Nâng chất lượng kinh tế tập thể, phát huy vai trò hợp tác xã

UBND TP.HCM vừa ban hành Quyết định về Kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026–2030, với định hướng đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả và phát huy vai trò của hợp tác xã trong phát triển kinh tế – xã hội.

Theo kế hoạch, Thành phố hướng đến xây dựng khu vực kinh tế tập thể ổn định, hiệu quả, bền vững và có khả năng hội nhập. Trọng tâm là phát triển các hợp tác xã kiểu mới hoạt động đúng bản chất, bảo đảm gắn kết lợi ích giữa các thành viên, đồng thời tăng cường tham gia chuỗi giá trị, thích ứng với xu hướng kinh tế số và kinh tế xanh.

Để hiện thực hóa định hướng này, TP.HCM khuyến khích người dân, hộ kinh doanh cá thể và các tổ chức tham gia kinh tế tập thể; tạo điều kiện thành lập mới hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và tổ hợp tác. Việc mở rộng số lượng đơn vị phải đi đôi với nâng cao năng lực quản trị, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và khả năng kết nối thị trường.

Đến năm 2030, Thành phố phấn đấu phát triển mới 300 hợp tác xã, 3 liên hiệp hợp tác xã và 410 tổ hợp tác. Dự kiến, đến cuối kỳ kế hoạch, toàn Thành phố có 1.670 hợp tác xã, 12 liên hiệp hợp tác xã và 1.890 tổ hợp tác đăng ký hoạt động, với tổng số thành viên hợp tác xã đạt 102.400 người.

Đáng chú ý, mục tiêu phát triển kinh tế tập thể không chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng. Thành phố đặt yêu cầu tỷ lệ hợp tác xã hoạt động đạt loại tốt, khá chiếm từ 60% trở lên; trên 60% cán bộ quản lý hợp tác xã có trình độ đại học, cao đẳng. Đây là những chỉ tiêu nhằm thúc đẩy chuyển biến về chất lượng hoạt động, nâng cao năng lực điều hành và khả năng thích ứng của các đơn vị trước yêu cầu phát triển mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh thị trường ngày càng cao, hợp tác xã cần phát huy vai trò tập hợp các hộ sản xuất nhỏ, tăng khả năng tổ chức sản xuất và tạo điều kiện để thành viên tiếp cận công nghệ, vốn, thông tin thị trường. Khi được tổ chức hiệu quả, mô hình này có thể góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng đầu ra và tăng sức cạnh tranh cho các chủ thể kinh tế.

Tăng nguồn lực hỗ trợ, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị

Một trong những trọng tâm của kế hoạch là nâng cao năng lực tài chính, tạo điều kiện để hợp tác xã đầu tư mở rộng sản xuất và đổi mới phương thức hoạt động. TP.HCM phấn đấu nâng nguồn vốn hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã lên xấp xỉ 2.000 tỷ đồng vào năm 2030; đồng thời nghiên cứu thành lập thêm các chi nhánh quỹ tại các phường, xã mới, nhất là ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Thành phố cũng đặt mục tiêu bố trí tối thiểu một dự án đầu tư công hỗ trợ hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. Việc tăng cường nguồn lực tài chính được kỳ vọng góp phần tháo gỡ khó khăn về vốn, giúp các đơn vị có thêm điều kiện đầu tư thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Cùng với hỗ trợ vốn, kế hoạch xác định các nhiệm vụ về hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tập thể; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; nâng cao năng lực quản trị và tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức về vai trò của hợp tác xã. Thành phố đồng thời chú trọng xúc tiến thương mại, kết nối thị trường và mở rộng quan hệ hợp tác giữa hợp tác xã với doanh nghiệp.

Ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là hướng đi quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, sản xuất và kinh doanh. Các mô hình hợp tác xã sẽ được khuyến khích phát triển gắn với chuỗi giá trị, sản phẩm chủ lực của địa phương, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đặc biệt, Thành phố đặt mục tiêu lựa chọn, hỗ trợ và nhân rộng tối thiểu 6 mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động hiệu quả, đồng thời xử lý dứt điểm tình trạng hợp tác xã ngừng hoạt động, chờ giải thể.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, TP.HCM phấn đấu nâng tỷ lệ hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và áp dụng phương thức sản xuất xanh, tuần hoàn lên 30–35% tổng số hợp tác xã nông nghiệp đang hoạt động. Khoảng 50% hợp tác xã nông nghiệp được kỳ vọng có liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Định hướng này gắn với việc phát triển các vùng nguyên liệu tập trung, tổ chức liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, ứng dụng công nghệ cao, truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng nông sản. Qua đó, hợp tác xã có thể trở thành đầu mối kết nối nông dân với doanh nghiệp, thị trường và các khâu trong chuỗi cung ứng.

Với kế hoạch phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026–2030, TP.HCM hướng đến xây dựng khu vực hợp tác xã không chỉ mở rộng về quy mô mà còn nâng cao năng lực vận hành, hiệu quả kinh tế và tính bền vững. Kết quả thực hiện sẽ phụ thuộc vào việc triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo dựng được những mối liên kết thực chất giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và thị trường.

Bạch Dương