Không né tránh khó khăn, địa phương đã lựa chọn cách tiếp cận thẳng vào vấn đề, nhìn nhận đúng những điểm nghẽn, đồng thời tổ chức lại cách làm theo hướng cụ thể, sát thực tế hơn. Những chuyển động bước đầu trong Quý I vì thế mang ý nghĩa không chỉ ở con số, mà ở cách tư duy và điều hành.
Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án xã Xuân Lãng, trong Quý I/2026, đơn vị đã triển khai công tác GPMB đối với 21 dự án, với tổng diện tích thu hồi 216,07 ha. Trong đó, diện tích đã hoàn thành đạt 83,52 ha; phần còn lại đang tiếp tục được tổ chức thực hiện. Riêng kế hoạch năm 2026 là 73,63 ha, đến thời điểm đầu tháng 3 đã thực hiện được 16,31 ha.
Ông Nguyễn Hữu Mạnh, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Lãng chỉ đạo các phòng, ban đẩy mạnh công tác đầu tư xây dựng và giải ngân vốn đầu tư công hiệu quả.
Đặt trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, nhiều dự án có tính chất phức tạp, đây là kết quả cho thấy sự vào cuộc khá đồng bộ của hệ thống chính trị từ xã đến cơ sở. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn, sẽ thấy phía sau những con số ấy vẫn còn không ít áp lực.
Một trong những dự án được coi là “thước đo” cho công tác GPMB tại địa phương là Khu công nghiệp Nam Bình Xuyên. Đến nay, dự án đã thực hiện được 7,51 ha trên tổng số 50 ha. Khối lượng không nhỏ, nhưng điều đáng nói là quá trình triển khai gặp nhiều trở ngại đặc thù. Khu vực thu hồi đất có nhiều diện tích đầm, ngập nước lâu năm, ranh giới thực địa không rõ ràng. Có những thửa ruộng mà chính người sử dụng cũng không xác định được vị trí cụ thể, khiến việc kiểm đếm, quy chủ kéo dài.
Ở các dự án giao thông, tình hình cũng không đơn giản hơn. Tuyến đường trục Đông - Tây đô thị Vĩnh Phúc và các dự án liên huyện liên quan đến hàng trăm hộ dân, mỗi hộ lại có hoàn cảnh, hồ sơ, mức độ hợp tác khác nhau. Một số hộ chưa đồng thuận với đơn giá bồi thường; có trường hợp đi làm ăn xa, không có mặt để hoàn thiện thủ tục; nhiều hồ sơ đất đai tồn tại từ lâu, thiếu tính pháp lý rõ ràng.
Ông Nguyễn Trọng Khiêm, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Xuân Lãng (thứ 2 từ trái sang) kiểm tra tiến độ dự án công trình giao thông trên địa bàn.
Những câu chuyện cụ thể ấy cho thấy một thực tế: GPMB không phải là bài toán thuần túy về kỹ thuật hay thủ tục, mà là quá trình xử lý tổng hợp giữa pháp lý, lợi ích và tâm lý xã hội. Nếu chỉ áp dụng máy móc các quy định, rất khó đạt được kết quả bền vững.
Ở một góc nhìn khác, công tác đấu giá quyền sử dụng đất tại Xuân Lãng lại cho thấy tín hiệu tích cực. Trong Quý I/2026, địa phương đã tổ chức đấu giá thành công 02 khu đất, với tổng giá trị thu về khoảng 34,9 tỷ đồng – cao hơn nhiều so với giá khởi điểm. Kết quả này không chỉ góp phần tăng thu ngân sách, mà còn phản ánh sự chủ động trong tạo lập quỹ đất sạch và tổ chức thực hiện.
Cán bộ Ban Quản lý dự án xã Xuân Lãng và các đơn vị liên quan tăng cường theo dõi, đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành, quyết toán dự án.
Nguồn lực từ đấu giá đất, nếu được sử dụng hiệu quả, sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng để đầu tư trở lại cho hạ tầng, từ đó hình thành một vòng tuần hoàn phát triển: có mặt bằng - có nguồn lực - có công trình - lại tiếp tục tạo ra giá trị mới.
Trong lĩnh vực quản lý dự án, tổng vốn đầu tư công năm 2026 của xã là 3.900 tỷ đồng, đến nay đã giải ngân được 2.169 tỷ đồng, đạt khoảng 55%. Con số này cho thấy sự nỗ lực lớn, nhưng cũng đặt ra áp lực không nhỏ cho các quý tiếp theo, nhất là khi một số dự án vẫn gặp khó khăn về nguồn vốn.
