không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có giá trị văn hóa – xã hội sâu sắc, góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện và lâu dài của địa phương.
Diễm Phước