Hiện Ban Quản lý dự án đang triển khai chuẩn bị đầu tư 18 dự án và thi công 09 dự án chuyển tiếp. Nhiều công trình liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh như trường học, trạm y tế, nhà văn hóa… đang được đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, việc thiếu hụt nguồn vốn ở một số thời điểm đã khiến không ít dự án phải giãn tiến độ, thậm chí tạm dừng thi công.
Điều này cho thấy, ngoài câu chuyện GPMB, bài toán cân đối và sử dụng hiệu quả nguồn lực cũng là yếu tố then chốt, đòi hỏi sự điều hành linh hoạt, tránh dàn trải, manh mún.
Trước những khó khăn mang tính “đa tầng” đó, vai trò chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo địa phương trở nên đặc biệt quan trọng. Tại các cuộc họp chuyên đề, ông Hoàng Văn Hưng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Xuân Lãng đã nhiều lần nhấn mạnh, GPMB phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, không thể làm theo kiểu “đến đâu hay đến đó”.
Theo ông Hưng, điều quan trọng nhất không phải là chạy theo tiến độ bằng mọi giá, mà là tổ chức thực hiện một cách bài bản, có trọng tâm, trọng điểm. “Mỗi dự án phải được rà soát kỹ, mỗi trường hợp phải được nắm chắc. Vướng ở đâu thì tháo ở đó, không để tình trạng tồn đọng kéo dài, gây hiệu ứng dây chuyền,” ông Hưng nêu rõ.
Cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển dịch trong tư duy điều hành: từ xử lý theo khối lượng sang xử lý theo vấn đề. Thay vì dàn trải nguồn lực, địa phương tập trung vào những “điểm nghẽn” cụ thể, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa.
Cán bộ Ban Quản lý dự án xã Xuân Lãng kịp thời chi trả tiền bồi thường GPMB cho người dân để thực hiện các dự án đảm bảo tiến độ.
Ông Nguyễn Trọng Khiêm, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Xuân Lãng thẳng thắn nhìn nhận, khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở khối lượng công việc, mà ở những yếu tố ngoài kỹ thuật. “Có những việc trên giấy tờ tưởng đơn giản, nhưng khi xuống thực địa lại phát sinh rất nhiều tình huống. Nếu không kiên trì và linh hoạt, rất dễ rơi vào bế tắc,” ông Khiêm chia sẻ.
Theo ông Khiêm, thời gian tới Ban sẽ tiếp tục rà soát toàn bộ các dự án, phân loại rõ từng nhóm vướng mắc: nhóm liên quan đến hồ sơ pháp lý, nhóm liên quan đến đơn giá bồi thường, nhóm liên quan đến sự hợp tác của người dân… Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp cụ thể, tránh tình trạng áp dụng một cách làm chung cho mọi trường hợp.
Một điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của lãnh đạo xã là yêu cầu tăng cường đối thoại với người dân. Thay vì chỉ thông báo, vận động theo hình thức, các tổ công tác được yêu cầu trực tiếp gặp gỡ, giải thích, lắng nghe và xử lý từng kiến nghị cụ thể. Đây được xem là yếu tố then chốt để tạo sự đồng thuận - điều kiện không thể thiếu trong công tác GPMB.
Bước sang Quý II/2026, xã Xuân Lãng xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh công tác GPMB đối với 09 dự án trọng điểm, phấn đấu hoàn thành kế hoạch diện tích 73,63 ha đã đề ra. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng các khu đấu giá đất, tổ chức đấu giá các ô đất còn lại nhằm tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển. Song song với đó, công tác quản lý dự án sẽ được siết chặt theo hướng rõ người, rõ việc, rõ tiến độ. Những dự án chậm tiến độ sẽ được rà soát, đánh giá lại toàn diện để có phương án xử lý phù hợp.
Nhìn tổng thể, Xuân Lãng đang đứng trước một giai đoạn có tính chất bản lề. Những khó khăn hiện tại là hiện hữu, nhưng không phải là không có cách tháo gỡ. Vấn đề là cách tiếp cận: nếu tiếp tục làm theo lối cũ, điểm nghẽn sẽ còn đó; nhưng nếu dám nhìn thẳng, làm thật và làm đến nơi đến chốn, chính những điểm nghẽn ấy lại trở thành động lực để thay đổi. Bởi suy cho cùng, phát triển hạ tầng không chỉ là câu chuyện của bê tông, đường sá, mà là câu chuyện của con người; từ người làm chính sách đến người dân bị thu hồi đất. Khi hai phía gặp nhau ở sự minh bạch và đồng thuận, mọi khó khăn sẽ dần được tháo gỡ. Và khi mặt bằng được “giải phóng” theo đúng nghĩa của nó, không chỉ là đất đai, mà còn là tư duy và cách làm thì con đường phát triển của Xuân Lãng cũng sẽ trở nên thông suốt hơn, bền vững hơn.
Ngô Anh